نتایج یک مطالعه بزرگ نشان میدهد که سلامت روان ارتباط تنگاتنگی با سلامت قلب دارد.
سلامت قلب و روان معمولاً بهعنوان دو مقوله مجزا در نظر گرفته میشوند، اما ممکن است بیش از آنچه که تصورش را میکنید به هم مرتبط باشند.
یک مطالعه مروری که در مجله روانپزشکی جاما انتشار یافته است، با بررسی دادههای بیش از ۲۲ میلیون داوطلب در قالب ۲۵ مطالعه نشان میدهد که اختلالات روانی با افزایش احتمال ابتلا به سندرم حاد کرونری ارتباط مستقیم دارند.
افزایش خطر در همه گروهها مشاهده میشود. در مقایسه با افرادی که اختلال روانی نداشتند، داوطلبان افسرده تقریباً ۴۰ درصد بیشتر در معرض سندرم حاد کرونری بودند. این افزایش در مورد اختلالات اضطرابی ۶۳ درصد و در مورد اختلالات خواب حدود ۶۰ درصد بود. تأثیر اختلال استرس پس از سانحه هم به ۱۷۳ درصد میرسید.
اختلال دوقطبی و اختلالات روانپریشی مانند اسکیزوفرنی تأثیر قابلتوجهی نداشتند. پژوهشگران میگویند این مسئله از طراحی مطالعات و مسائل تحلیلی نشأت میگیرد و بهمنزله بیتأثیر بودن این موارد نیست.
دکتر نسا کیاشیان، روانپزشک، به اپک تایمز گفت: «پزشکان از ارتباط بین سلامت قلب و روان مطلع هستند. اگر فردی همزمان بیماری قلبی و اختلال روانی داشته باشد، با درمان اختلال روانی خود میتواند عملکرد قلبی بهتری را تجربه کند.»
خواب چه ارتباطی با سندرم حاد کرونری دارد
اختلال استرس پس از سانحه و اختلالات خواب بیشترین ارتباط را با سندرم حاد کرونری داشتند؛ حتی در مواردی که پژوهشگران به عوامل خطر سنتی مانند فشار خون بالا، دیابت و کلسترول رسیدگی کرده بودند. پژوهشگران میگویند اختلالات خواب از جمله عواملی هستند که نقش آنها در افزایش خطر قلبی تقریباً نادیده گرفته شده است.
دکتر آرناو گوپتا، رزیدنت پزشکی و پژوهشگر بخش پزشکی دانشگاه کلگری و نویسنده اصلی مطالعه حاضر، گفت: «مدیریت خطرات قلبیعروقی معمولاً بر تغییر سبک زندگی و کنترل بیماریهایی مانند دیابت و فشار خون بالا تمرکز دارد. ما باید اختلالات خواب را در افرادی که اختلال روانی دارند بررسی کنیم و خواب را بهعنوان یکی از اهداف احتمالی در فرایند ارزیابی خطر و مداخله در نظر بگیریم.»
خواب نامناسب سیستم پاسخ به استرس را در حالت آمادهباش نگهمیدارد و سطح کورتیزول، ضربان قلب و فشار خون را افزایش میدهد. این وضعیت در بلندمدت کنترل قند خون را مختل میکند، سطح تنش سلولی را بالا میبرد و به رگها آسیب میزند؛ تغییراتی که درنهایت به تشکیل پلاک، کاهش جریان خون و افزایش خطر بیماریهای قلبی منجر میشوند. اختلالات خواب در افراد مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه به تشدید علائم روانی دامن میزنند، به روند تغیرات متابولیکی و عروقی سرعت میبخشند و خطر مشکلات قلبیعروقی را افزایش میدهند.
بیماریهای روانی به افزایش خطر مشکلات قلبی دامن میزنند
خواب تنها عامل مؤثر نیست.
افرادی که از اختلالات روانی رنج میبرند، در مقایسه با جمعیت عمومی، بیشتر تحت تأثیر عوامل خطر سنتی بیماریهای قلبی قرار دارند.
تقریباً از هرسه نفری که از اختلالات روانی رنج میبرند، یک نفر فشار خون بالا دارد. دیابت نوع دو هم در بین افراد این گروه شایع است. افراد مبتلا به اسکیزوفرنی سه تا پنج برابر بیشتر در معرض چاقی، دیابت نوع دو و کلسترول بالا قرار دارند.
افرادی که اختلالات روانی دارند، ممکن است در موقعیتهای عادی و روزمره هم واکنشهای استرسی شدیدتری داشته باشند که فشار مزمن بیشتری به قلب وارد میکند.
سبک زندگی هم نقش مهمی دارد. افراد مبتلا به مشکلات روانی بیشتر در معرض رفتارهای ناسالم مانند تغذیه نامناسب، کمتحرکی، خواب ناکافی، مصرف افراطی الکل، سیگار و سوءمصرف مواد قرار دارند. برخی از داروهای روانپزشکی بهویژه داروهای ضدروانپریشی در بلندمدت با افزایش وزن، بالا رفتن قند و کلسترول و در موارد نادر با ایجاد آریتمی قلبی به افزایش خطر مشکلات قلبیعروقی دامن میزنند.
دکتر کوپر استون، استادیار بالینی روانپزشکی و علوم رفتاری در دانشکده پزشکی پرلمن در دانشگاه پنسیلوانیا، به اپک تایمز گفت: «اگر درمان بدون توجه به پیامدها یا بدون نظارت متخصص انجام شود، ممکن است در سالهای آینده با افزایش خطر بیماریهای قلبی مواجه شوید. این پدیده میتواند همزمان سودمند و زیانآورد باشد، اما فواید آن به مضرات احتمالی میچربند.»
وقتی مرز بین علائم روانی و جسمانی برچیده میشود
ارتباط بین سلامت جسم و روان برکسی پوشیده نیست، اما ایندو مسئله در حوزه مراقبتهای بالینی اغلب بهعنوان دو مقوله مجزا در نظر گرفته میشوند.
بخشی از مشکل به برداشت شخصی ما مربوط میشود. احساس فشار در ناحیه قفسه سینه، درد معده و خستگی اغلب به اضطراب یا استرس نسبت داده میشود، اما ممکن است نشانه وجود یک مشکل جدیتر باشد. در مطالعهای در سال ۲۰۱۸ که حدود ۳ هزار بیمار قلبی جوان در آن حضور داشتند، بسیاری از داوطلبان گفتند که علائم خود را به سوءهاضمه، رفلاکس معده یا اضطراب و استرس نسبت میدادند و به مشکل قلبی فکر نمیکردند.
قضاوت مردم هم به این مشکل دامن میزند. افراد دارای اختلالات روانی از مراجعه به پزشک خودداری میکنند یا از این میترسند که کسی علائمشان را جدی نگیرد و به همین دلیل مشکل را کماهمیت جلوه میدهند. یک مطالعه جدید در بخش اورژانس نشان داد که بیماران بعضاً از ترس بیتوجهی به علائم یا قضاوت مردم در مراجعه به پزشک تعلل میکنند.
پزشکان هم با چالش مشابهی روبهرو هستند. علائم جسمانی گاهی بهاشتباه به وضعیت روانی بیمار نسبت داده میشوند و در سایه بیماریهای جسمانی مورد بررسی قرار نمیگیرند؛ پدیدهای که «غلبه تشخیصی» نام دارد و میتواند به تشخیص دیرهنگام یا اشتباه منجر شود.
در یک گزارش موردی در سال ۲۰۲۴ از خانم ۳۴ سالهای میشنویم که با درد قفسه سینه به پزشک مراجعه میکند و به او میگویند اضطراب دارد، اما بعدها مشخص میشود که با التهاب عروقی تاکایاسو دستوپنجه نرم میکند؛ عارضهای که باعث تنگی عروق کرونر و کاهش خونرسانی به قلب میشود.
کارشناسان میگویند این یافتهها نشان میدهند که سلامت روان با سلامت جسم گره خورده و درمان هرکدام بدون توجه به دیگری باعث میشود که علائم خطر اصلی نادیده گرفته شوند.
این یافتهها از نظر گوپتا نشان میدهند که سلامت جسمانی و روانی دو مقوله مجزا نیستند، بلکه ارتباط تنگاتنگی با هم دارند. او گفت: «به جای آنکه بترسید، باید فرصت را مغتنم بشمارید و برای بهبود وضعیت سلامتیتان تلاش کنید.»
