سقوط یک هواپیمای سبک پس از برخورد به برج سیتیک در پکن موجی از گمانهزنیهای گسترده را در فضای مجازی چین برانگیخته است و برخی تحلیلگران معتقدند این حادثه ممکن است در بحبوحه فضای فزاینده کنترل اطلاعات، ابعاد سیاسی نیز داشته باشد.
این هواپیما در روز جمعه ۵ تیر با برج سیتیک، بلندترین ساختمان پکن، برخورد کرد؛ برجی که تنها چند کیلومتر با ژونگنانهای، مجموعه محل اقامت و استقرار عالیترین رهبران چین، فاصله دارد.
حکومت چین اعلام کرد در این حادثه یک نفر کشته و ۱۳ نفر زخمی شدند، اما تاکنون علت سقوط یا هویت خلبان را اعلام نکرده است.
پکن فقط اطلاعات رسمی محدودی درباره این حادثه منتشر کرده و بحثهای عمومی درباره آن نیز بهشدت در شبکههای اجتماعی چین سانسور شده است.
تاکنون نیز هیچ منبع مستقلی تأیید نکرده که این سقوط عمدی بوده یا ناشی از حادثهای غیرعمدی بوده است.
یوان هونگبینگ، رئیس پیشین دانشکده حقوق دانشگاه پکن و از مخالفان سرشناس حکومت چین که در استرالیا زندگی میکند، گفت این حادثه ممکن است با تنشهای سیاسی در میان رهبران حزب کمونیست چین مرتبط باشد.
یوان در گفتوگو با اپک تایمز گفت این حادثه ممکن است بازتابدهنده اختلافات سیاسی عمیقتر در ارتباط با بخش مالی چین و شبکههای نخبگان حزب کمونیست، از جمله جناحهای مرتبط با هلدینگهای مالی دولتی، باشد.
اپک تایمز این ادعاها را نمیتواند بهطور مستقل تأیید کند.
پیشینه گروه سیتیک مورد توجه قرار گرفت
بخش عمده گمانهزنیها در فضای مجازی بر گروه سیتیک، هلدینگ مالی دولتی مستقر در برج سیتیک، متمرکز بوده است.
گروه سیتیک در سال ۱۹۷۹ و در دوران سیاست «اصلاحات و درهای باز» چین، با تأیید دنگ شیائوپینگ، رهبر پیشین حزب کمونیست، تأسیس شد و از دیرباز یکی از قدرتمندترین نهادهای مالی دولتی چین به شمار میرود.
این گروه طی چند دهه با شبکههای بانفوذ سیاسی و اقتصادی در حزب کمونیست چین ارتباط داشته است.
یوان مدعی شد میان مدیران گروه سیتیک و جناحهای سیاسی وابسته به رهبران پیشین حزب کمونیست، پیوندهای تاریخی وجود دارد.
اندکی پس از حادثه، مطالبی در شبکههای اجتماعی منتشر شد که ادعا میکرد خلبان زنی به نام لیو جونهوا بوده است.
برخی از این مطالب همچنین این نام را به یکی از مدیران شرکتهای خدمات مالی وابسته به گروه سیتیک مرتبط دانستند.
با این حال، حکومت چین هویت خلبان را تأیید نکرده و این شایعات نیز همچنان تأیید نشدهاند.
رسانه مالی چینی شانگهای سکیوریتیز نیوز در روز شنبه ۶ تیر گزارشی از گفتوگو با یکی از مدیران وابسته به گروه سیتیک منتشر کرد که او نیز لیو جونهوا نام داشت.
این گزارش موج تازهای از گمانهزنیها را به راه انداخت و برخی آن را تلاش حکومت برای رد شایعات دانستند. در این گزارش هیچ تصویری از لیو منتشر نشده بود.
جزئیات هواپیما، ادعاهای مربوط به مالکیت و ارتباط با نخبگان
بر اساس مطالبی که پیشتر در شبکههای اجتماعی چین منتشر شده بود، هواپیمایی که با این آسمانخراش برخورد کرد، یک هواپیمای سبک ورزشی سانوارد اسای ۶۰ ال اورورا ساخت چین بود.
اطلاعات سامانه رهگیری پرواز نشان میدهد این هواپیما با شناسه «بی۱۲پیپی» ثبت شده بود.
در یک ویدئوی تبلیغاتی منتشرشده در سال ۲۰۲۴ در شبکههای اجتماعی چین، نشان داده شده بود که هواپیمای «بی۱۲پیپی» توسط مدرسه هوانوردی مستقر در پکن با نام دانگشی شوانگیوه جنرال اوییشن مورد استفاده قرار میگیرد.
خبرگزاری رویترز گزارش داد یکی از کارکنان این شرکت در روز شنبه ۶ تیر، گفت نمیتواند تأیید کند که هواپیمای «بی۱۲پیپی» متعلق به این شرکت بوده و از ارائه جزئیات بیشتر خودداری کرد.
شرکت مادر دانگشی شوانگیوه جنرال اوییشن، شرکت ایسترن پایونیر درایوینگ اسکول است که یکی از نخستین مؤسسات آموزش خلبانی پذیرفتهشده در بورس چین به شمار میرود و دفتر مرکزی آن در پکن قرار دارد.
یوان گفت این مدرسه هوانوردی و فعالیتهای آن با نخبگان سیاسی و نظامی چین ارتباط دارد و توضیح داد که اداره یک مرکز آموزش هوانوردی در پکن بدون برخورداری از حمایت گسترده سیاسی حزب و ارتش امکانپذیر نیست.
او با استناد به منابع خود در درون حکومت چین مدعی شد این مدرسه با خانواده پنگ لییوان، همسر شی جینپینگ، رهبر چین، و همچنین خانواده تسای چی، عضو کنونی کمیته دائمی دفتر سیاسی حزب کمونیست چین، ارتباط دارد.
او همچنین گفت این مرکز آموزشی از حمایت نیروی هوایی چین برخوردار است و تأسیس آن در چارچوب برنامه پرورش «نیروی انسانی هوانوردی با کاربرد دوگانه نظامی و غیرنظامی» مورد تأیید قرار گرفته است.
یوان بار دیگر با استناد به منابع خود در حکومت چین گفت در اسناد درخواست تأسیس این مرکز تأکید شده بود که چین از نظر ظرفیت آموزش خلبانان خصوصی نسبت به آمریکا عقبتر است و باید برای شرایط احتمالی جنگ، یک ذخیره غیرنظامی از خلبانان ایجاد کند.
بر همین اساس، او این مؤسسه را نهادی با کاربری دوگانه نظامی و غیرنظامی توصیف کرد.
چین طی دههها سیاست ادغام بخشهای نظامی و غیرنظامی را تبلیغ کرده و شی جینپینگ نیز در سال ۲۰۱۵ سیاست «همگرایی نظامی ـ غیرنظامی» را به راهبرد ملی ارتقا داد.
یوان گفت: «این هواپیما بهطور مداوم توسط سامانههای راداری رهگیری میشد، اما به دلیل محدودیتهای داخلی در روند تصمیمگیری، هیچ اقدامی برای رهگیری آن انجام نشد. در حریم هوایی پکن، هواپیماهای غیرمجاز تنها زمانی بدون مجوز مقامات عالیرتبه مستقیماً سرنگون میشوند که وارد شعاع پنج کیلومتری یکی از سه منطقه فوقامنیتی تعیینشده شوند؛ یعنی ژونگنانهای، تالار بزرگ خلق و مرکز فرماندهی کمیسیون مرکزی نظامی در تپههای غربی.»
او گفت از آنجا که این هواپیما به نهادی با حساسیت سیاسی و مرتبط با نخبگان قدرتمند حزب کمونیست تعلق داشت، مقامها تمایلی به صدور دستور رهگیری نداشتند.
به گفته او، تأخیر در تصمیمگیری همراه با احتیاط بوروکراتیک باعث شد هواپیما به پرواز خود ادامه دهد تا اینکه با ساختمان برخورد کرد.
یوان افزود: «همه نگران بودند که اگر آن را سرنگون کنند، ممکن است فردی مرتبط با شی جینپینگ، پنگ لییوان، تسای چی یا نخبگان نیروی هوایی حزب کمونیست در آن حضور داشته باشد.»
او همچنین گفت این حادثه نهتنها ضعفهای فنی سامانه دفاع هوایی چین را آشکار میکند، بلکه مشکلات عمیقتر در ساختار حکمرانی این کشور را نیز نشان میدهد.
به گفته او، در دوران رهبری شی جینپینگ، مقامها بیش از گذشته از پذیرش مسئولیت هراس دارند و حاضر نیستند در شرایط اضطراری تصمیمگیری کنند؛ وضعیتی که او از آن با عنوان نوعی «فلج بوروکراتیک» یاد کرد.
او افزود: «این یک آسیبپذیری سیاسی است که از هر شکاف نظامی یا فنی جدیتر است.»
