نویسنده: چارلز دیویس
هدف چین صرفاً رسیدن به سطح کشورهای غربی نیست، بلکه سعی دارد از غرب پیشی بگیرد تا استانداردهای نوآوری جهانی را در آینده تحت کنترل خود درآورد.
افبیآی هر ۱۰ ساعت یکبار با یک پرونده ضدجاسوسی جدید در رابطه با حزب کمونیست چین سروکار پیدا میکند. این سرعت فوقالعاده باعث شده که سالانه بالغ بر ۷۰۰ پرونده در دست بررسی قرار بگیرد که به گفته مقامات آمریکایی، بزرگترین و ماندگارترین چالش اطلاعاتی خارجی تاریخ معاصر آمریکا به شمار میآید.
اما این مسئله صرفاً به آمریکا محدود نمیشود. آمریکا و متحدان این کشور از سال ۲۰۲۰ تاکنون در قالب گروه اطلاعاتی «فایو آیز» متشکل از کانادا، بریتانیا، استرالیا و نیوزیلند به افزایش بیسابقه جاسوسی صنعتی از جانب چین پرده برداشتهاند. این اقدامات که اغلب بهطور مستقیم تحت هدایت یا با حمایت دولت چین انجام میگیرند، شامل حملات سایبری، جذب نیروهای داخلی، ایجاد پوششهای سازمانی و انتقال غیرقانونی فناوری هستند.
تعداد این پروندهها در دولت بایدن از نظر شدت و بازتاب عمومی به شکل قابلتوجهی افزایش پیدا کرد؛ روندی که همزمان با تغییر رویکرد اجرایی آمریکا و تشدید اقدامات راهبردی پکن رخ داد.
جبهههای سایبری: ایپیتی۱۰ و ولت تایفون
دستگاههای اطلاعاتی آمریکا در پنج سال گذشته بارها بر نقش یگانهای سایبری وابسته به دولت چین و جذب نخبگان حوزه فناوری تأکید کردهاند. نیروی پشتیبانی راهبردی چین در خط مقدم جنگ سایبری فعالیت دارند و علیه زیرساختهای حیاتی و منابع نظامی آمریکا و متحدان این کشور دست به عملیات میزنند.
ایپیتی۱۰ یکی از منابع کلیدی نیروی پشتیبانی راهبردی است؛ یک گروه جاسوسی سایبری وابسته به وزارت امنیت چین که بیش از یک دهه در شرکتهای ارائهدهنده خدمات فناوری اطلاعات موسوم به ارائهدهندگان خدمات مدیریتشده نفوذ داشته است. این عملیات که تحت عنوان «کلاود هوپر» شناخته میشود، به هکرهای چینی اجازه داد که دادههای محرمانه شرکتهای فعال در صنایع دفاعی، دارویی و تولیدات پیشرفته را در دهها کشور در چهار قاره به شکل مخفیانه به سرقت ببرند.
ولت تایفون نیز که زیر نظر وزارت امنیت چین فعالیت دارد، در سال ۲۰۲۳ از جانب مایکروسافت و آژانس امنیت سایبری و زیرساخت آمریکا شناسایی شد. گفتنی است که این گروه به پلتفرم فناوری اطلاعات چند نهاد مهم زیرساختی در خاک آمریکا و آنسوی مرزهای کشور نفوذ کرده که از جمله میتوان به زیرساخت ارتباطات، انرژی، حملونقل و سامانههای آب و فاضلاب اشاره کرد.
ولت تایفون بر جاسوسی راهبردی متمرکز بود و به شبکه بنادر دریایی، سامانههای مخابراتی و برق نفوذ میکرد. این گروه از تکنیک «حمله از داخل» بهره میگرفت که در آن از ابزارهای داخلی استفاده میشود تا نرمافزارهای امنیتی مانع عملیات نشوند و هکرها بتوانند سامانههای نظارتی را دور بزنند.
نفوذ در حوزههای دانشگاهی و صنعتی
برنامه دولتی جذب استعدادها در نهادهای آموزشی کشورهای غربی ریشه دوانده است. «طرح هزار استعداد» یکی از اصلیترین برنامههای چین است؛ ابتکاری که با هدف جذب دانشمندان و مهندسان برجسته خارجی طراحی شده و نخبگان را با اعطای کمکهزینههای قابلتوجه و پشتیبانیهای نهادی به همکاری با چین ترغیب میکند.
گزارش سنای آمریکا در سال ۲۰۱۹ نشان داد که شماری از محققان و اعضای هیئت علمی دانشگاههای آمریکا درخصوص دریافت کمکهای مالی از چین پنهانکاری کردهاند. این درحالی است که همگی بهطور همزمان از بودجههای پژوهشی فدرال استفاده میکردند.
جاسوسی بدون مرز: هشدار کشورهای عضو اتحادیه فایو آیز
شواهد موجود در کشورهای عضو اتحادیه اطلاعاتی فایو آیز از وجود یک ساختار جاسوسی هماهنگ حکایت دارد که زیر نظر دولت چین عمل میکند؛ ساختاری که از باز بودن و انعطافپذیری نظامهای دموکراتیک برای دستیابی به نتایج تحقیقات پیشرفته و فناوریهای اختصاصی سوءاستفاده میکند.
سازمان اطلاعات و امنیت و مرکز امنیت ارتباطات کانادا نسبت به تلاش چین برای نفوذ در آزمایشگاههای هوش مصنوعی و رایانش کوانتومی بهویژه در محیطهای دانشگاهی و مراکز پژوهشی پیشرفته هشدار دادهاند.
این فعالیتها به اهداف صنعتی محدود نمیشوند. رسانههای کانادایی در سال ۲۰۲۳ با استناد به اسنادی که به دست سازمان اطلاعات امنیت کانادا رسید، فاش کردند که مأموران اطلاعاتی چین بهصورت پنهانی از شماری از نامزدهای انتخابات فدرال سال ۲۰۱۹ و ۲۰۲۱ حمایت میکردند. پکن با استفاده از منابع نیروی پشتیبانی راهبردی، کمکهای مالی خود را از طریق واسطههای محلی به کانادا انتقال میداد و با اعمال فشار به نامزدهای منتقد حکومت چین و همچنین از طریق شبکهسازی در سازمانهای فرهنگی چینی-کانادایی سعی میکرد که نفوذ خود را در این کشور گسترش دهد.
امآی۵ و ستاد ارتباطات دولت در بریتانیا، صریحترین و دقیقترین هشدارها را درباره دکترین جاسوسی چین ارائه کردهاند. رؤسای این نهادها در نشستی مشترک در سال ۲۰۲۲ هشدار دادند که حزب کمونیست چین از راهبردی «همهجانبه» بهره میگیرد و از داراییهای اطلاعاتی، صنعتی و دیپلماتیک در راستای منافع راهبردی چین استفاده میکند.
اقدامات حزب کمونیست چین ماهیت سیستماتیک و اقتصادی دارند و نقاط ضعف موجود در زنجیره تأمین فناوری را هدف میگیرند. امآی۵ از کارزارهای حرفهای جذب نیرو پرده برداشته که محققان بریتانیایی را از طریق شبکههایی مانند لینکدین جذب میکنند که در ظاهر ماهیتی پژوهشی و مشروع دارند. نهادهای اطلاعاتی بریتانیا و آمریکا هشدار دادهاند که جاسوسان چینی از هویتهای جعلی در فضای مجازی برای ارتباط گرفتن با کارمندان دولت، دانشمندان و دارندگان مجوزهای امنیتی استفاده میکنند و از وعده اعطای بودجه پژوهشی، شغل و سخنرانی در همایشها بهره میگیرند.
استرالیا نیز در این زمینه هشدارهای جدی صادر کرده است. مایک برگس، رئیس سازمان اطلاعات امنیت استرالیا، در سال ۲۰۲۳ دولت چین را به اجرای «پیشرفتهترین و گستردهترین سرقت مالکیت معنوی و دانش تخصصی در تاریخ بشر» متهم کرد.
وزارت امور خارجه و بازرگانی استرالیا نیز نقش چین را در عملیات ایپیتی۱۰ محکوم کرد. استرالیا همچنین شماری از محققان مهمان چینی را که قصد داشتند دادههای پژوهشی این کشور را به سرقت ببرند، از کشور اخراج کرد.
بنیاد سیاستهای راهبردی استرالیا از دهها پرونده در ارتباط با مأمورانی پرده برداشته که از بدافزارها، شرکتهای پوششی و کمکهزینههای دانشگاهی برای نفوذ به بخش دانشگاهی و دفاعی استرالیا استفاده میکردند. گزارش سال ۲۰۱۸ این بنیاد که با عنوان «چیدن گل، تولید عسل» منتشر شد، به شرح همکاری چین با کشورهای فایو آیز در زمینه فیزیک کوانتومی، پردازش سیگنال، فناوری ناوبری، ماشینهای خودران، موشکهای هایپرسونیک و هوش مصنوعی اختصاص دارد.
سازمان اطلاعات امنیت نیوزیلند نیز از اقدامات مشابهی پرده برداشته که از جمله میتوان به نفوذ در بین نامزدهای مجلس، خارج کردن تحقیقات پیشرفته از دانشگاههای کشور و گسترش نفوذ در کشورهای جزایر اقیانوس آرام از طریق سرمایهگذاری در بخش زیرساخت و مخابرات اشاره کرد.
اهداف راهبردی: نوآوری در معرض تهدید
الگوی ثابتی که در خلال اهداف مورد نظر چین وجود دارد، نشان میدهد که با کارزاری هماهنگ روبهرو هستیم که بر فناوریهای نوظهور با کاربرد دوگانه تمرکز دارد؛ فناوریهایی که هم در حوزه غیرنظامی و هم در حوزه نظامی قابل استفاده هستند. این الگو مشابه رویکرد پکن در سرمایهگذاری در بنادر تجاری جهان است که با هدف گسترش قابلیتهای غیرنظامی و تقویت توان نظامی توسعه یافته است.
نام بخشهایی مانند نیمهرساناها، رایانش کوانتومی، هوش مصنوعی و صنایع هوافضا بهطور مکرر در هشدارهای پنج نهاد اطلاعاتی کشورهای فایو آیز دیده میشود. آزمایشگاههای دانشگاهی، شتابدهندههای استارتآپی و شرکتهای خصوصی فعال در حیطه نوآوری، که از نظر امنیتی آسیبپذیر هستند، اهداف اصلی چین به شمار میآیند. فعالیتهای جاسوسی صرفاً وسیله پشتیبانی از عملیات نیستند، بلکه با هدف دستیابی به اهرم فشار راهبردی در کوتاهمدت و بلندمدت انجام میگیرند.
هدف چین صرفاً رسیدن به سطح کشورهای غربی نیست، بلکه سعی دارد از غرب پیشی بگیرد تا استانداردهای نوآوری جهانی را در آینده تحت کنترل خود درآورد.
جمعبندی
چین تمایلی ندارد که مسیر نوآوری را صرفاً در داخل کشور دنبال کند، زیرا این مسیر اغلب با ناکارآمدیهای ساختاری بازار دستبهگریبان است و اکنون نیز با موانع تعرفهای دستوپنجه نرم میکند. در این شرایط، جاسوسی گزینهای سریع و کارآمد خواهد بود.
دسترسی به دههها تحقیق و توسعه در کشورهای غربی، بدون نیاز به صرف هزینههای مالی یا زمانی برای انجام آن تحقیقات، به شی جینپینگ، رهبر حزب کمونیست چین، اجازه میدهد که چین را بهعنوان کشوری پیشگام در حیطه نوآوری جهانی معرفی کند؛ جایگاهی که میتواند به تعیین استانداردهای جهانی، کنترل بخشهای کلیدی زنجیره تأمین و تحمیل وابستگی فناورانه و نظارتی به دیگر کشورها بیانجامد.
چین، جاسوسی را در کنار ابزارهایی مانند دیپلماسی، یارانههای صنعتی یا نوسازی نظامی بهعنوان ابزاری اساسی در سیاست ملی خود ئهادینه کرده است. سرقت مالکیت معنوی و انجام عملیات سایبری علیه زیرساختهای کشورهای غربی بهصورت سازمانیافته، با منابع کافی و تحت هدایت سطوح عالی حاکمیتی انجام میگیرند.
دیدگاه ارائهشده در این مقاله نقطه نظر نویسنده بوده و لزوماً منعکسکننده دیدگاه اپک تایمز نیست.
درباره نویسنده: چارلز دیویس یک کهنهسرباز ارتش و سخنران نظامی با سابقه اطلاعاتی است. دستاوردهای نظامی او شامل دو نشان ستاره برنزی، نشان شایستگی برای دفاع ملی، دو نشان شایستگی در خدمت، نشان خدمات ناتو، نشان کارزار عراق، نشان کارزار افغانستان، نشان آزادی عربستان سعودی و نشان آزادی کویت هستند.
