پژوهشگران با بررسی بالغ بر ۷۵ کارآزمایی بالینی به این نتیجه رسیدند که تقریباً هیچ شواهدی مبنی بر تأیید مصرف فیبر فراوان وجود ندارد، اما به وجود شش گزینه جایگزین پی بردند که واقعاً مؤثر هستند.
پژوهشگران کینگز کالج لندن در نخستین دستورالعمل غذایی برای درمان یبوست مزمن بر مصرف منیزیم اکسید، آب معدنی و مکمل پسیلیوم تأکید کردند، اما گفتند که نیازی به مصرف اینولین و رژیمهای پرفیبر نیست.
مصرف بعضی از خوراکیها از جمله کیوی، نان چاودار و پروبیوتیکها چندان توصیه نمیشود.
ایرینی دیمیدی، نویسنده اصلی مطالعه و استاد تغذیه کینگز کالج لندن، در بیانیهای مطبوعاتی گفت: «تسکین یبوست از طریق اصلاح رژیم غذایی باعث میشود که علائم خود را بیشتر مدیریت کنید و کیفیت زندگی بهتری داشته باشید.»
این دستورالعمل در ماه اکتبر در نشریه تغذیه و رژیمشناسی انسانی و نورگاستروانتریولوژی و حرکات روده انتشار یافت. انجمن رژیمشناسی بریتانیا این دستورالعمل را برای تغییر شیوه مدیریت یبوست توسط پزشکان، پرستاران و متخصصان تغذیه در دستور کار قرار داده که براساس چهار راهکار علمی زیر انجام میگیرد.
چه راهکاری واقعاً مؤثر است
پژوهشگران دریافتند که پیروی از رژیمهای پرفیبر مزایای بالینی ندارد، زیرا تحقیقات عمدتاً بر مکملهای حاوی فیبر متمرکز بودهاند. تنها یک کارآزمایی تصادفی کنترلشده درباره رژیمهای حاوی فیبر فراوان انجام گرفته که نشان میدهد رژیم پرفیبر در مقایسه با رژیم کمفیبر نقشی در رفع یبوست ندارد.
با اینحال، مکملهای حاوی فیبر مانند پسیلیوم باعث بهبود کلی علائم یبوست شدند. کارآزماییهای بالینی نشان دادند که پسیلیوم قوام و دفعات مدفوع را بهبود میبخشد و فشار ناشی از دفع را به حداقل میرساند.
دستورالعمل جدید بر چندین غذا و نوشیدنی تمرکز دارد که تأثیرشان در فیبر خلاصه نمیشود:
منیزیم اکسید
منیزیم اکسید یک ملیّن اسمزی است. صرف مکمل منیزیم اکسید میزان آب رودهها را افزایش میدهد، مدفوع را نرم میکند و باعث بهبود حرکات روده میشود. به بزرگسالان توصیه میشود که روزانه ۲ گرم مکمل را در سه دوز مختلف مصرف کنند. مکمل پیش یا پس از وعدههای غذایی مصرف میشود.
آب حاوی مواد معدنی
آبهای سرشار از مواد معدنی بهویژه آنهایی که منیزیم و بیکربنات بالایی دارند، ملیّن هستند و آب را درون روده جذب میکنند. این آبها مدفوع را نرم کرده و دفع آن را آسانتر میکنند. از اینرو، این آبها انتخابی طبیعی و در دسترس هستند و باعث تسکین علائم میشوند.
دستورالعمل جدید توصیه میکند روزانه به مدت ۲ تا ۶ هفته ۲ تا ۶ فنجان آب معدنی بنوشید تا تأثیر آن را مشاهده کنید.
پروبیوتیکها
پروبیوتیکها بهطور کلی دفعات دفع را افزایش میدهند، اما قوام مدفوع را بهبود نمیبخشند. از آنجا که اثربخشی پروبیوتیکها نامعلوم است و بسته به نوعشان تفاوت دارد، مصرف آنها چندان توصیه نمیشود. پروبیوتیکها باکتریهای مفیدی را وارد روده میکنند که به تجزیه و سوختوساز مدفوع کمک کرده و فرایند دفع را آسانتر میکنند.
کیوی
مصرف کیوی به دلیل کمبود شواهد چندان توصیه نمیشود. پژوهشگران دریافتند که کیوی به تخلیه مدفوع کمک میکند. کیوی در مقایسه با پسیلیوم نقش پررنگتری در افزایش دفعات دفع دارد، اما در سایر موارد مشابه پسیلیوم عمل میکند.
کیوی حاوی آنزیم اکتینیدین است که با تجزیه پروتئینها به فرایند هضم کمک کرده و حرکات روده را بهبود میبخشد. کیوی همچنین حاوی منیزیم است که عضلات روده را شل کرده و حرکات روده را افزایش میدهد.
مطالعه جداگانهای که در ماه اوت در نشریه گاستروانترولوژی و هپاتولوژی انتشار یافته است، نشان میدهد که عصاره کیوی شدت درد را کاهش میدهد و دفعات دفع و قوام مدفوع را در بیماران مبتلا به سندرم روده تحریکپذیر و یبوست شدید بهبود میبخشد.
نان چاودار
این نان مانند یک پربیوتیک عمل کرده و میکروبیوتای سالم روده را تقویت میکند. باکتریهای روده با تخمیر این فیبرها اسیدهای چرب زنجیرهکوتاه تولید میکنند که حرکات روده را افزایش داده و سلامت روده بزرگ را تقویت میکند. در دستورالعملها آمده است که روزانه به مدت دستکم ۳ هفته ۶ تا ۸ برش نان چاودار مصرف کنید.
نان چاودار حرکات روده را افزایش میدهد، اما یافتههای کارآزمایی نشان میدهند که با تشدید علائم گوارشی همراه است. از اینرو، مصرف آن چندان توصیه نمیشود.
جوآنا کودوروفسکا، مربی تغذیه ورزشی و بازیابی اختلالات خوردن از شرکت نوتریشن این موشن، که نقشی در این مطالعه نداشت، به اپک تایمز گفت: «نان چاودار حاوی فیبر است و قوام مدفوع را بهبود میبخشد. مصرف این نان مستلزم نوشیدن آب فراوان است، اگرنه باعث تشدید یبوست میشود.»
بار سنگین سلامتی
یبوست میلیونها نفر را در سراسر جهان درگیر کرده، کیفیت زندگی آنها را بهشدت کاهش داده و فشار سنگینی به نظام سلامت وارد آورده است. دستورالعملهای بالینی تا اینجا عمدتاً بر افزایش فیبر و مصرف مایعات متمرکز بودهاند، اما شواهد چندانی در تأیید آنها وجود ندارد.
دستورالعمل جدید براساس مطالعات مروری نظاممند و تحلیل جامع بیش از ۷۵ کارآزمایی بالینی تنظیم شده و توصیه میکند که پزشکان در مشاوره دادن به بیماران به علائم فردی از جمله دفعات دفع، قوام مدفوع و فشار دفع توجه کنند.
دکتر مایکل جنوویس، مشاور ارشد پزشکی در مرکز اسندنت نیویورک، که نقشی در این مطالعه نداشت، به اپک تایمز گفت: «این مطالعه درمان یبوست را دستخوش تغییر میکند، زیرا غذاهای مشخصی را بهعنوان شواهد ملموس معرفی کرده است.»
گذار به رویکرد جدید
جنوویس افزود بیمارانی که از مکملهای حاوی فیبر یا رژیمهای پرفیبر استفاده میکنند، میتوانند بهتدریج دستورالعمل جدید را در برنامه غذایی خود لحاظ کنند.
او گفت: «اگر بیماران از مکمل فیبر استفاده میکنند یا رژیم پرفیبر دارند، باید بهتدریج چند مرتبه در هفته از کیوی و نان چاودار استفاده کنند.»
جنوویس افزود: «میتوان هر روز از آب معدنی حاوی منیزیم استفاده کرد و باید مطمئن شد که آب معدنی در تناسب با مکمل فیبر مصرف میشود تا زیادهروی صورت نگیرد و بیمار دچار عوارض جانبی اعم از گاز معده، نفخ یا مدفوع شل و آبکی نشود.»
او گفت: «هدف این است که سراغ منابع غذایی حاوی فیبری بروید و صرفاً به پودر و قرص اکتفا نکنید.»
پژوهشگران گفتند که این دستورالعمل براساس تحقیقات موجود تنظیم شده و ممکن است در آینده تغییر کند.
دیمیدی گفت: «یافتههای کنونی نویدبخش هستنند، اما باید آزمایشات دقیقتری برای تأیید این راهبردها انجام بگیرد تا دستورالعملهای غذایی را بهصورت شخصیسازیشده ارائه کنیم.»
