تب چیکونگونیا ناشی از ویروسی است که از طریق پشههای ماده آلوده گونههای «آئدس اجیپتی» و «آئدس آلبوپیکتوس» منتقل میشود؛ پشههایی که میتوانند ویروسهای دنگی و زیکا را نیز منتقل کنند. نام غیرمعمول «چیکونگونیا» به معنی «خم شدن» یا «راهرفتن خمیده» است؛ زیرا این بیماری باعث درد شدید مفاصل و عضلات میشود.
این ویروس از فردی به فرد دیگر منتقل نمیشود؛ بلکه پشهها پس از نیش زدن فرد آلوده، ناقل ویروس میشوند و سپس با نیشزدن افراد دیگر، آن را منتقل میکنند.
شیوع سریع ویروس منتقلشده از پشه از ماه ژوئن تاکنون بیش از ۷ هزار نفر را در استان گوانگدونگ چین مبتلا کرده است. مقامهای بهداشتی چین تأیید کردهاند که افزایش موارد ابتلا، یکی از بزرگترین شیوعهای چیکونگونیا در تاریخ معاصر این منطقه را رقم زده است.
اگرچه این بیماری بهندرت موجب مشکلات شدید سلامتی یا مرگ میشود، علائم آن ناخوشایند است و شامل تب بالای ناگهانی، سردرد، خستگی، بثورات پوستی، حالت تهوع و قرمزی چشمها میشود.
علائم معمولاً بین دو تا هفت روز پس از نیش پشه آلوده ظاهر میشوند. بیشتر افراد ظرف چند هفته بهبود مییابند؛ اما برخی دیگر با مشکلات طولانیمدت روبهرو میشوند. حدود ۲۵ تا ۴۰ درصد مبتلایان ممکن است دچار عوارض مزمن مانند درد مفاصل و عضلات شوند.
افراد ۵۰ ساله و بالاتر در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به عوارض مزمن ناشی از چیکونگونیا هستند و خطر در زنان بیشتر از مردان است.
چیکونگونیا که نخستینبار در سال ۱۹۵۲ در تانزانیا شناسایی شد، از سال ۲۰۰۴ بهسرعت گسترش یافته است. امروزه حدود یکسوم جمعیت جهان در مناطقی زندگی میکنند که این بیماری در آن بومی است؛ از جمله بخشهایی از قارههای آمریکا، آفریقا، آسیا، اروپا و مناطق مختلف جزیرهای. تنها در سال جاری، حدود ۲۴۰ هزار مورد ابتلا و ۹۰ مرگ ناشی از چیکونگونیا در سراسر آمریکای مرکزی و جنوبی، آفریقا، منطقه اقیانوس هند و آسیا گزارش شده است.
ارزیابی خطر برای مسافران
با وجود گستردگی شیوع، کارشناسان بهداشت آمریکا میگویند خطر انتقال داخلی این بیماری همچنان پایین است. دکتر شارون ناچمن، رئیس بخش بیماریهای عفونی کودکان در بیمارستان کودکان استونی بروک نیویورک، گفت که ابتلا به چیکونگونیا نیازمند شرایط خاصی است.
او به اپک تایمز گفت: «باید زمان کافی را در فضای باز بگذرانید تا پشههای نوع خاصی که آلوده به این ویروس هستند، بتوانند شما را پیدا کرده و نیش بزنند.» به گفته او، اگرچه موارد وارداتی زمانی رخ میدهد که مسافران از مناطق درگیر بیماری بازمیگردند، اما برای ایجاد چرخههای انتقال محلی، وجود جمعیت پایدار پشههای ناقل ویروس ضروری است.
ناچمن توضیح داد: «از نظر تئوری، ممکن است یک پشه از کشوری که چیکونگونیا در آن وجود دارد، وارد دریچه باز هواپیمایی شود که در چین یا آمریکای جنوبی در حال بارگیری است و با وجود دمای یخزننده زنده بماند، سپس در فرودگاه جیافکی نیویورک فرود بیاید، فردی را نیش بزند و ویروس را به او منتقل کند. اما این همان پایان چرخه است؛ چون تعداد کافی فرد آلوده با تعداد کافی پشه وارد نخواهد شد که باعث ایجاد جمعیت پشههای ناقل ویروس شود.»
او افزود: «پس آیا احتمال دارد که در آینده نزدیک این بیماری را داشته باشیم؟ خیر.»
درمان و پیشگیری
در حال حاضر درمان خاصی برای این بیماری وجود ندارد. مرکز کنترل و پیشگیری بیماریها (CDC) آمریکا توصیه میکند برای کاهش علائم، استراحت کنید، مایعات بنوشید و از داروهای مسکن بدون نسخه استفاده کنید. افرادی که به این بیماری مبتلا میشوند، احتمالاً در برابر ابتلاهای بعدی مصونیت پیدا میکنند.
با این حال، تحقیقات انجامشده در هند ــ جایی که چیکونگونیا در آن بومی است ــ نشان داده که برخی گیاهان در مطالعات آزمایشگاهی اثرات ضدویروسی داشتهاند، از جمله ریحان مقدس. زردچوبه و چای سبز نیز بهعنوان درمانهای خانگی برای این ویروس شناخته میشوند.
