محققان میگویند مصرف مکمل ویتامین دی اشتباه بیش از آنکه مفید باشد مضر خواهد بود.
مطالعه اخیر محققان دانشگاه ساری در انگلستان نشان میدهد میلیونها نفری که برای ارتقای سلامتی خود مکملهای دی۲ مصرف میکنند، ممکن است ذخیره نوع قویتر و مؤثرتر این ویتامین یعنی ویتامین دی۳ را از بین ببرند.
این یافتهها رویکرد رایج در مصرف مکملها را بهویژه در فصل زمستان به چالش میکشند؛ زمانی که شدت تابش نور خورشید محدود است و خیلیها برای حفظ سطح ویتامین دی به مصرف مکمل روی میآورند.
چرا ویتامین دی۲ باعث کاهش سطح ویتامین دی۳ میشود
مکمل ویتامین دی دو نوع مختلف دارد: ویتامین دی۲ و ویتامین دی۳ که مورد دوم بهعنوان نوع مؤثرتر این ویتامین شناخته میشود و به ارتقای سلامتی کمک میکند. ویتامین دی۲ تنها از طریق رژیم غذایی و مکمل قابل تأمین است، اما ویتامین دی۳ علاوه بر مکملها از طریق تابش مستقیم نور خورشید به پوست بدن به شکل طبیعی جذب میشود.
ویتامینهای دی۲ و دی۳ در بدن به همان فرم فعال ویتامین دی تبدیل میشوند، اما دی۳ به دلیل قدرت بالاتر مزایای بیشتری برای سلامتی دارد.
دادههای چند کارآزمایی بالینی تصادفی- استاندارد طلایی تحقیقات علمی- در مطالعه اخیر نشریه نیوتریشن ریویوز بررسی شدهاند. این کارآزماییها که با حضور ۶۵۵ داوطلب بزرگسال انجام گرفتهاند نشان میدهند که مکملهای دی۲ ناخواسته باعث کاهش نوع مفیدتر ویتامین دی میشوند که بدن ما آن را به شکل طبیعی از طریق نور خورشید جذب میکند.
نتایج نشان دادند افرادی که ویتامین دی۲ مصرف میکردند، نسبت به افرادی که اهل این مکمل نبودند، ویتامین دی۳ کمتری در خونشان داشتند. سطح این ویتامین بهطور میانگین حدود ۱۸ نانومول در لیتر کاهش یافت که به عقیده محققان از نظر آماری درخور توجه است. این یعنی احتمال اینکه کاهش سطح ویتامین دی۳ اتفاقی بوده باشد ناچیز است. کاهش سطح این ویتامین در کل دوره آزمایش بهطور میانگین حدود ۹ نانومول در لیتر بود.
امیلی براون، محقق ارشد و دانشجوی دکتری تغذیه، ورزش، کرونوبیولوژی و خواب در دانشگاه ساری، به اپک تایمز گفت: «داوطلبانی که مکمل دی۲ مصرف کردند، در مقایسه با گروه کنترل که مکمل دریافت نکردند، با کاهش قابلتوجه غلظت ویتامین دی۳ مواجه شدند.»
محققان بر این باورند که کاهش سطح دی۳ میتواند نتیجه عملکرد بدن در جلوگیری از بالا رفتن بیشازحد ویتامین دی بعد از مصرف مکمل باشد. آنها به تحقیقاتی اشاره کردند که نشان میدهند مصرف ویتامین دی۳ باعث کاهش سطح دی۲ میشود. براون افزود: «آنزیمهایی که تجزیه متابولیتهای ویتامین دی۲ و دی۳ را افزایش میدهند فعال میشوند و غلظت ویتامین دی۳ را پایین میآورند.»
با اینحال، از آنجا که ویتامین دی۳ نسبت به دی۲ فواید بیشتری برای سلامتی دارد، مصرف مکمل دی۳ بهجای دی۲ در اولویت است.
ویتامین دی۲ در مقابل دی۳
ویتامین دی بعد از جذب پوستی یا دریافت از طریق غذا و مکمل بهصورت غیرفعال در سلولهای چربی ذخیره میشود تا درصورت نیاز مورد استفاده قرار بگیرد. کبد و کلیهها این ویتامین را از طریق فرایند هیدروکسیلاسیون به نوع فعال ویتامین دی موسوم به کلسیتریول تبدیل میکنند تا بدن از آن استفاده کند.
ویتامین دی۲ و ویتامین دی۳ بعد از ورود به بدن به نوع فعال تبدیل میشوند.
ویتامین دی نقش بسزایی در عملکرد اندامهای کلیدی مانند کلیهها، رودهها و استخوانها دارد و به تنظیم سوختوساز کلسیم و فسفات کمک میکند که برای سلامت استخوانها و عملکرد کلی بدن ضروری هستند. کمبود شدید ویتامین دی با بیماریهایی مانند راشیتیسم در کودکان و استئومالاسی (نرماستخوانی) در بزرگسالان ارتباط دارد؛ دو عارضهای که باعث ضعف استخوانها و رشد غیرطبیعی میشوند.
ویتامین دی۳ نقش منحصربهفردی در عملکرد سیستم ایمنی دارد، اما دی۲ از چنین قابلیتی برخوردار نیست. تحقیقات قبلی کالین اسمیت، استاد ژنومیک عملکردی در دانشگاه ساری و از نویسندگان مطالعه اخیر، نشان میدهند که ویتامین دی۳- نه دی۲- سیستم سیگنالدهی اینترفرون نوع ۱ را تحریک میکند؛ بخش اصلی سیستم ایمنی که اولین خط دفاعی بدن در تقابل با باکتریها و ویروسها به شمار میآید.
اسمیت در بیانیهای مطبوعاتی گفت: «غلظت مناسب ویتامین دی۳ به جلوگیری از نفوذ ویروسها و باکتریها به بدن کمک میکند.»
تحقیقات قبلی نشان دادهاند که آمپول ویتامین دی۳ در مقایسه با دی۲ دوبرابر مؤثرتر است و اگر با قرص خوراکی ترکیب شود سهبرابر قویتر عمل میکند.
اسمیت افزود که باید تحقیق بیشتری درباره کارکرد متفاوت ویتامین دی۲ و دی۳ انجام بگیرد تا معلوم شود کدام مکمل برای سلامتی بهتر است.
بعضیها به اشتباه مکملهای دی۲ و دی۳ را بهجای هم مصرف میکنند و تصورشان این است که هردو به یک شکل عمل میکنند.
گیاهخوارها و وگانها مکملهای دی۲ را ترجیح میدهند، زیرا دسترسی به دی۲ آسانتر از دی۳ است. افرادی که به دوز بالای ویتامین دی نیاز دارند، باید دی۲ مصرف کنند، زیرا دوز بالای این ویتامین فقط در مکملهای دی۲ یافت میشود.
نکاتی که گیاهخوارها باید به آن توجه کنند
هلن تیئو، متخصص تغذیه، مربی دیابت و بنیانگذار موسسه بازتعریف رژیم غذایی، که نقشی در این مطالعه نداشت، به اپک تایمز گفت: «اکثر مکملهای ویتامین دی۳ از منابع حیوانی مانند لانولین (چربی پشم) تهیه میشوند، اما گزینههای وگان هم وجود دارد.» او افزود: «مکملهای دی۳ وگان هم وجود دارد که از جلبک و گُلسنگ تهیه میشوند.»
تیئو افزود که بعضی از قارچها حاوی ویتامین دی هستند که معمولاً به شکل دی۲ است که نسبت به منابع مبتنی بر جلبک و گُلسنگ فواید کمتری دارد.
نیکولت ام. پیس، متخصص تغذیه، بنیانگذار نوتریسورس و سخنگوی آکادمی تغذیه و رژیم غذایی ایالت نیویورک، که او هم نقشی در این مطالعه نداشت، گفت: «اضافه کردن ویتامین دی۳ به رژیم غذایی در هر شکلی از گیاهخواری ضروری است.» زیرا این امکان وجود دارد که مواد غذایی مختلف از رژیم گیاهخواری کنار گذاشته شوند.
