تحقیقات درباره یکی از مقامهای ارشد پیشین سینکیانگ، تازهترین مورد از پاکسازیهای پیدرپی رهبر حزب کمونیست چین در قالب کارزارهای مبارزه با فساد است.
کارشناسان میگویند تحقیق حکومت مرکزی چین درباره یکی از مقامهای پیشین سینکیانگ نشان میدهد شی جینپینگ از کارزارهای مبارزه با فساد برای گریز از مسئولیت سرکوب اویغورها و در عین حال تثبیت کنترل کامل خود بر این حزب استفاده میکند.
جو چانگجیه، معاون پیشین دولت منطقه خودمختار اویغور سینکیانگ، تحت تحقیقات قرار گرفته است. کمیسیون مرکزی بازرسی انضباطی چین و کمیسیون ملی نظارت، دو نهاد اصلی مبارزه با فساد این کشور، روز ۲۰ ژوئن این خبر را اعلام کردند.
این دو نهاد اعلام کردند که جو به «نقض جدی انضباط حزب و قانون» مظنون است.
کمیته دائمی حزب کمونیست چین در منطقه خودمختار اویغور سینکیانگ که عالیترین نهاد تصمیمگیری حزبی در این منطقه است، روز ۲۲ ژوئن این پرونده را نشانه عزم پکن برای «ادامه مبارزه با فساد تا پایان» توصیف کرد.
سوابق عمومی نشان میدهد جو، ۶۹ ساله، بخش عمده دوران کاری خود را در سینکیانگ، واقع در شمالغرب چین و محل زندگی بیشتر جمعیت اویغور این کشور، گذرانده است.
او در سال ۲۰۰۹، همزمان با ناآرامیهای پنجم ژوئیه، که یکی از خونبارترین خشونتهای قومی چین در چند دهه اخیر به شمار میرود، ریاست اداره امنیت عمومی سینکیانگ را بر عهده گرفت.
جو نزدیک به هشت سال در این سمت باقی ماند و سرکوبی را که حزب کمونیست چین در سینکیانگ طراحی کرده بود، اجرا کرد. او در سال ۲۰۱۴ با عنوان «مراکز آموزش و تربیت حرفهای»، ایجاد اردوگاههای کار اجباری موسوم به «بازآموزی» را به اجرا گذاشت.
از آن زمان تاکنون، حکومت چین دستکم یک میلیون اویغور را در این مراکز بازداشت کرده است؛ اقدامی که دولت آمریکا آن را «نسلکشی» توصیف کرده است.
سون گوئوشیانگ، استاد روابط بینالملل و تجارت دانشگاه نانهوا در تایوان گفت احتمالاً دلیل این تحقیقات آن است که پکن نگران شده اطلاعات حساسی که جو در دوران مسئولیت سختگیرانه خود به دست آورده است، دیگر توسط مقامات حزب قابل کنترل و مدیریت نباشد.
او به اپک تایمز گفت: «سابقه سرکوب بیرحمانه نشان میدهد که یک مقام در مقطعی از زمان برای حکومت چین مفید بوده است، اما همان سوابق، زمانی که هسته مرکزی حزب تصمیم به پاکسازی میگیرد، به نقطه ضعف او تبدیل میشود.»
سون افزود: «این نشان میدهد وفاداری در حزب کمونیست چین کاملا مبتنی بر معامله و منفعت است.»
ایلشات اچ. کوکبوره، تحلیلگر سیاسی اویغور نیز گفت اتهام فساد تنها بهانهای برای این پاکسازیهاست، زیرا فساد در ساختار حکومت چین فراگیر است.
او به اپک تایمز گفت: «همه مقامهای حزب کمونیست فاسد هستند. هیچکس پاکدست نیست. بنابراین اگر حزب بخواهد کسی را حذف کند، بهسادگی از مبارزه با فساد بهعنوان بهانه استفاده میکند.»
به گفته او، هدف واقعی این پاکسازیها خاموش کردن شاهدان مستقیم «نسلکشی اویغورها» توسط حزب کمونیست چین است.
کوکبوره گفت: «شی میخواهد این مقامها را کنار بزند تا خود را از پاسخگویی در برابر سازوکارهای حقوقی بینالمللی دور نگه دارد.»
او افزود: «به همین دلیل پکن پاکسازی مقامهای بلندپایه منطقه خودمختار اویغور سینکیانگ را که در ارتکاب جنایت علیه بشریت نقش داشتهاند، تشدید کرده است.»
در سال جاری، چندین مقام ارشد سینکیانگ برکنار شدهاند که از جمله آنها میتوان به برکناری چن ویجون، معاون پیشین دولت منطقهای و جین جیژن، معاون پیشین کمیته منطقهای کنفرانس مشورتی سیاسی خلق چین اشاره کرد.
از سال ۲۰۲۲ نیز حکومت چین موجی از پاکسازیهای سیاسی را آغاز کرده که شماری از مقامهای بلندپایه را در تحقیقات انضباطی گرفتار کرده است.
«ماموریتی جدید»
شیه جیانیوی، پژوهشگر مؤسسه پژوهشهای دفاع و امنیت ملی در تایپه گفت این اقدام همچنین نشاندهنده برنامه گستردهتر شی جینپینگ برای بازسازی ساختار امنیتی سینکیانگ است.
او به اپک تایمز گفت: «در اصل، همه کسانی که به ساختار امنیتی قدیمی وابسته بودند باید کنار بروند، زیرا اکنون مأموریت جدیدی تعریف شده است.»
به گفته او، شی قصد دارد سینکیانگ را به گذرگاهی برای اتصال شمالغرب چین به قاره اوراسیا تبدیل کند.
شیه افزود برکناری مقامهای ارشد، از جمله چن و جین، با هدف حذف مراکز قدرت محلی و تقویت کنترل مالی حزب کمونیست بر این منطقه انجام میشود.
او گفت: «پکن دیگر نیازی به واسطهها نمیبیند و میخواهد مستقیماً در توسعه اقتصادی سینکیانگ مداخله کند.»
به گفته شیه، این تغییر ساختاری نشان میدهد حزب کمونیست چین بهتدریج از بازداشتهای گسترده فاصله گرفته و به سمت کنترل اداری فراگیرتر بر جوامع قومی حرکت میکند.
او گفت: «سیاست آینده دیگر صرفاً بر نظارت شدید بر اقلیتها متمرکز نخواهد بود، بلکه هدف آن تعمیق حکمرانی قومی برای تضمین وفاداری کامل آنان به پکن است.»
او افزود: «با این حال، آینده سینکیانگ همچنان نامشخص است.»
کنترل کامل
سون گفت شی جینپینگ از کارزارهای مبارزه با فساد برای دوباره سازمان دادن سلسلهمراتب حزب کمونیست استفاده کرده است.
او گفت: «سقوط فردی مانند ما شینگروی، دبیر پیشین حزب در سینکیانگ که در دوران رهبری شی ارتقا یافت و مورد اعتماد او بود، نمونه روشنی از این روند است.»
به گفته او، شی جینپینگ با ادامه این پاکسازیها به همه مقامهای حزب این پیام را میدهد که هیچکس نباید وفاداری خود را تضمینشده بداند و همه باید پیوسته اعتماد رهبری را حفظ و تجدید کنند.
ما شینگروی در ماه آوریل به «نقض جدی انضباط و قانون» متهم شد و کمیسیون مرکزی بازرسی انضباطی تحقیقات درباره او را آغاز کرد.
پس از آن، بر اساس اعلام کمیته دائمی چهاردهمین کنگره ملی خلق چین در ۲۷ ژوئن، عضویت او در این نهاد نیز لغو شد.
سون گفت کارزار پاکسازی جاری با هدف از بین بردن هرگونه نشانه تردید یا دودستگی در میان اعضای حزب، پیش از برگزاری بیستویکمین کنگره حزب کمونیست در اواخر سال ۲۰۲۷ طراحی شده است؛ نشستی که انتظار میرود تصمیمهای مهمی درباره انتصاب مقامهای ارشد در آن اتخاذ شود.
او افزود: «هدف، از میان برداشتن شبکههایی است که غیرقابل اعتماد تلقی میشوند و باز کردن جایگاههای کلیدی برای افراد مورد اعتماد است.»
سون در پایان گفت هرچند این اقدامات لزوماً ثابت نمیکند که همه مقامهای برکنارشده مخالف فعال حکومت بودهاند، اما نشان میدهد شی جینپینگ کنترل کامل انتصاب مقامها را در دست گرفته و فضایی از هراس در سراسر حزب ایجاد کرده است.
او گفت: «این روند نشان میدهد مرز میان مبارزه با فساد و پاکسازی جناحی در حزب کمونیست چین بیش از هر زمان دیگری از میان رفته است.»
