براساس طب سنتی چینی، رنگ دورِ چشم‌ها و لب‌ها سرنخ‌های زیادی درباره وضعیت سلامتی در اختیارمان می‌گذارد.
رنگ چهره ممکن است بعد از یک شب بی‌خوابی، یک هفته پراسترس یا قرار گرفتن در معرض هوای سرد دستخوش تغییر شود. این تغییرات عمدتاً موقتی هستند و خیلی زود برطرف می‌شوند. اما تغییر ادامه‌دارِ رنگ چهره به‌ویژه در مواقعی که با بروز علائم دیگر همراه است، باید مورد بررسی قرار بگیرد.
طب سنتی چینی رنگ چهره را جزو شاخص‌های سلامتی می‌داند. جاناتان لیو، مدیر مرکز درمانی ویزدم هیلینگ سنتر کانادا و نویسنده اپک تایمز، می‌گوید: «طب سنتی چینی پنج رنگ چهره را با پنج اندام بدن مرتبط می‌داند: رنگ سبز مایل به آبی با کبد، رنگ قرمز با قلب، رنگ زرد با طحال، رنگ سفید با ریه‌ها و رنگ‌های تیره یا سیاه با کلیه‌ها ارتباط دارند.»
این اندام‌ها در طب سنتی چینی بیانگر عملکرد کلی بدن هستند و در اندام‌های کالبدشناختی خلاصه نمی‌شوند. لیو گفت تغییر رنگ چهره به‌تنهایی نشانه بیماری نیست و زمان شروع تغییر و علائم مرتبط با آن هم حائز اهمیت است.
چهره سبز مایل به آبی: کبد
افرادی که چهره‌شان به رنگ سبز مایل به آبی درآمده است، با استرس شدید، تنش عاطفی، اضطراب یا تحریک‌پذیری دست‌به‌گریبان هستند. این وضعیت براساس طب سنتی چینی نشانه اختلال عملکرد کبد است.
«کبد» در طب سنتی چینی فراتر از یک اندام کالبدشناختی است و سازوکار گسترده‌تری دارد که احساسات، گوارش، گردش خون و سوخت‌وساز را تنظیم می‌کند.
استرس طولانی‌مدت عملکرد کبد را مختل می‌کند و درنهایت به تغییر رنگ چهره می‌انجامد.
این‌که رنگ چهره در هوای سرد به‌طور موقت به آبی یا بنفش متمایل شود، جزئی از واکنش طبیعی بدن است و با گرم‌شدن بدن برطرف می‌شود.
سرخ‌شدن گونه‌ها: قلب
اگر هردو گونه‌تان به‌طور مرتب سرخ می‌شوند، ممکن است درگیرِ یائسگی یا روزاسه باشید. براساس طب سنتی چینی، این حالت با اختلال عملکرد قلب ارتباط دارد.
طب سنتی چینی می‌گوید «قلب بر خون و رگ‌ها حکمرانی می‌کند.» اگر جریان انرژی حیاتی و خون یا گرمای درونی بدن ناگهان افزایش یابد، چهره به رنگ سرخ درمی‌آید.
سرخ‌شدن مداوم و بی‌دلیل صورت به‌ویژه اگر با احساس فشار در قفسه سینه، تپش قلب یا سرگیجه همراه باشد، باید فوراً مورد بررسی قرار بگیرد.
زرد و کدرشدن چهره: طحال و معده
زرد و کدرشدن چهره، بدون زردشدن سفیدی چشم‌ها، می‌تواند نشانه هضم نامناسب یا جذب ناکافی مواد مغذی باشد.
این‌که سفیدی چشم‌ها به رنگ زرد متمایل شود، می‌تواند نشانه زردی یا یرقان باشد؛ عارضه‌ای که بر اثر بیماری‌های کبد یا کیسه صفرا رخ می‌دهد.
براساس طب سنتی چینی، طحال بخشی از سامانه گوارشی بدن است که روده، معده و لوزالمعده را دربرمی‌گیرد.
ضعف عملکرد طحال و معده، کمبود انرژی حیاتی و خون، سوخت‌وساز نامناسب یا اختلال در جذب مواد مغذی باعث زرد و کدرشدن چهره می‌شوند.
رنگ‌پریدگی چهره: ریه‌ها
رنگ‌پریدگی و کدرشدن مدام چهره ممکن است نتیجه کم‌خونی یا بیماری‌های دیگر باشد. براساس طب سنتی چینی، این وضعیت با اختلال عملکرد ریه‌ها ارتباط دارد.
طب سنتی چینی می‌گوید کمبود انرژی حیاتی ریه، که به‌منزله تضعیف عملکرد ریه است، جریان انرژی حیاتی و خون را مختل می‌کند و باعث رنگ‌پریدگی صورت می‌شود.
تیرگی چهره: کلیه‌ها
افت عملکرد کلیه‌ها ممکن است نتیجه تجمع ضایعات متابولیکی، کم‌خونی و عوامل دیگر باشد که با تیرگی و کدرشدن چهره همراه است.
براساس طب سنتی چینی، تیره‌شدن زودهنگام چهره ممکن است نتیجه کمبود انرژی حیاتی کلیه باشد که از افت ذخیره انرژی عملکردی کلیه‌ها نشأت می‌گیرد.
اگر این وضعیت به نارسایی کلیه ختم شود، مختل‌شدن گردش انرژی حیاتی و خون و اختلال متابولیکی مایعات باعث می‌شوند رنگ چهره به‌تدریج تیره‌تر و کدرتر شود.
تیره‌شدن ناگهانی و محسوس چهره را جدی بگیرید و در اولین فرصت به متخصص مراقبت‌های پزشکی مراجعه کنید.
لیو می‌گوید تغییر رنگ چهره صرفاً یکی از شاخص‌های سلامتی است و نباید به‌تنهایی به‌منزله بیماری در نظر گرفته شود. تغییر رنگ چهره باید همیشه در کنار سایر علائم و ارزیابی‌های بالینی مورد بررسی قرار بگیرد.
تغییرات دیگری که ممکن است نشانه مشکلات سلامتی باشند
لیو می‌گوید: «از تغییر رنگ چهره که بگذریم، ظاهر لب‌ها، تیرگی دورِ چشم و پف زیر چشم هم ممکن است ما را از وضعیت سلامتی‌مان باخبر کنند.»
کبود یا بنفش‌شدن لب‌ها
اگر لب‌ها به رنگ آبی مایل به بنفش یا بنفش تیره دربیایند، ممکن است درگیرِ بیماری‌های قلبی یا ریوی باشید. این حالت نشانه گردش نامناسب انرژی حیاتی و خون است.
بنفش‌شدن لب‌ها مستلزم ارزیابی فوری است.
تیرگی زیر چشم‌ها
تیرگی دورِ چشم می‌تواند نتیجه کمبود خواب، آلرژی، افزایش سن یا افزایش رنگدانه‌های پوست باشد.
با این‌حال، تیرگی مداوم دورِ چشم که با پف اطراف چشم یا تغییر رنگ ادرار همراه است، می‌تواند نتیجه افت عملکرد کلیه‌ها باشد.
افزایش ناگهانی پف زیر چشم
این‌که با افزایش سن یا به‌دلیل کمبود مزمن خواب به‌طور تدریجی با پف زیر چشم مواجه شوید، اغلب جای نگرانی ندارد.
اما اگر پف زیر چشم در کوتاه‌مدت به‌شکل محسوس افزایش یابد و با تورم پلک‌ها همراه باشد و به‌خودی‌خود برطرف نشود، ممکن است درگیرِ اختلالات کلیوی، قلبی یا غدد درون‌ریز باشید.
ورم ناشی از مشکلات کلیوی ابتدا در اطراف چشم‌ها ظاهر می‌شود و معمولاً صبح‌ها محسوس‌تر است.
به تغییرات غیرطبیعی چهره توجه کنید. از این گذشته، اقدامات ساده زیر به بهبود عملکرد پنج اندام اصلی بدن کمک می‌کنند.
ماساژ انگشت‌ها برای تقویت سیستم ایمنی
نای‌وِن هو، متخصص طب سنتی چینی و نویسنده اپک تایمز، می‌گوید: «روزانه حدود ۲ دقیقه نوک انگشت‌های دست را ماساژ دهید. این کار به بهبود گردش خون و تنظیم عملکرد پنج اندام اصلی کمک می‌کند.»
ماساژ انگشت‌ها باعث تقویت سیستم ایمنی بدن می‌شود و به‌ویژه به درد افرادی می‌خورد که مدت زیادی پشت میز می‌نشینند یا وقت کمی برای ورزش دارند.
براساس طب سنتی چینی، هرکدام از انگشت‌ها از طریق مریدین‌ها با یکی از اندام‌های اصلی ارتباط دارد. از این‌رو، ماساژ انگشت‌ها فواید مختلفی برای سلامتی به ارمغان می‌آورد.
طرز کار ساده است:
- نوک یکی از انگشت‌ها را میان انگشت اشاره و میانی دست دیگر قرار دهید.
- آن انگشت را حدود ۱۰ ثانیه به‌آرامی ماساژ دهید و سپس سراغ انگشت بعدی بروید.
ماساژ انگشت شست برای کمک به گوارش
انگشت شست با طحال و معده ارتباط دارد.
هو به اپک تایمز گفت: «ماساژ منظم انگشت شست به بهبود گوارش و جذب مواد مغذی کمک می‌کند. این کار سوءهاضمه را کاهش می‌دهد و نظم بیشتری به حرکات روده می‌بخشد.
عملکرد طحال و معده با تقویت سیستم ایمنی بدن ارتباط دارد.
ماساژ انگشت اشاره برای حمایت از کبد و چشم‌ها
انگشت اشاره با کبد ارتباط دارد.
هو گفت: «کبد براساس طب سنتی چینی فراتر از یک اندام کالبدشناختی است و با تنظیم احساسات، گردش انرژی حیاتی و خون و سوخت‌وساز ارتباط دارد.»
براساس طب سنتی چینی، چشم‌ها هم بخشی از سازوکار کبد هستند. ماساژ انگشت اشاره به روشن‌ترشدن چشم‌ها کمک می‌کند.
ماساژ انگشت میانی برای کاهش کشمکش‌های عاطفی
انگشت میانی با قلب ارتباط دارد.
هو گفت: «قلب براساس طب سنتی چینی با وضعیت روانی، احساسات و خواب و گردش خون ارتباط دارد.»
ماساژ انگشت میانی به کاهش کشمکش‌های عاطفی کمک می‌کند.
ماساژ انگشت حلقه برای حمایت از دستگاه تنفسی
انگشت حلقه با ریه‌ها ارتباط دارد.
هو گفت: «ماساژ منظم انگشت حلقه به کاهش ناراحتی‌های تنفسی کمک می‌کند.»
طب سنتی چینی ریه‌ها را با روده بزرگ مرتبط می‌داند. از این‌رو، تصور می‌شود این کار به سود عملکرد روده باشد.
ماساژ انگشت کوچک برای کمک به سوخت‌وساز مایعات
انگشت کوچک با کلیه‌ها ارتباط دارد. هو می‌گوید سلامت کلیه‌ها با هوشیاری و سرزندگی ارتباط دارد و کمبود انرژی حیاتی کلیه‌ها در قالب خستگی، تورم یا کمردرد بروز پیدا می‌کند.
براساس طب سنتی چینی، کلیه‌ها انرژی حیاتی ذاتی بدن را ذخیره می‌کنند. یک مطالعه مروری در سال ۲۰۲۱ نشان داد که حدود ۷۰ درصد از افراد مبتلا به بیماری کلیوی مزمن با خستگی دست‌و‌پنجه نرم می‌کنند.
ماساژ انگشت‌ها در هرزمان و مکانی قابل انجام است. هو توصیه می‌کند هنگام رفت‌وآمد، در زمان استراحت در محل کار یا قبل از خواب انگشت‌های خود را ماساژ دهید؛ به‌ویژه اگر آدم پرمشغله‌ای هستید یا زندگی کم‌تحرکی دارید.
مهم‌ترین چیزی که آینه به شما نشان می‌دهد، تغییر رنگ و روی چهره است. اگر چهره‌تان همین امروز تغییر کرده است، ممکن است درگیرِ کم‌خوابی، نوسانات دمای بدن یا استرس باشید. اما اگر تغییر رنگ و روی چهره‌تان ادامه‌دار باشد، شدیدتر شود یا با علائم دیگر همراه باشد، باید بیشتر به فکر باشید و درصورت لزوم به پزشک مراجعه کنید.
