طی هفتههای اخیر برخی روایتها درباره برداشته شدن ارگانهای حیاتی بدن جانباختگان انقلاب شیروخورشید ایران در شبکههای اجتماعی منتشر شده است که پرسشهای مختلفی را برانگیخته است.
براساس بررسیهای اپک تایمز فارسی تا لحظه نوشتن این مقاله، کانون حقوق بشر ایران تنها نهاد حقوق بشری است که به نقل از یک شاهد عینی و «یک پزشک مردمی» برداشت اعضای بدن برخی بازداشتشدگان در کرمانشاه را گزارش داده است.
روایتها از برداشت اعضای بدن و ۱۶ ساعت جستجو
براساس این روایت، بسیاری از قربانیان برداشت اعضای بدن، در زمان مجروح شدن زنده بودند، اما بعد از بازداشت ابتدا اعضای سالم مثل کلیه و قلب برداشته شد و بعد کشته شدند.
این نهاد به نقل از یک شاهد دیگر از کرمانشاه نوشته است: «خیلی از جنازهها قلب و کلیه و کبدشان توسط پزشک درآمده و بخیه شده بودند…خودم جنازههای تلنبار شده روی هم رو دیدم. دنبال شناسایی یکی از دوستان رفتیم و با هماهنگی و کلی بازجویی وارد شدیم. گوشی رو ازمون گرفتن. حتی دکترها هم گوشی نداشتند. دوربینهای داخل پزشکی قانونی غیرفعال بودند که کسی نتونه از صحنههای جنایت انجام شده که روی اجساد پیدا بود، عکس و فیلم بگیره.»
سامیه وهابی نیز یکی از اعضای کادر سلامت در خارج از ایران در صفحه اینستاگرام خود روایتی از دوست نزدیکش را بیان میکند که خواهرزاده ۳۰ ساله پزشک او در ایران که بهتازگی از دوره رزیدنسی فارغالتحصیل شده بود، در ده قدمی خانه با شلیک تیر ماموران به قلبش کشته شد و زمانی که یکی از بستگان برای تحویل پیکر این دختر جوان مراجعه کرد، با انبوهی از کیسههای حاوی پیکرهای جانباختگان در سولهها مواجه شد و مسئول یکی از این سولهها بعد از مطلع شدن از تاریخ کشته شدن این زن جوان گفت که از این سولههای پر از اجساد زیاد است و او برای یافتن پیکر عزیز خود، باید به شمارههای بالاتر از ۱۲ هزار مراجعه کند.
این فرد طی ۱۶ ساعت جستجو با پیکرهایی مواجه میشد که با وجود اینکه به دستها یا پاهایشان شلیک شده بود، اما در نواحی کلیه، کبد و قلبشان، بریدگیها و شکافتگیهایی به چشم میخورد. او در نهایت توانست جنازه این دختر جوان را بیابد، اما مسئولان اعلام کردند که در ازای پرداخت یک میلیارد تومان، پیکر این جانباخته را تحویل میدهند و اگر خانواده او قادر به پرداخت این مبلغ نیستند، میتوانند نامهای را امضا کنند که گواهی میدهد که فرد کشتهشده نیروی بسیج بوده و توسط موساد و سیا به قتل رسیده است.
نگاهی به روایتهای گذشته درباره برداشت اعضای بدن
در اعتراضات سالهای گذشته از جمله در اعتراضات به قتل حکومتی مهسا امینی نیز گزارشهای مشابهی منتشر شده است، نسرین شاکرمی در یک گفتگوی ویدیویی درباره دخترش، نیکا شاکرمی گفت که او در کهریزک با اصرار توانست پیکر فرزندش را برای مدت کوتاهی در داخل کیسه اجساد ببیند. به نسرین شاکرمی گفته شد که فقط میتواند صورت دخترش را ببیند و او اجازه ندارد بقیه نواحی بدن نیکا را بررسی کند. نسرین شاکرمی بر روی موهای نیکا رنگ قرمزی را لمس کرد که فقط شباهت به خون داشت اما خون نبود، او همچنین بقیه نواحی بدن را بررسی کرد.
او گفت: «رنگ تازگی داشت و هنوز خشک نشده بود. من متوجه شدم یک صحنهسازی شده رنگ قرمز روی موهای نیکا چکار میکرد؟… بدنش از گلو تا ناف کامل باز شده بود، کاملا مشخص بود که هیچ عضوی در بدن نیکا نیست، مشخص بود که دست و پا و اسکلت بدنش کامل سالم بود، اما داخل بدنش کاملا تخلیه شده و خیلی سبک شده بود.»
نیما نوری جوان هجده سالهای است که در مراسم چهلم حدیث نجفی، توسط شلیک مستقیم نیروهای امنیتی کشته شد. پدر او نیز به رسانهها گفت که بخیهای بر روی جسد فرزندش از بالای سینه تا ناحیه شکم مشاهده کرده است.
دادبان نیز گزارش داد حامد سلحشور جوان ۲۳ ساله که با خودروی پراید بین اصفهان و ایذه مسافر جابهجا میکرد، در جریان خیزش سراسری در چهارم آذر ۱۴۰۱ بازداشت شد. خانوادهاش پنج روز از او بیخبر بودند تا اینکه نهم آذر به پدرش اطلاع دادند که او را نیمهشب و مخفیانه در روستای قلعهتله، بدون حضور و وداع خانواده دفن کردهاند. خانواده روز بعد پیکر او را از خاک بیرون آوردند و در زادگاهش با مراسم معمول به خاک سپردند. به گفته چند تن از اعضای خانواده حامد، «جای کلیهها بخیه و از زیر گلو تا شکم دوخته شده بود» و «او را با لباس و کفش و پیچیده در پلاستیک» دفن کرده بودند.
براساس گزارشهای رسمی منتشر شده درباره محسن محمدپور، دانش آموز ۱۷ ساله اهل خرمشهر که در کنار تحصیل به کار ساختمانی مشغول بود، در اعتراضات سراسری در آبان ۱۳۹۸ مجروح شد و بعد از ۴ روز بستری در بیمارستان ولیعصر خرمشهر جان باخت. خانواده او در زمان تحویل پیکر او متوجه شدند که برخی از اعضای بدن محسن تخلیه شده بود.
واکنش نهادهای حقوق بشری در ایران و جهان
با وجود شهادت بستگان جانباختگان در خیزشهای مردمی ایران طی سالهای گذشته تاکنون هیچ گزارش معتبر و رسمی از برداشت اعضای بدن مجروحان و زندانیان سیاسی در ایران برای تجارت اعضای بدن منتشر نشده است. برداشته شدن بخشی از اعضای بدن جمشیدشارمهد تنها موردی بود که با واکنش عفو بینالملل مواجه شد و این نهاد بینالمللی اعلام کرد که از اقدام مقامات جمهوری اسلامی در تخلیه بخشی از اعضای بدن این زندانی سیاسی شوکه شده است.
غزاله شارمهد، روز جمعه ۱۱ آوریل سال گذشته به نشریه ولت آلمان در اینباره گفت جمهوری اسلامی قصد داشت تا از این طریق شواهد قتل پدرش را از بین ببرد.
پیش از این گزارشهایی از تلاش جمهوری اسلامی برای قانونی کردن برداشت اعضای بدن زندانیان محکوم به اعدام منتشر شده بود، که احتمالا میتواند نشاندهنده علاقه جمهوری اسلامی به تجارت اعضای بدن در ایران باشد، بخصوص اینکه برداشت اعضای بدن زندانیان محکوم به اعدام و زندانیان عقیدتی و سیاسی در چین یعنی متحد کلیدی جمهوری اسلامی اجرا میشود و به تجارتی پرسود برای اعضای بلندپایه حزب کمونیست چین تبدیل شده است.
پوشش قانونی برای برداشت اعضای بدن
رسانههای داخلی ایران در خرداد ماه سال ۱۳۹۸ گزارش دادند ابراهیم رئیسی، رییس وقت قوه قضاییه آییننامه جدیدی برای «اجرای احکام حدود، سلب حیات، قطع عضو و قصاص نفس» صادر کرد که براساس آن «چنانچه محکوم به قصاص نفس متقاضی اجرای حکم به شیوه اهدای عضو باشد و همه اولیای دم با آن موافق باشند. مطابق مقررات مذکور در ماده (۴۷) آییننامه اقدام میشود»
این قانون جمهوری اسلامی در همان زمان مورد اعتراض انجمن جراحان ایران قرار گرفت و جراحان این اقدام را «بهشدت نگرانکننده و مخرب حرفه پزشکی و اعتبار ایران در نگاه جهان متمدن» توصیف کردند.
در جریان مخالفتها با برداشت اعضای بدن زندانیان محکوم به اعدام، سازمان حقوق بشر ایران در گزارشی در سال ۱۳۹۸ اعلام کرد قوه قضائیه جمهوری اسلامی در آیین نامه جدید قانون مجازات اسلامی با مشروط کردن انتشار اطلاعات به تشخیص و صلاحدید دادستانها به اعدامهای مخفیانه مشروعیت بیشتری داده است تا این نوع کشتارها بدون نیاز به شفافسازی و دور از چشم رسانهها انجام شود.
این نهاد حقوق بشری ضمن به چالش کشیدن مفهوم اهدای عضو از سوی محکومان به مرگ گفته است که با توجه به وضعیت روانی محکومان به مرگ، نمیتوان تصور کرد که آنها داوطلبانه به برداشت اعضای بدنشان بدن رضایت میدهند.
این اتفاقات در بستر زمانی روی داده است که تهران و پکن همکاریهای خود را در زمینههای قضایی نیز افزایش دادهاند. به طور مثال رئیس قوه قضاییه جمهوری اسلامی در بهار سال ۱۴۰۴ دیدار با ژانگ جون، رئیس دیوان عالی چین، خواستار افزایش همکاریهای حقوقی و قضایی میان تهران و پکن شد و افزود وجود مشترکات میان تهران و پکن اقتضا میکند که همکاریها و مساعدتهای قضایی و حقوقی میان دو طرف افزایش یابد.
جزئیات بیشتری از این جلسات منتشر نشد. پیش از این، رسانه مینگهویی که درباره آزاروشکنجه فالون گونگ در چین به زبانهای مختلف اطلاعرسانی میکند، گزارش داد ژانگ جون در سمت عالیترین مقام قضایی چین کمونیستی در افزایش سرکوب زندانیان عقیدتی بویژه تمرینکنندگان فالون گونگ در سراسر چین داشته است.
الگوگیری از حکومت کمونیستی چین
اعدامهای مخفیانه که اکنون در قوه قضائیه جمهوری اسلامی پوشش قانونی دارد، همان الگویی است که حکومت کمونیستی چین برای سرکوبهای گسترده شهروندان چینی و رونق بخشیدن به تجارت اعضای بدن انجام میدهد. عفو بینالملل بارها اعلام کرده است که رژیم چین دست به اعدامهای مخفیانه میزند و این اعدامها در هیچ جایی ثبت نمیشود. فعالان حقوق بشر میگویند که یکی از دلایل پنهان نگاه داشتن موارد اعدام به نوع کشتارها در این کشور مربوط میشود که در آن، محکومان به اعدام و زندانیان عقیدتی تحت عمل برداشت اجباری اعضای بدن قرار میگیرند.
روزنامه بریتانیایی سان در سال ۲۰۲۰ گزارشی درباره شیوههای اعدام در چین منتشر کرد. طبق این گزارش، سالانه هزاران نفر از طریق تیرباران، تزریق موادکشنده و ونهای سیار مرگ در چین اعدام میشوند.
در بسیاری از ونهای سیار، زندانیان محکوم به اعدام را تحت عمل جراحی قرار میدهند و اعضای بدنشان را خارج میکنند. زندانیان عقیدتی جزو گروهی هستند که به همین شیوه توسط رژیم چین کشته میشوند. مردم چین براساس اعتقادات و باورهای فرهنگی خود به اهدای عضو بدن اعتقاد ندارند، اما به گفته مقامات رژیم چین، این کشور مقام اول اهدا و پیوند اعضای بدن را در آسیا دارد.
براساس یک گزارش تحقیقی، دو وکیل حقوق بشری در کانادا اعلام کردند که رژیم کمونیستی چین بعد از بازداشت تمرینکنندگان روش معنوی فالون گونگ، اعضای حیاتی بدن آنها را از طریق عمل جراحی خارج میکنند تا در تجارت پرسود اعضای بدن به فروش برسانند. تصاویر و مدارکی که از این جنایت منتشر شده است، اجساد این تمرینکنندگان را در حالی نشان میدهد که آثار بخیه در نقاط حیاتی بدن در زیر گلو، سینه و شکم دیده میشود.
در دسامبر سال ۲۰۲۳، مقامات رژیم چین از کشورهای عضو طرح کمربند و جاده خواست تا در تجارت پیوند اعضای بدن همکاری کنند.
