کارشناسان نسبت به قطع دارو محتاط و خوشبین هستند، اما هشدار میدهند که انجام این کار محدودیتهای خود را دارد.
پژوهشها نشان میدهند که پزشکان موفق شدهاند در معاینات مرسوم روزانه به بعضی از بیماران مبتلا به دیابت نوع دو کمک کنند که با تغییر سبک زندگی، دوز داروهای مصرفی خود را به حداقل برسانند یا داروها را بهطور کامل کنار بگذارند.
یک مطالعه جدید نشان داده که بعضی از بیماران مبتلا به دیابت نوع دو توانستند به کمک رژیم غذایی و ورزش، دوز مصرفی داروی خود را پایین بیاورند یا آن را کنار بگذارند. این کار نه در قالب ارزیابیهای تخصصی، بلکه در جریان معاینات مرسوم صورت گرفته است.
میکائلا کارلسن، مدیر ارشد بخش پژوهش و کیفیت در کالج آمریکایی طب سبک زندگی و نویسنده مطالعه حاضر، به اپک تایمز گفت: «وقتی افراد دوز داروی قند خونشان را کاهش میدهند یا آن را کنار میگذارند، ممکن است زندگی بهتری را تجربه کنند، با عوارض جانبی خفیفتری روبهرو شده و کمتر دچار افت قند خون شوند.»
۶ درصد از بیماران دیگر نیازی به دارو نداشتند
این مطالعه که در ژورنال طب بالینی انتشار یافته است، نشان میدهد که کاهش دوز یا قطع مصرف داروهای دیابت در بعضی از بیماران مبتلا به دیابت نوع دو بیخطر و امکانپذیر است.
پژوهشگران سوابق پزشکی ۶۵۰ بزرگسال مبتلا به دیابت نوع دو را که در دو کلینیک مجزا با تمرکز بر طب سبک زندگی تحت درمان بودند، مورد بررسی قرار دادند. طب سبک زندگی رویکردی است که بر تغذیه سالم و ورزش تأکید دارد. پژوهشگران در ۴۱ مورد متوجه شدند که بیماران با بهبود قند خون و سایر شاخصهای سلامتی دیگر نیازی به داروهای دیابت نداشتند یا به دوز کمتری نیاز داشتند. این مسئله در ۶.۳ درصد از بیماران صدق میکرد.
باید توجه داشت که کاهش دوز داروها در جریان معاینات مرسوم انجام شد. بیماران بهطور متوسط دو نوبت مورد معاینه قرار میگرفتند تا برنامه کاهش دوز دارو را شروع کنند.
بیمارانی که دوز مصرفی خود را کاهش دادند و تحت کنترل قرار گرفتند، بهطور متوسط با کاهش ۲.۳ درصدی شاخص توده بدنی مواجه شدند و سطح قند خونشان هم ۱۳ درصد کاهش پیدا کرد. تغییرات دارویی اثر منفی خاصی به دنبال نداشتند.
براساس بیانیه مطبوعاتی پژوهشگران، رایجترین تغییرات شامل کاهش ۳۴ درصدی دوز متفورمین، داروی خوراکی رایج دیابت نوع دو، کاهش ۱۹.۵ درصدی مصرف انسولین و قطع کامل متفورمین در ۱۹.۵ درصد از داوطلبان بودند.
دکتر باربارا کبر، رئیس بخش پزشکی خانواده در بیمارستان گلن کوو- زیرمجموعه شبکه درمانی نورثول هلث در نیویورک- که نقشی در این مطالعه نداشت، به اپک تایمز گفت: «تغییر سبک زندگی در مورد بیماران مبتلا به دیابت نقش قابلتوجهی در کنترل قند خون دارد.»
کبر گفت: «میتوانم بیماری را مثال بزنم که فقط از عادت نوشیدن ۲ تا ۳ لیتر نوشابه معمولی در روز دست برداشت و شاخص قند خون او تقریباً ۲ واحد کاهش پیدا کرد.» از اینرو، اصلاح سبک زندگی قطعاً در کنترل قند خون مؤثر است. نگرانی ما این است که پایبندی به این تغییرات برای خیلیها در بلندمدت دشوار است.
قطع اصولی دارو و قطع خودسرانه
پژوهشگران و کارشناسان مستقل تأکید کردند اینکه بیماران داروی مصرفی را با تشخیص پزشک و اطمینان از ایمنی کنار بگذارند، با اینکه خودسرانه از مصرف دارو دست بردارند، تفاوت زیادی دارد.
کارلسن گفت: «اگر با نادیدهگرفتن نسخه پزشک از مصرف دارو دست بردارید، در معرض خطر دیابت افسارگسیخته و افزایش قند خون قرار میگیرید که با پیامدهایی مانند بیماری قلبی، سکته، نارسایی کلیه، نابینایی و قطع عضو ناشی از آسیب عصبی همراه است.»
او افزود: «بیمارانی که وضعیت سلامتیشان را با تغییر سبک زندگی بهبود دادهاند، شرایط متفاوتی دارند. این افراد درصورت ادامه مصرف داروی قند خون با خطرات جدیدی مواجه میشوند. اگر بتوانید قند خون طبیعیتان را فقط با رژیم غذایی و تغییر سبک زندگی حفظ کنید، ادامه مصرف دارو میتواند باعث افزایش خطر افت قند خون شود.»
کاربرد واقعی
کبر گفت اصلاح سبک زندگی برای کمک به کنترل قند خون بیماران حیاتی است. با اینحال، اینکه بخواهیم هرروز داروی شمار زیادی از بیماران را قطع کنیم، واقعبینانه نیست.
او گفت: «این روزها خیلیها ترجیح میدهند قرص مصرف کنند تا اینکه خودشان را برای کنترل قند خون از طریق تغییر رژیم غذایی و ورزش به زحمت بیاندازند.»
مشکلات دیگری هم وجود دارد. بعضی از بیماران از توان مالی کافی برای خرید مواد غذایی لازم و اصلاح رژیم غذایی خود برخوردار نیستند یا بهدلیل مشغله کاری زیاد فرصتی برای ورزش ندارند. پزشکان هم نمیتوانند نحوه تغییر سبک زندگی را در یک ویزیت ۱۵ تا ۲۰ دقیقهای به بیماران آموزش دهند.
کارلسن گفت داوطلبان حاضر در این مطالعه افرادی نبودند که از ابتدا به دنبال تغییر سبک زندگی خود باشند. او افزود: «این یافتهها از اثربخشی قطع دارو در چارچوب طب سبک زندگی حکایت دارند و ما را به راهکارهای درمانی مبتنی بر سبک زندگی امیدوار میکنند.»
