با کاهش ذخایر ماچا در ژاپن، چایخورهای حرفهای به دنبال یک جایگزین سالم هستند.
تولید ماچای ژاپنی در یک دهه گذشته تقریباً سهبرابر شده است، اما همچنان کافی نیست.
با تبلیغ این نوشیدنی از سوی حامیان سلامتی و اینفلوئنسرهای فعال در شبکههای اجتماعی، مصرف ماچا سر به فلک کشیده است. این نوشیدنی که در ایران هم حسابی محبوبیت پیدا کرده، زمانی صرفاً پای ثابت مراسم سنتی چایخوری بود. ماچا در شبکههای اجتماعی در دنیا به یک نوشیدنی مُد روز و محبوب برای تأمین سریع کافئین تبدیل شده است؛ روندی که تولیدکنندگان ماچای مرغوب در ژاپن توان همراهی با آن را ندارند.
ژاپن تایمز در ماه فوریه گزارش داد که چایکاران در تأمین تقاضای مشتریان جهانی دچار مشکل شدهاند. بعضی از تولیدکنندگان چای مرغوب برای تولید چای پودری خود نیز سقف تعیین کردهاند.
کافیشاپها و فروشگاههای مواد غذایی در تلاش هستند که با واردات ماچا از چین به نیاز بازار پاسخ دهند که باعث ورود محصولات تقلبی نامرغوب و خطرناک به بازار شده است.
بحران دسترسی به ماچا
چایکاران ژاپنی نمیتوانند میزان برداشت خود را افزایش دهند. ۵ سال زمان میبرد تا یک درخت چای به بلوغ برسد. همچنین برگهای ماچا مستلزم مراقبتهای ویژه هستند. گیاه ماچا چند هفته قبل از چین بهاره در سایه نگهداشته میشود. چین اول، که برگ «تنچا» نام دارد، با دست چیده شده و با دقت فراوان با سنگ آسیاب میشود. برگها بعد از آسیاب به همان پودر سبز خاصی تبدیل میشوند که ماچای سنتی از آن تهیه میشود.
ناتوانی ژاپن در تأمین تقاضا باعث شده که کشورهای رقیب از جمله چین به بازار ماچا ورود کنند. این کشور نزدیک به ۵۰ درصد از بازار جهانی چای را در اختیار دارد.
میتوانید با بررسی رنگ و مزه خالص ماچا به کیفیت آن پی ببرید. رنگ سبز یشمی یا زمردی، بافت ابریشمی و طعم تلخ و گس از جمله ویژگیهایی هستند که باید به آنها توجه کنید.
پودر چای چینی ممکن است زبرتر، تلختر و کدرتر باشد یا رنگ آن به قهوهای بزند. با اینحال، استفاده از برگهای بیکیفیت مشکل اصلی نیست. پرسشهای بسیاری درباره استفاده بیرویه چین از آفتکشها و خاک آلوده به فلزات سنگین وجود دارد که بیپاسخ ماندهاند.
آلودگی چای
محققان در مطالعهای که در سال ۲۰۲۳ در مجله ترکیبات سمی انتشار یافت، ۲۲۷ مقاله را بررسی کردند که همگی به وجود فلزات سنگین در چای تولیدی چین اختصاص داشتند. آنها نتایج ۳۴ استان چایخیز را تحلیل کردند و به وجود فلزات سرطانزا مانند آرسنیک، کادمیوم، کروم، مس، جیوه و سرب پی بردند.
آلودگی نمونههای چای جنوب غرب چین، استان آنهوئی و استان شنشی فراتر از حد مجاز بود و سرطانزا تشخیص داده شد. براساس توصیه محققان، نظارت بیشتری باید در رابطه با آلودگی فلزات سنگین در چای این مناطق اعمال شود.
البته همه تحقیقات مثل هم نیستند. چند مطالعه دیگر نشان دادهاند که میزان فلزات سمی در چای تولیدی چین ناچیز است و محصولات چین عمدتاً بیخطر هستند. کادمیوم معمولاً در قسمت ساقه و ریشه انباشته میشود و کاری به برگها ندارد. از اینرو، این فلز احتمالاً به فنجان چای شما راه پیدا نخواهد کرد. با اینحال، محققان تأکید دارند که چایکاران باید محصول خود را از نظر وجود فلزاتی مانند مس، نیکل، آرسنیک و سرب آزمایش کنند.
از آفتکشها از جمله نئونیکوتینویدها، که نوعی حشرهکش نوروتوکسین هستند، بهطور گسترده در باغهای چای چین استفاده میشود. مطالعات عمدتاً بر روشهای شناسایی و واکنش بقایای آفتکشها متمرکز بودهاند، اما تحقیقات چندانی در رابطه با خطرات احتمالی این ترکیبات برای سلامت انسانها انجام نگرفته است.
مطالعهای که در سال ۲۰۲۲ در نشریه پیشگامان داروشناسی انتشار یافت، با بررسی داروهای گیاهی چینی از جمله چای به ارزیابی خطرات مرتبط با بقایای آفتکشها پرداخت. محققان هزار و ۱۷ نمونه را بررسی کردند و دریافتند که ترکیبات حشرهکش در مقیاس زیاد در برگهای چای و سایر بخشهای فوقانی گیاه انباشته میشوند.
مقاله انتشاریافته در مجله کشاورزی و شیمی غذا نشان داد که شستوشوی برگهای چای قبل از دم کردن میتواند بقایای آفتکشها را از بین ببرد. با اینحال، انجام این کار در مورد پودر ماچا که بهطور کامل آسیاب میشود غیرممکن است.
چای سبز معمولی
آیا میدانید گیاه ماچا همان گیاه چای سبز معمولی است؟ نام علمی این گیاه کاملیا سیننسیس است؛ درختچهای کوچک از خانواده چاییان که در خاک اسیدی، آبوهوای مرطوب و دمای معتدل بهترین رشد ممکن را دارد. چایکاران میتوانند این شرایط را در باغ خود فراهم کنند.
تفاوت اصلی ماچا و چای سبز به نوع برگ مصرفی و زمان برداشت محصول بازمیگردد؛ عواملی که بر ساختار شیمیایی ایندو محصول اثر میگذارند.
قرار دادن گیاه در سایه پیش از برداشت برگها باعث میشود که سطح کاتچینها- ترکیبات آنتیاکسیدانی که با سلامت قلب و متابولیسم ارتباط دارند- به حداقل برسد و میزان التیانین- آمینو اسیدی که باعث آرامش و تمرکز میشود- افزایش یابد. با اینحال، هم ماچا و هم چای سبز مزایای بسیاری برای سلامتی دارند که از جمله میتوان به تقویت هضم، سلامت قلب و عروق و تقویت سیستم ایمنی بدن اشاره کرد.
مورینگا
مورینگا اولیفیرا (یا گز روغنی) درختی کوتاهعمر است که در هند و جنوب شرق آسیا رشد میکند. مورینگا بهعنوان «درخت معجزه» یا «درخت زندگی» شناخته میشود.
مطالعهای که در سال ۲۰۲۳ در مجله بینالمللی علوم مولکولی انتشار یافت، از فواید سلامتی مورینگا پرده برداشته که از جمله میتوان به تقویت سلامت کبد و قلب، کاهش خطر سرطان و التهاب، کمک به بهبود زخمها، درمان زخم معده و کاهش درد و ناراحتی اشاره کرد. مورینگا به دلیل برخورداری از ویتامینها، مواد معدنی، مواد مغذی، آلکالوئیدها و فلاونوئیدها بهعنوان یک داروی همهکاره شناخته میشود.
مورینگا گاهی در «نبرد ابرخوراکیها» با ماچا مقایسه میشود. ترکیب مورینگا با ماچا تفاوت دارد، اما هردو از ویژگیهای یکسانی برخوردارند: هردو خاصیت آنتیاکسیدانی دارند، به مبارزه با التهاب کمک میکنند، باعث تقویت سلامت قلب و عروق شده و سیستم ایمنی را بهبود میبخشند.
از این گذشته، پودر مورینگا سرشار از پروتئین، کلسیم، فیبر و ویتامینهای مختلف است. ماچا حاوی اپی گالوکاتچین گالات است که به سرعت سطح انرژی مغز را افزایش میدهد، اما مورینگا چنین تأثیری ندارد و ترکیبات آن بیشتر برای سلامت بلندمدت مغز مفید هستند.
پودر اسفناج
همه اسفناج را میشناسند، اما آیا تاکنون فواید آن را با ماچا مقایسه کردهاید؟ برگهای سبز اسفناج از نظر غلظت آنتیاکسیدانی توان رقابت با ماچا (یا چای سبز) را ندارند، اما همچنان از ارزش غذایی بالایی برخوردارند.
شما میتوانید پودر اسفناج ارگانیک را که از برگهای خشک یا منجمدشده این گیاه تهیه میشود، در فروشگاههای مواد غذایی سالم یا فروشگاههای آنلاین پیدا کنید.
اسفناج سرشار از فیتونوترینتها، میکرونوترینتها، ویتامینها و دیگر ترکیبات زیستفعال است و فواید بسیاری برای سلامتی دارد. فصلنامه مجله اسپرینگر نیچر در سال ۲۰۲۰ نشان داد که اسفناج به مبارزه با تومورها، التهاب و تنش اکسایشی کمک میکند و مصرف منظم آن با کاهش خطر ابتلا به سرطان و چاقی و به حداقل رساندن قند خون و کلسترول باعث بهبود سلامتی میشود.
خوبی مورینگا، اسفناج و ماچا در این است که میتوانید آنها را با هم ترکیب کنید. این محصولات مکمل یکدیگر هستند. برای تهیه لاته ماچا کافی است از نصف قاشق ماچا و نصف قاشق پودر مورینگا یا ترکیبی از مورینگا و اسفناج استفاده کنید. همچنین میتوانید ترکیبات مختلفی را امتحان کنید تا به طعم دلخواهتان برسید. درنهایت از شیر، خامه یا شیرینکننده مورد علاقهتان استفاده کنید تا یک نوشیدنی خوشمزه و مقوی داشته باشید.
