امواج رادیویی میتوانند حس بویایی را احیا کنند. این امر ما را به درمان بویایی ازدسترفته بر اثر ابتلا به کووید-۱۹ و افزایش سن امیدوار کرده است.
مطالعات جدید محققان کره جنوبی نشان میدهد که درمان پنجدقیقهای به کمک امواج رادیویی میتواند امکان بو کردن گل رز یا لذت بردن از قهوه را دستکم بهطور موقت احیا کند. این نخستینبار است که محققان توانستهاند حس بویایی انسان را به کمک امواج الکترومغناطیسی تقویت کنند.
یانگوو جانگ، نویسنده مطالعه و استاد گروه داروشناسی دانشگاه هانیانگ سئول، به اپک تایمز گفت: « در این تحقیق از مفهوم داروهای الکترونیکی- استفاده از تحریک زیستالکترونیکی بهجای درمان- بهعنوان رویکردی تازه و نویدبخش رونمایی کردیم.»
این کشف راه را برای درمانهای تازه هموار میکند تا بتوانیم حس بویایی ازدسترفته یا آنوسمی را در افرادی که به دلیل بالا رفتن سن یا ابتلا به کووید-۱۹ دچار این عارضه شدهاند، احیا کنیم.
درمان بدون درد و بدون دارو
در این روش امواج رادیویی با فرکانس ۲.۴۵ گیگاهرتز، فرکانسی که در مایکروویو استفاده میشود، به سمت پیشانی هدایت میشوند تا عصبهای مرتبط با بویایی را بهطور مستقیم تحریک کنند. این روش نیازی به دارو یا عمل جراحی ندارد.
براساس مطالعه جدیدی که اخیراً در نشریه مهندسی زیستی ایپیال انتشار یافته است، یک آنتن رادیویی کوچک نزدیک پیشانی داوطلبان سالم تعبیه میشود. این آنتن به مدت ۵ دقیقه امواج رادیویی را به سمت پیشانی هدایت میکند تا امواج به عصبهای مرتبط با بویایی در عمق مغز برسند.
جانگ گفت: «وقتی چیزی را بو میکنیم، مولکولهای بو در لوب بویایی مغز سیگنالهای عصبی ایجاد میکنند. امواج رادیویی نیز از پیشانی عبور کرده و این عصبها را بهطور مستقیم تحریک میکنند که باعث افزایش حساسیت به بو میشود.»
قبل و بعد از درمان از داوطلبان خواسته شد که ۱۶ «قلم بویایی» را بو کنند. این قلمها بوهای خفیف مانند الکل رقیق یا رایحه میوه را منتشر میکردند. لازم به ذکر است که رایحه میوه با غلظت بیشتری منتشر میشد.
داوطلبان قبل از تحریک مغز بهطور متوسط بوی ۷ تا ۱۲ قلم از ۱۶ قلم موجود را تشخیص میدادند. بعد از تحریک مغز، میانگین تشخیص بو به ۱۵.۸۸ رسید که یعنی داوطلبان تقریباً میتوانستند بوی هر ۱۶ قلم را بهطور کامل تشخیص دهند.
جانگ گفت: «تحریک پنجدقیقهای به کمک امواجی با توان ۱۵ وات و فرکانس ۲.۴ گیگاهرتز با بهبود قابلتوجه حس بویایی همراه شد که حدود یک هفته دوام داشت.»
او افزود: «این نخستینبار است که حس بویایی بدون تماس فیزیکی یا استفاده از مواد شیمیایی و به کمک امواج رادیویی بهبود یافته است. همچنین نخستینبار است که پتانسیل فرکانس رادیویی در درمان اختلالات عصبی مورد بررسی قرار گرفته است.»
روشهای درمانی فعلی آنوسمی شدیداً به علت زمینهای این عارضه بستگی داشته و اغلب تأثیر ناچیزی دارند.
سونیا مارکوس، متخصص گوش و حلق و بینی در مرکز پزشکی استونی بروک، که نقشی در این مطالعه نداشت، گفت: «داروهایی مانند اسپریهای استروئیدی یا عمل جراحی به افرادی که التهاب سینوس دارند کمک میکنند. تمرین دادن حس بویایی با بوهای تند مانند قهوه، مرکبات یا ادویهجات نیز نویدبخش است و در بازیابی حس بویایی بعد از آنوسمی ناشی از ابتلا به ویروس به مغز کمک میکند.»
با اینحال، روند بهبودی برای بیمارانی که بویایی خود را بر اثر آسیبدیدگی سر یا بیماریهای مرتبط با زوال عصبی مانند پارکینسون از دست دادهاند، محدودتر است.
تأثیر گسترده از دست دادن حس بویایی
مارکوس گفت: «از دست دادن حس بویایی میتواند «بهطرز تعجبآوری اختلالآفرین» باشد و صرفاً به توانایی بویایی محدود نشود.»
بویایی ارتباط تنگاتنگی با لذت بردن از غذا دارد و افرادی که حس بویایی آنها مختل میشود، ممکن است دچار کاهش اشتها شوند یا ناخواسته وزن کم کنند.
مارکوس افزود: «این مسئله میتواند ایمنی آنها را نیز تحت تأثیر بگذارد. این افراد ممکن است متوجه بوی دود، نشت گاز یا غذای فاسد نشوند.» آنوسمی علاوه بر مشکلات عملی میتواند تبعات عاطفی سنگینی داشته باشد و باعث انزوای اجتماعی، اضطراب یا افسردگی شود.
به گفته جانگ، تکنیک جدید امواج رادیویی نهتنها برای افراد دارای اختلال بویایی، که برای عطرسازها، سرآشپزها و تسترهای قهوه که باید متوجه تفاوت رایحهها شوند، مفید است.
جانگ تأکید کرد که این روش کاملاً غیرتهاجمی و بیخطر است و باعث داغ شدن یا ناراحتی پوست نمیشود. تیم او اکنون قصد دارد آزمایشات بالینی را با حضور بیمارانی که از اختلال بویایی رنج میبرند آغاز کند.
او گفت: «ما قصد داریم آنتن پچمانند خود را ارتقا دهیم تا مغز را با دقت بیشتری تحریک کند. انتظار میرود که آزمایشها تا اواخر سال جاری به پایان برسند. نتایج آزمایشات در اوایل سال ۲۰۲۶ منتشر خواهند شد.»
محققان قصد دارند این روش درمانی را در افرادی که حس بویایی خود را بهطور کامل یا جزئی از دست دادهاند آزمایش کنند تا ببینند که امواج رادیویی درعمل چه تأثیری روی بیماران میگذارند.
