دانشمندان میتوانند صرفاً با مشاهده فعالیت نخاع پیشبینی کنند که فرد بهزودی ادرار خواهد کرد؛ دستاورد بیسابقهای که به درمان هدفمند میلیونها نفر، که با بیاختیار دستوپنجه نرم میکنند، کمک خواهد کرد.
واسیلیوس کریستوپولوس، استادیار مهندسی زیستپزشکی در دانشگاه کالیفرنیای جنوبی، در بیانیهای مطبوعاتی گفت: «نخاع تا حد زیادی ناشناخته باقی مانده است.»
فعالیت نخاع با ادرار ارتباط دارد
در مطالعهای که چندی پیش در مجله نیچر کامیونیکیشنز انتشار یافت، محققان با استفاده از فناوری تصویربرداری فراصوت عملکردی، که تغییر جریان خون در دستگاه عصبی را رهگیری میکند، دریافتند که نقاط مختلف نخاع به پر و خالی شدن مثانه واکنش نشان میدهند.
محققان متوجه شدند که نقاط مشخصی از نخاع فعالیت عصبی محسوسی دارند که با فشار داخل مثانه ارتباط مستقیم دارد. بعضی از این نقاط با پر شدن مثانه فعالتر میشوند و بعضی دیگر آرام میگیرند. این مسئله از وجود سیگنالهایی حکایت دارد که فرایند ادرار و مهار آن را کنترل میکنند.
کریستوپولوس گفت: «این نخستین مطالعهای است که نشان میدهد فعالیت بعضی از نقاط نخاع با فشار داخل مثانه ارتباط مستقیم دارد.»
او توضیح داد که با مشاهده فعالیت این نقاط میتوان به میزان پر بودن مثانه و زمان احتمالی تخلیه آن پی برد.
محققان میگویند این کشف امکان درمان بیاختیاری از طریق تحریک مستقیم عصبهای کنترلکننده نخاع را فراهم میکند؛ روشی که به آن تنظیم فعالیت نورونی میگویند.
آنها افزودند که این کشف شیوه منحصربهفردی داشته است. محققان در جریان عمل کاشت محرکهای نخاعی- که برای درمان کمردرد مزمن انجام میگیرد- توانستند از طریق شکاف موجود بدون هیچ خطری از نخاع بیماران تصویربرداری کنند.
نتایج نویدبخشِ روشهای درمانی نوین هستند
بالغ بر ۳۳ میلیون شهروند آمریکایی با بیاختیاری ادرار دستبهگریبان هستند. از اینرو، این عارضه فراتر از یک مشکل پزشکی ساده بوده و میتواند کیفیت زندگی بیماران را به شکل قابلتوجهی تحت تأثیر بگذارد. دکتر بنجامین لوب، استاد بالینی اورولوژی در دانشگاه کیس وسترن رزرو، این وضعیت را با استناد به مشاهدات خود در کلینیک «بسیار شایع» و «عارضهای منزویکننده» دانست.
لوب به اپک تایمز گفت: «این بیماری میتواند باعث شرمساری افراد شود و آنها را از تعاملات اجتماعی و لذت بردن از فعالیتها یا روابط صمیمانه با شریک زندگیشان دور کند.»
بیاختیاری اشکال مختلفی دارد. بیاختیاری استرسی باعث نشت ادرار در حین انجام فعالیتهای فیزیکی مانند خندیدن یا سرفه کردن میشود. بیاختیاری تحریکی نیز با نیاز ناگهانی و شدید به دفع ادرار همراه است، بهنحوی که فرد فرصت پیدا نمیکند خودش را به توالت برساند.
دکتر استیون وایسبارت، متخصص اورولوژی در مرکز پزشکی استونیبروک، که نقشی در این مطالعه نداشت، گفت که برای درمان بیاختیاری از روشهای مختلفی استفاده میشود که از جمله میتوان به اصلاح رفتاری مانند کاهش مصرف مایعات، فیزیوتراپی برای تقویت عضلات کف لگن و مصرف داروهایی مانند آنتیکولینرژیکها اشاره کرد که به نگهداشتن ادرار در مثانه کمک میکنند.
او افزود که بیماران در بعضی از موارد به جراحی نیاز دارند، اما این جراحیها کمتهاجمی بوده و در مطب یا مراکز درمانی سرپایی انجام میگیرند.
لوب تأکید کرد که پایش لحظهای فعالیت نخاع در زمان پر و خالی شدن مثانه نقش بسزایی در کشف علل بیاختیاری ادرار دارد.
او افزود که شناسایی نقاط مرتبط با کنترل مثانه بر روی نخاع، زمینهسازِ کشف درمانهای هدفمندی خواهد شد که مستقیماً نخاع و دستگاه عصبی مرکزی را هدف میگیرند.
کریستوپولوس در بیانیه مطبوعاتی خود گفت: «اگر از بیماران بپرسید مهمترین چیزی که به فکر درمان آن هستند چیست، به عملکرد حرکتی یا حسی خود اشاره نمیکنند. عملکرد جنسی و کنترل روده و مثانه مهمترین دغدغه آنها به شمار میآید.»
او همچنین بر ضرورت یافتن راهکارهای مؤثر برای مشکلات مزمن مثانه تأکید کرد و افزود که این مشکلات میتوانند بر سلامت روان بیماران اثر بگذارند و خطر عفونتهای حاد را دوچندان کنند؛ عفونتهایی که اغلب تا رسیدن به مراحل جدی تشخیص داده نمیشوند.
راه درازی در پیش است
لوب گفت که مطالعه حاضر نویدبخش است، اما تا یافتن درمان قطعی برای انواع بیاختیاری فاصله زیادی داریم.
او گفت: «به نظر من، تنظیم فعالیت نورونی مقوله هیجانانگیزی است و ما در این حوزه صرفاً در ابتدای راه هستیم.» او افزود که مطالعاتی از این دست باعث پیشرفت میشوند و مسیر درمان بیماران مبتلا به بیاختیاری را هموار میکنند.
دکتر چارلز لیو، مدیر مرکز توانبخشی عصبی دانشگاه کالیفرنیای جنوبی و از نویسندگان مطالعه حاضر، گفت که راهکارهای فعلی درمان مثانه عمدتاً بر دستگاه ادراری تحتانی متمرکز هستند و علل عصبی این عارضه همچنان در هالهای از ابهام قرار دارند. او افزود: «قبل از آنکه بتوانیم به بهبود این عارضه کمک کنیم، باید به درک درستی از آن برسیم.»
دکتر جاستین هومان، استادیار اورولوژی در مرکز پزشکی سیدرز-ساینای، که نقشی در این مطالعه نداشت، گفت که راهکارهای فعلی بر کنترل علائم تمرکز دارند و بسیاری از بیماران صرفاً بهطور نسبی تسکین پیدا میکنند یا دچار عوارض جانبی میشوند.
او گفت: «اگر بتوانیم در تحقیقات آتی به راهی برای ترمیم عصبها دست یابیم، عضلات کف لگن را تقویت کرده و یا اسفنکتر مجرای ادرار را بازسازی کنیم، بیاختیاری ادرار در آینده صرفاً قابل کنترل نخواهد بود، بلکه امکان درمان آن نیز وجود خواهد داشت.»
هومان افزود: «این مسئله بهویژه برای سالمندان و بیمارانی که بعد از جراحی دچار بیاختیاری شدهاند، تحولآفرین خواهد بود. به نظر من، اثربخشی روشهای ترمیمی یا پیشرفت در زمینه تنظیم فعالیت نورونی محتملتر است، بهویژه اگر بتوانند علل اصلی بیاختیاری را هدف بگیرند و به کنترل علائم بسنده نکنند.»
