محققان ژاپنی دریافتند که سفید شدن موها ممکن است از بروز ملانوم جلوگیری کند.
سفید شدن موها ممکن است صرفاً نشانه پیری نباشد. تحقیقات جدید نشان میدهند که شاید بدن در حال مبارزه با سلولهای بالقوه سرطانی باشد.
مطالعه موشهای آزمایشگاهی در دانشگاه توکیو نشان داده که سلولهای بنیادی فولیکول مو به آسیبدیدگی دیانای واکنش نشان میدهند. یافتهها حاکی از آن هستند که سفید شدن موها و ابتلا به ملانوم میتوانند دو پیامد متفاوت از یک آسیب سلولی واحد باشند.
واکنش دوسویه
محققان بر سلولهای بنیادی تولیدکننده رنگدانه مو موسوم به ملانوسیت تمرکز داشتند. این سلولها در ثابت ماندن رنگ موها یا سفید شدن آنها دخیل هستند.
در این مطالعه که در نشریه بیولوژی سلولی نیچر انتشار یافته است، از موشهای آزمایشگاهی جهت کنترل واکنش این سلولها به آسیبدیدگی دیانای استفاده شده است. سلولهای بنیادی ملانوسیت در فولیکول مو قرار دارند و ممکن است به سلولهای بالغ ملانینساز تبدیل شوند که رنگ تارهای مو از آنها نشأت میگیرد.
وقتی دیانای سلولهای بنیادی بر اثر اشعه ایکس یا شیمیدرمانی آسیب میبیند، سلولها دست از تقسیمشدن برمیدارند تا از بروز سرطان جلوگیری کنند؛ فرایندی که درنهایت باعث سفید شدن موها میشود.
اگر آسیبدیدگی دیانای نتیجه تابش فرابنفش یا مواد سرطانزای موجود در تنباکو و دود اگزوز خودروها باشد، ملانوسیتها به تقسیم و تکثیر خود ادامه میدهند. در این موارد تارهای مو رنگ خود را حفظ میکنند، اما حیوانات با افزایش خطر ملانوم مواجه میشوند.
درواقع میتوان گفت که وقتی تارهای مو سفید میشوند، شاید به این معنی باشد که بدن از ابتلا به ملانوم جلوگیری کرده است.
امی نیشیمورا، استاد دانشگاه توکیو و نویسنده مطالعه حاضر، در بیانیهای مطبوعاتی توضیح داد که سلولهای بنیادی تولیدکننده رنگدانه گاهی کاهش مییابند که باعث سفید شدن موها میشود و گاهی نیز بسته به نوع فشار و سیگنالهای محیطی تکثیر میشوند.
وقتی سپر محافظ درهم میشکند
وقتی سلولهای بنیادی ملانوسیت در معرض عوامل سرطانزا مانند اشعه فرابنفش نوع ب یا مواد شیمیایی مانند ۷٬۱۲–دیمتیلبنزانتراسین- که در تنباکو و دود اگزوز خودروها یافت میشوند- قرار میگیرند، ممکن است سپر محافظ خود را زمین بیندازند.
سلولها در این حالت به تکثیر خود ادامه داده و تعدادشان افزایش مییابد.
با اینحال، داشتن موهای سفید لزوماً به این معنی نیست که بدن در خفا با ملانوم مبارزه کرده است. فرایندهای دیگری هم در سفید شدن موها دخیل هستند که از جمله میتوان به کمبود ویتامین ب۱۲، اختلالات تیروئید و تنشهای عاطفی اشاره کرد.
یافته جدید محققان نشان میدهد که جلوگیری از سفید شدن موها روی کاغذ خطر ابتلا به ملانوم را افزایش میدهد. محققان بر این باورند که این عمل با سازوکار طبیعی بدن برای از بین بردن سلولهای آسیبدیده تداخل دارد.
نیشیمورا گفت: «سفید شدن موها و ملانوم با هم ارتباط دارند و دو پیامد متفاوت واکنش سلولهای بنیادی به استرس هستند.»
این یافتهها چه معنایی دارند
دکتر هانا کوپلمن، متخصص پوست در کلینیک جراحی زیبایی کوپلمن، که نقشی در این مطالعه نداشت، این مطالعه را «درخورِ توجه» نامیده است.
کوپلمن توضیح داد که یافتههای محققان نشان میدهند زمانی که سلولهای بنیادی ملانوسیت دچار آسیب میشوند، دست از رنگسازی برمیدارند تا از خودشان محافظت کنند؛ فرایندی که میتواند احتمال سرطانیشدن این سلولها را به حداقل برساند.
کوپلمن افزود: «پدیده شگفتانگیزی است. اما باید در تعمیم نتایج به نمونههای انسانی محتاط باشیم.»
او افزود که سفید شدن موها لزوماً بهمنزله کاهش خطر ابتلا به سرطان پوست نیست، اما این یافتهها نشان میدهند که ارتباط پیری، رنگدانهها و بیولوژی سرطان نزدیکتر از آن چیزی است که پیشتر تصور میکردیم.
