اضطراب و افسردگی در بین جوانان افزایش یافته و به یک همهگیری خاموش تبدیل شده است.
«لیانا» در پانزده سالگی نماد سرزندگی بود؛ نوجوانی پرشور که از صحبتهای آخرِ شبی با دوستانش به وجد میآمد و با انرژی بیپایان خود در فعالیتهای مدرسه شرکت میکرد. اما آنهمه شور و نشاط یکشبه از بین رفت. او به اتاقش پناه برد و دنیا به موبایلش محدود شد. پدر و مادرش این رفتار را به دوران بلوغ نسبت دادند تا اینکه یادداشتی تکاندهنده از او پیدا کردند که در آن نوشته بود «زندگی خستهکننده است» و به دلیل گوشهگیری لیانا پی بردند.
لیانا با افسردگی شدید دستوپنجه نرم میکرد؛ تجربهای که خیلیها درگیرِ آن هستند. وضعیت او نشان میدهد که نرخ اضطراب و افسردگیِ پنهان در بین نوجوانان سیر صعودی دارد؛ همهگیری خاموشی که سلامت و تندرستی نسل جوان را تهدید میکند.
علائم خطر مربوط به مشکلات سلامت روان در نوجوانان
اکو سانگ، مسئول روابط عمومی اداره مشارکت اجتماعی، که زیر نظر اداره سلامت و بهداشت روان نیویورک فعالیت دارد، در برنامه «هلث ۱+۱» شبکه انتیدی، رسانه خواهر اپک تایمز، گفت: «مشکلات سلامت روان برخلاف بیماریهای جسمانی از چشم ما پنهان میمانند.»
سانگ برای شناسایی زودهنگام نشانههای خطر از پدر و مادرها و معلمها میخواهد که وضعیت عاطفی نوجوانان را بهطور جدی زیر نظر داشته باشند و به موارد زیر توجه کنند:
- نوسانات عاطفی: تحریکپذیری، بدخلقی، گوشهگیری و بیمیلی به ارتباط گرفتن با دیگران.
- تغییر طرز تفکر و عملکرد ذهنی: افکار منفی، خودتحقیری و بیعلاقگی به فعالیتهای مختلف.
- تغییر شکل ظاهری: بیتوجهی به بهداشت فردی یا کمتوجهی به شکل ظاهری.
- تغییر برنامه روزانه: مشکلات خواب، خواب بیشازحد، بیاشتهایی یا پرخوری.
- تغییر عملکرد تحصیلی: عدم تمرکز، افت نمرات یا بیمیلی به حضور در مدرسه.
- تغییر عادت استفاده از شبکههای اجتماعی: استفاده بیرویه از شبکههای اجتماعی، بروز علائم اضطراب هنگام دوری از فضای مجازی، فاصله گرفتن از مسئولیتها یا سرگرمیها بهدلیل صرف زمان زیاد پای صفحه نمایش و اختلال خواب.
سانگ میگوید پدر و مادرها باید این تغییرات را با مقایسه رفتارهای کنونی نوجوان با رفتارهای شش ماه تا یک سال گذشته او زیر نظر بگیرند و به محض مشاهده علائم خطر با فرزندشان گفتوگو کنند.
ایجاد پیوند ناگسستنی با فرزندان
هرروز برای گفتوگوی صمیمانه با فرزندان وقت بگذارید؛ بهویژه در دوران نوجوانی که دورهای حساس است و کودک به توجه بیشتری از سوی شما نیاز دارد.
سانگ گفت: «با آنها صادق باشید و سعی کنید با آنها ارتباط بگیرید. به آنها اجازه دهید درباره اتفاقات روزمره از جمله اتفاقات مدرسه یا دیدگاهشان نسبت به رفتار همکلاسیها صحبت کنند و تجربیات خود را با شما در میان بگذارند.»
او افزود: «پشت هم سؤال نکنید. صبورانه گوش دهید، کنار او بنشینید و با دقت به احساساتش توجه کنید. این کار جواب میدهد.»
یاد بگیرید احساسات فرزندتان را بشناسید و درکشان کنید، نه اینکه دائماً آنها را به باد انتقاد بگیرید. از مقایسه تجربیات کودکی خودتان با تجربیات آنها پرهیز کنید. هرگز نگویید «تو خیلی خوششانسی. من وقتی بچه بودم، نه این لباسهای زیبا را داشتم و نه اینهمه اسباببازی گرانقیمت، قبول داری؟ همهچیز برایت فراهم کردهایم. زندگی خیلی خوبی داری؛ چرا باید ناراحت باشی؟»
سانگ گفت پدر و مادرها میتوانند تجربیات عاطفیشان را با فرزندان خود در میان بگذارند و به آنها توضیح دهند که چگونه مشکلاتشان را پشت سر گذاشتند و به این ترتیب الگوی آنها شوند و در مواجهه با چالشها در کنارشان باشند. در ارتباط با کودکان حتماً از زبان متناسب با سن و سال آنها استفاده کنید.
پدر و مادرها میتوانند بهعنوان یک دوست یا راهنما به فرزندان خود کمک کنند تا اتفاقات اضطرابآور را پشت سر بگذارند. برای نمونه، اگر کودک از دوستشدن با دیگران یا حضور در جمع واهمه دارد، میتوانید در خانه با او تمرین کنید تا اعتمادبهنفس بیشتری پیدا کند و به ایجاد روابط اجتماعی ترغیب شود.
پدر و مادرها در مواجهه با اضطراب ناشی از کار با شبکههای اجتماعی یا فشار همسالان باید به فرزندان خود بگویند که در این موارد تنها نیستند و بسیاری از نوجوانان احساسات مشابهی را تجربه میکنند و اینکه فرازونشیبهای عاطفی جزئی از روند طبیعی رشد و شکوفایی بهشمار میآیند.
سانگ راهکارهای زیر را برای کاهش تبعات منفی کار با شبکههای اجتماعی به پدر و مادرها پیشنهاد میکند تا در ایجاد عادتهای دیجیتالی سالم به فرزندان خود کمک کنند:
- ارزیابی زمان استفاده از صفحه نمایش: باید ببینید فرزندتان هرروز چند ساعت در فضای مجازی وقت میگذراند و آیا این مسئله بر فعالیتهای غیرمرتبط با فضای مجازی از جمله ورزش، دیدار با دوستان، مطالعه یا خواب او تأثیر میگذارد یا خیر. پدرو مادرها میتوانند برای استفاده فرزندان از دستگاههای الکترونیکی محدودیت زمانی تعیین کنند.
- آگاهی از فعالیتهای مجاری فرزندتان: از دستگاههای مورد استفاده فرزندان و محتوایی که دنبال میکنند مطلع باشید و ببینید آیا محتوای مربوطه چیزی به آنها اضافه میکند یا خیر. از فرزندانتان بخواهید در فعالیتهای مجازی سالم مشارکت کنند. برای نمونه، آنها را به دنبالکردن صفحات آشپزی، گردشهای خانوادگی یا ارتباط تصویری با بستگان ترغیب کنید.
- الگوی مفید: پدر و مادرها هم باید در استفاده از شبکههای اجتماعی و دستگاههای الکترونیکی بازنگری کنند تا بتوانند الگوی مفیدی برای فرزندان خود باشند.
پدر و مادرها نباید بگذارند فرزندانشان در آشفتگی روحی بمانند یا تمایلی به ابراز احساسات خود نداشته باشند، زیرا این مسئله به اضطراب آنها دامن میزند. درصورت نیاز باید از یک متخصص مانند پزشکان اطفال، پرستارها، روانشناسها، کارکنان مدرسه یا پزشکان مشاور کمک گرفت.
پنج علامتی که نشان میدهند فرزند نوجوان شما به کمک فوری نیاز دارد
سانگ به پدر و مادرها هشدار میدهد که مراقب پنج نشانه افسردگی زیر باشند. اگر فرزند نوجوان شما با یکی از علائم زیر دستوپنجه نرم میکند، فوراً به متخصص مراجعه کنید:
- احساس گرفتاری: بیان اینکه قادر به تغییر شرایط فعلی خود نیست.
- ناامیدی: باور به اینکه اوضاع هرگز بهبود نخواهد یافت.
- فکر کردن به مرگ: صحبت کردن درباره مرگ یا فکر کردن به پایان زندگی.
- تغییرات نگرانکننده در کارهای خلاقانه: نوشتن، نقاشی کردن یا گوش دادن به موسیقی با تمرکز بر ناامیدی، اسلحه یا مرگ.
- اشاره به خودکشی: اشاره به خودکشی حتی در قالب شوخی.
توسعه رسانههای دیجیتال و تلفنهای هوشمند از راههای مختلف به این مشکلات دامن زده که برای نمونه میتوان به کاهش تعاملات اجتماعی، مختلشدن الگوی خواب، ایجاد امکان قلدری مجازی و مواجهه نوجوانان با محتوای مجازی مخرب اشاره کرد.
پدر و مادرها نباید نقش متخصص را ایفا کنند یا نگران این باشند که همیشه حرف درست را بزنند. آنها باید با توجه به تغییرات رفتاری مهم، گوش دادن به حرف کودکان و کمک گرفتن در مراحل اولیه به فرزند نوجوان خود کمک کنند کمتر احساس تنهایی کند و از بهبودی ناامید نشود.
