متخصصان درباره انتشار نوروویروس در محیطهای بسته و کارهایی که میتوانیم برای محافظت از خودمان انجام دهیم توضیحاتی ارائه کردهاند.
وقتی کشتی «کارائیب پرینسس» در پایان ماه آوریل از فورت لادردیل عازم سفر شد، بیشتر مسافران آن به ساحل، بوفه و مهمانی فکر میکردند.
اما دیری نپایید که بیش از ۱۰۰ مسافر به یکی از مسریترین ویروسهای جهان مبتلا شدند؛ ویروسی که از طریق سطوح مشترک، غذای آلوده و حتی ذرات معلق ناشی از استفراغ فرد بیمار انتقال مییابد.
عامل این بیماری گوارشی نوروویروس نام دارد که در کشتیهای گردشی چیز جدیدی نیست. اما چنانکه از شیوع اخیر این ویروس پیداست، مهار آن دشوار است و عدم اطلاع از نحوه انتقال و روشهای مؤثر مقابله با آن میتواند تعطیلات دلچسب شما را به کابوس تبدیل کند.
نوروویروس چیست؟
نوروویروس یک ویروس بسیار مسری است که باعث التهاب معده و روده میشود و با علائمی مانند استفراغ، اسهال، تهوع و شکمدرد همراه است. این بیماری اغلب با عنوان «آنفلوآنزای معده» شناخته میشود، اما ارتباطی با آنفلوآنزا ندارد.
دکتر استیون کوای، کارشناس بهداشت عمومی و نویسنده کتاب «کد بهعنوان شاهد» که به خاستگاه کووید-۱۹ و شکافهای موجود در امنیت زیستی جهان اختصاص دارد، به اپک تایمز گفت: «نوروویروس آنفلوآنزای معده نیست، بلکه آزمونی برای سنجش میزان رعایت نکات بهداشتی است.»
بنا به اعلام مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریهای آمریکا، این ویروس یکی از عوامل اصلی شیوع التهاب حاد معده و روده در جهان به شمار میرود و شیوع بالغ بر ۹۰ درصد از بیماریهای اسهالی در کشتیهای گردشی به این ویروس مربوط میشود.
کوای افزود که نوروویروس در بین ویروسهای گوارشی به جرقه کوچکی شباهت دارد که به جان علفهای خشک میافتد.
او گفت: «استفراغ یک بیمار در سرویس بهداشتی، سالن غذاخوری، کلاس درس یا کابین کشتی میتواند نقطه آغاز یک شیوع گسترده باشد. این ویروس از طریق دستها، آب، غذا، سطوح آلوده و ذرات معلق ناشی از استفراغ انتقال مییابد.»
نوروویروس بسیار مقاوم است و میتواند از چند روز تا چند هفته روی سطوح زنده بماند؛ امری که پاکسازی کامل مناطق آلوده را دشوار میکند. بهطور معمول، کمتر از ۱۰۰ ذره ویروسی برای آلودهکردن انسان کفایت میکند.
نوروویروس گونههای مختلفی دارد و برخی از آنها قدرت بیماریزایی یا احتمال انتقال بیشتری دارند که میتواند به شیوع گسترده بیماری منجر شود. گروه ژنی ۱ و ۲ شایعترین گونههایی هستند که انسانها را درگیر میکنند.
هر گروه ژنی هم از ژنوتیپهای مختلف تشکیل شده است. برای نمونه، «جیآیآی.۴ سیدنی» یکی از رایجترین ژنوتیپهای این ویروس است که بخش عمده شیوع جهانی نوروویروس را به خود اختصاص داده است.
هنوز مشخص نیست کدام ژنوتیپ عامل شیوع بیماری در کشتی «کارائیب پرینسس» بوده است.
الگوی تکرارشونده شیوع
شیوع ویروس در «کارائیب پرینسس» مانند دیگر کشتیهای گردشی رخ داده است. در ماه مارس هم نزدیک به ۲۰۰ نفر در کشتی دیگر شرکت پرینسس موسوم به «استار پرینسس» به نوروویروس مبتلا شدند.
مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریهای آمریکا در یک سال گذشته از ثبت ۲ هزار ۲۰۰ ابتلا خبر داده که با شیوع ۱۸ نوروویروس در کشتیهای گردشی ارتباط داشتهاند. البته این عدد تنها ۱ درصد از کل آمار شیوع سالانه آمریکا را شامل میشود.
شرکت کشتیهای گردشی پرینسس تأیید کرد که این ویروس «شمار محدودی از مسافران» را با علائم خفیف درگیر کرده و افزود که کشتی در طول سفر بهطور کامل ضدعفونی شده است. همچنین قرار است که کشتی پیش از سفر بعدی بهطور کامل پاکسازی شود.
مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریهای آمریکا اعلام کرده که نوروویروس همچنان یکی از مهمترین عوامل شیوع بیماریهای اسهالی است که بهویژه در کشتیهای گردشی رخ میدهد؛ جایی که ویروس بهواسطه تماس نزدیک افراد بهسرعت منتقل میشود. با اینحال، باید توجه داشت که نوروویروس در خشکی شیوع بیشتری دارد و موارد ثبتشده در کشتیهای گردشی تنها ۱ درصد از کل موارد ابتلا را شامل میشوند.
این ویروس به دلایل مختلف در کشتیهای گردشی شیوع پیدا میکند که از جمله میتوان به تهویه مشترک و بسته، که امکان انتقال هوایی ویروس را فراهم میکند، سالنهای غذاخوری عمومی با خدمات بوفه که آلودگی غذا در آنها محتمل است، و فضاهای اشتراکی مانند استخر اشاره کرد که ممکن است محل تجمع ویروس باشند.
از این گذشته، محیط زندگی فشرده و تماس مکرر با دیگران، خطر انتقال سریع بیماری را افزایش میدهند و کشتیهای گردشی را به محیطی تبدیل میکنند که مستعد شیوع نوروویروس است.
علائم و روند بهبودی
علائم بیماری معمولاً ۱۲ تا ۴۸ ساعت پس از مواجهه ظاهر میشوند که یعنی بیماری میتواند ظرف یک تا دو روز در بین افراد یک گروه شیوع پیدا کند.
کوای گفت این بیماری که با استفراغ ناگهانی، اسهال، گرفتگی عضلات شکم و تهوع همراه است، معمولاً ۱ تا ۳ روز ادامه دارد و بیشتر افراد بدون عوارض جانبی بهبود پیدا میکنند.
او افزود که نوروویروس در بیشتر افراد سالم باعث ناراحتی میشود، اما خودبهخود از بین میرود. کوای تأکید کرد که خطر اصلی نه از حمله ویروسها بلکه از کمآبی بدن نشأت میگیرد؛ بهویژه در نوزادان، سالمندان، بیماران ناتوان و افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند.
درمان این بیماری خیلی ساده است: نوشیدن مایعات، مصرف الکترولیت و مراجعه به پزشک درصورت تشدید کمآبی. درحالحاضر هیچ دارو یا واکسنی برای نوروویروس وجود ندارد.
در موارد نادر، کمآبی مستلزم معاینه پزشک و دریافت سرم است. داروهای بدون نسخه هم به کاهش تهوع یا تب کمک میکنند، اما در مورد کودکان باید احتیاط بیشتری به خرج داد.
چگونه از خود محافظت کنیم؟
پیشگیری از ابتلا به نوروویروس مستلزم رعایت اصول بهداشتی و ضدعفونی است، زیرا این ویروس بهراحتی از طریق آب و غذا، سطوح آلوده و ارتباط نزدیک با بیماران انتقال مییابد.
کوای گفت: «حرف من یکی است؛ صابون بهتر از ضدعفونیکننده است.»
کوای توصیه میکند که دستهای خود را دستکم ۲۰ ثانیه با آب و صابون بشویید؛ بهویژه اگر به سرویس بهداشتی رفته یا پوشک بچه را تعویض کردهاید یا قصد آشپزی و غذا خوردن دارید.
او افزود: «استفاده از ضدعفونیکنندههای الکلی دست در فاصله بین شستوشوها مؤثر خواهد بود، اما مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریهای آمریکا بهصراحت اعلام کرده که این محلولها تأثیر زیادی بر نوروویروس ندارند و جای شستوشو را نمیگیرد.»
نکاتی که مراقبان بیمار باید به آنها توجه کنند:
- هنگام پاککردن استفراغ یا اسهال از دستکش استفاده کنید.
- لباسها و پارچههای آلوده را فوراً بشویید.
- سطوح سخت را با سفیدکننده یا محصولاتی که برای از بین بردن نوروویروس مؤثر هستند ضدعفونی کنید.
- ظروف غذا و وسایل بهداشتی فرد بیمار را در یک جای مجزا نگهدارید.
اقدامات پیشگیرانه خطر گسترش بیماری را بهشدت کاهش میدهند.
کوای گفت که برای کنترل مؤثر شیوع نوروویروس باید افراد بیمار را بهسرعت ایزوله کنیم و کسانی را که علائم مشکوک دارند از حضور در صف غذا، کلاسهای درس، فعالیتهای گروهی یا محیطهای اشتراکی منع کنیم.
او گفت: «این افراد باید دستکم تا ۴۸ ساعت پس از بهبودی کامل در قرنطینه بمانند.»
کوای افزود که پاکسازی باید پیش از ضدعفونی انجام بگیرد. قبل از هرچیز باید آثار استفراغ و مدفوع را پاکسازی کنیم و سپس سراغ ضدعفونیکننده برویم. او بر اهمیت استفاده از ضدعفونیکنندههای مناسب که برای از بین بردن نوروویروس مؤثر هستند تأکید کرد.
کوای گفت: «اطلاعرسانی سریع و شفاف اهمیت بسزایی دارد. پنهانکاری به گسترش ویروس دامن میزند، اما ارائه دستورالعمل روشن میتواند زنجیره انتقال ویروس را متوقف کند.»
