نویسنده: دکتر مانوج آگاروال
اگر بیماری به سراغتان بیاید، توانایی شما در انجام درمان و کسب بهبودی به این بستگی خواهد داشت که چقدر تابآوری دارید.
من بهعنوان یک متخصص پرتودرمانی که تاکنون هزاران بیمار مبتلا به سرطان پروستات را درمان کرده است، معتقدم که پیشگیری نه یک مفهوم انتزاعی که یک رسالت شخصی است. آقایان زیادی را دیدهام که بیخبر از همهجا با تشخیص سرطان مواجه شدهاند، درحالیکه اگر رویکرد دیگری در پیش میگرفتند، شاید زودتر متوجه میشدند و میتوانستند از بیماری پیشگیری کنند.
از اینرو، شیوه معاینه بیماران را در مورد خودم نیز به کار میگیرم.
کارهایی که انجام میدهم
در ادامه از سبک زندگی فعال و پیشگیرانهام میگویم و راهکارهایی را به شما معرفی میکنم که همگی پشتوانه علمی دارند:
۱. از ۴۰ سالگی به بعد هرسال آزمایش پروستات میدهم. نرخ سرطان پروستات پیشرفته و متاستاتیک بهویژه در بین مردان جوان رو به افزایش است. من منتظر ۵۰ سالگی نمیمانم و هرسال آزمایش پروستات میدهم. تغییرات را در طول زمان رصد میکنم و درصورت لزوم از امآرآی و تست چگالی آنتیژن اختصاصی پروستات کمک میگیرم.
۲. خوابیدن را مثل دارو در اولویت میگذارم و آن را کنترل میکنم. سعی میکنم هر شب بین ۷.۵ تا ۹ ساعت بخوابم (پنج تا شش چرخه خواب) و مراحل خواب، مدت زمان و اثربخشی آن را با استفاده از گجتهای پوشیدنی اندازهگیری میکنم. بررسی میکنم که چه عواملی روی خواب من اثر میگذارند. وعدههای دیرهنگام، استرس و کافئین در این زمینه مؤثر هستند. بازه زمانی خوابیدن را به شکلی تنظیم میکنم که مدت زمان خواب عمیق و خواب رِم به حداکثر برسد.
۳. اغلب گوجهفرنگی میخورم. گوجهفرنگی پخته (در قالب سس، سوپ یا خورش) سرشار از لیکوپن است؛ نوعی کاروتنوئید که خواص آنتیاکسیدانی دارد و براساس مطالعات مشاهدهای و فراتحلیلهای جدید با کاهش خطر ابتلا به سرطان پروستات ارتباط مستقیم دارد.
لیکوپن به مهار فاکتور رشد شبهانسولین ۱ و رگزایی (تشکیل رگهای خونی جدید که تومورها از طریق آنها تغذیه میشوند) کمک میکند، باعث تشدید آپوپتوز (مرگ برنامهریزیشده سلولها) شده و به تمایز سالم سلولها کمک میکند. لیکوپن از دیانای و دیگر مؤلفههای سلولی در برابر تنش اکسایشی و مواد سرطانزای محیطی محافظت میکند.
۴. هر روز چای ماچا مینوشم. ماچا یکی از غنیترین منابع اپیگالوکتشین گالات است؛ یک کاتچین قوی که در چای سبز یافت میشود. این ترکیب اثرات ضدالتهابی دارد و جلوی تکثیر سلولی را میگیرد و میتواند خطر ابتلا به سرطان پروستات یا سرعت پیشرفت آن را در مراحل اولیه به حداقل برساند. ماچا همچنین حاوی ال-تیانین است که تمرکز شما را تقویت میکند؛ عاملی که نقش بسزایی در مدیریت استرس دارد.
۵. هدفمند تمرین میکنم تا هم به تناسب اندام برسم و هم کارکرد بهتری داشته باشم. سعی میکنم دستکم ۳۰۰ دقیقه در هفته فعالیت بدنی داشته باشم:
- سه جلسه تمرین مقاومتی برای حفظ توده عضلانی فاقد چربی و حفظ سطح بهینه تستوسترون.
- دو تا سه جلسه تمرین قلبیعروقی اعم از تمرینات هوازی سبک برای بهبود عملکرد میتوکندری و سلامت متابولیک.
- پیادهروی روزانه با بیش از ۸ هزار قدم در روز. برای افزایش شدت تمرین از جلیقه وزنهدار یا کولهپشتی سنگین استفاده میکنم که به تقویت قوای جسمانی، حفظ تراکم استخوان و پایداری کلی بدن در دوران سالخوردگی کمک میکند.
ورزش باعث بهبود حساسیت به انسولین، التهاب و پایش سیستم ایمنی میشود که همگی از شما در برابر سرطان محافظت میکنند.
۶. تستوسترون را به شکل طبیعی در سطح بهینه نگهمیدارم. الگوی اشباع پروستات نشان میدهد که خطر سرطان با بالا رفتن سطح تستوسترون افزایش نمییابد. من با خواب مناسب، انجام تمرینات قدرتی منظم، رژیم غذایی سرشار از ریزمغذیها و حفظ ساختار بدنی مطلوب، تستوسترون خود را در سطح بهینه نگهمیدارم.
۷. مکمل زینک مصرف میکنم. زینک نقشی بسزایی در عملکرد سیستم ایمنی، ترمیم دیانای و تنظیم سلولهای پروستات دارد. من روزانه ۱۵ میلیگرم زینک مصرف میکنم که در اکثر آقایان کفایت میکند و خطر کمبود مس یا تنش اکسایشی را به همراه ندارد.
۸. از افزایش ناگهانی قند خون پرهیز میکنم و سطح هموگلوبین A1c را پایین نگهمیدارم. برای کنترل سطح گلوکز بعد از صرف غذا از دستگاه پایش لحظهای قند خون استفاده میکنم و میزان مقاومت به انسولین را تحت کنترل نگهمیدارم. بالا بودن مداوم سطح انسولین و قند خون با انواع تهاجمیتر سرطان پروستات و تبعات هولناک همراه است.
۹. مدیریت استرس و سلامت روان را در اولویت قرار میدهم. استرس مزمن باعث افزایش التهاب و تضعیف ایمنی بدن میشود. من برای ریکاوری، فعالیت بدنی، روابط اجتماعی و آرامش وقت میگذارم.
۱۰. صبحها در معرض نور آفتاب قرار میگیرم یا نوردرمانی میکنم. سعی میکنم بعد از بیدار شدن از خانه بیرون بروم. نور طبیعی آفتاب بهترین عامل تنظیم ساعت زیستی بدن است که بر ترشح هورمونها و عملکرد سیستم ایمنی اثر میگذارد. در روزهای ابری یا اوقاتی که مشغله زیادی دارم و بهویژه در فصل زمستان نوردرمانی (با یک لامپ ۱۰ هزار لومنی) میکنم.
مختل شدن ریتم شبانهروزی به دلیل زمانبندی نامناسب خواب و کار شیفتی با افزایش خطر بیماریهای متابولیک، اختلالات ایمنی و حتی سرطان از جمله سرطان پروستات ارتباط مستقیم دارد. قرار گرفتن در معرض نور صبحگاهی یکی از سادهترین و مؤثرترین راهکارهای پیشگیرانه من است.
کارهایی که از انجام آنها پرهیز میکنم
من علاوه بر اقدامات پیشگیرانهای که انجام میدهم، سعی میکنم از بعضی چیزها پرهیز کنم:
۱. ترکیبات مختلکننده غدد درونریز
ترکیبات شیمیایی از جمله بیسفنول ای، فتالاتها و پارابنها میتوانند تعادل هورمونی را مختل کنند. من از ظروف پلاستیکی استفاده نمیکنم و بهجای آنها ظروف شیشهای دارم. من آب مصرفیام را تصفیه میکنم و فقط محصولات بهداشتی غیرشیمیایی میخرم.
۲. مکملهای سنگین ویتامین ئی، سلنیوم و کولین
مطالعات گسترده از جمله کارآزمایی «سلکت» نشان دادهاند که ویتامین ئی خطر ابتلا به سرطان پروستات را افزایش میدهد. سلنیوم و کولین نهتنها هیچ سودی ندارند، بلکه باعث آسیبدیدگی هم میشوند.
۳. گوشت قرمز، گوشتهای فرآوریشده و غذاهای فوقفرآوریشده
این مواد با افزایش خطر ابتلا به سرطان و افزایش التهاب در بدن ارتباط دارند. من بهجای این موارد از ماهیهای طبیعی، مرغ محلی، حبوبات و سبزیجات استفاده میکنم. اگر به گوشت قرمز علاقه دارید، از گوشت شکار یا گوشت مزارع بازسازنده استفاده کنید؛ مزارعی که سلامت خاک، تنوع زیستی و تغذیه پایدار دامها را در اولویت قرار میدهند.
۴. هر نوع دخانیات
مصرف دخانیات با سرطان تهاجمی پروستات و افزایش مرگومیر ناشی از سرطان ارتباط مستقیم دارد. من بههیچوجه سمت دخانیات نمیروم.
هشدار مهم
فیناستراید و دوتاستراید که برای بزرگی خوشخیم پروستات یا ریزش مو تجویز میشوند، سطح آنتیژن اختصاصی پروستات را بهطور مصنوعی حدود ۵۰ درصد کاهش میدهند و ممکن است علائم اولیه سرطان پروستات را پنهان کنند. من در این زمینه تخصص ندارم، اما این مطالعه نشان میدهد که مصرف مهارکنندههای آلفا ارتباطی با افزایش خطر ابتلا به سرطان پروستات ندارد.
اگر از فیناستراید یا دوتاستراید استفاده میکنید، پزشک باید مقدار آنتیژن اختصاصی پروستات شما را دوبرابر در نظر بگیرد تا به درک درستی از وضعیت شما دست پیدا کند.
سخن پایانی
من هدفمند زندگی میکنم. تمرین میکنم تا طول عمر بیشتری داشته باشم، زود آزمایش میدهم، خواب را در اولویت میگذارم و سطح التهاب را پایین میآورم. این کارها صرفاً به پیشگیری از بیماری کمک نمیکنند، بلکه بدن و ذهنی مقاوم میسازند که برای مقابله با هر نبردی آمادگی دارند.
وقتی بیماری به سراغتان بیاید، توانایی شما برای شروع درمان، ادامه درمان و کسب بهبودی به میزان تابآوری شما بستگی خواهد داشت. این تابآوری نوعی پیشتوانبخشی است که باعث میشود در آینده قویتر، باانرژیتر و سالمتر بمانید. پیشگیری به معنی بینقص بودن نیست. مهم این است که به خودتان توجه کنید.
برای کنترل سلامتی خود لازم نیست حتماً پزشک باشید، اما باید بهنحوی عمل کنید که انگار آینده به سلامتی شما گره خورده است.
