طی هفتههای اخیر، گمانهزنیها درباره سرنوشت دو تن از عالیرتبهترین مقامهای نظامی چین، «ژانگ یووشیا» و «لیو ژنلی»، پس از برکناری ناگهانی آنها از قدرت، شدت گرفته است.
وزارت دفاع چین در ژانویه اعلام کرد مقامها در حال تحقیق درباره این دو نفر هستند و آنها را به «نقضهای جدی انضباط و قانون» متهم کرد.
فراتر از این اعلامیه، حزب کمونیست چین هیچ اطلاعات بیشتری منتشر نکرده است. همچنان مشخص نیست که آیا ژانگ بهطور رسمی بازداشت شده است یا نه، و روایتهای متفاوتی در میان منابع آگاه و ناظران در گردش است.
در حال حاضر، بسیاری از جزئیات از جمله وضعیت رسمی هر دو نفر فاش نشده است. نحوهای که این پرونده در نهایت چارچوببندی میشود میتواند نشان دهد حزب کمونیست چین چگونه انضباط و اقتدار را در سطوح عالی ارتش خود مدیریت میکند.
به گفته منابعی در ارتش آزادیبخش خلق چین، پکن ممکن است در حال بازتنظیم نحوه طرح این پرونده باشد و از اتهامهای سیاسی سنگین به سمت اتهام فساد که از نظر حقوقی قابلمدیریتتر است حرکت کند.
این منابع و تحلیلگران بهدلیل نگرانی از پیامدهای احتمالی، بهشرط ناشناس ماندن با اپک تایمز گفتوگو کردند.
از بیوفایی سیاسی تا فساد
چند ساعت پس از برکناری، سرمقالهای در روزنامه رسمی ارتش چین، «پیالای دیلی»، ژانگ و لیو را به تضعیف مسئولیتهای رئیس کمیسیون نظامی مرکزی متهم کرد؛ سمتی که هماکنون در اختیار «شی جینپینگ» است.
در این سرمقاله همچنین آنها متهم شدند که «پایههای حاکمیت حزب» را به خطر انداختهاند، به وفاداری سیاسی ارتش آسیب زدهاند، ساختار فرماندهی داخلی را فاسد کرده و آمادگی رزمی را خدشهدار کردهاند.
در ادبیات حزب کمونیست چین، چنین عباراتی بار معنایی سنگینی دارد. اتهام تضعیف رئیس کمیسیون نظامی مرکزی نشاندهنده جرمی سیاسی است که مستقیماً هسته کنترل متمرکز شی جینپینگ بر ارتش را هدف میگیرد؛ پیامی بسیار جدیتر از اتهامهای معمول فساد.
لایل موریس از مؤسسه سیاستگذاری انجمن آسیا ماه گذشته به رویترز گفت استفاده از این عبارت نشان میدهد ژانگ احتمالاً نفوذی فراتر از حد قابلقبول برای رهبری انباشته کرده و شاید خارج از محور فرماندهی واحدی که حول شی جینپینگ شکل گرفته عمل میکرده است.
یک منبع در ارتش آزادیبخش خلق به اپک تایمز گفت رژیم اکنون قصد دارد پرونده را بر این اساس پیگیری کند که ژانگ و لیو طی بیش از یک دهه از نفوذ خود برای کسب سود از انتصابها در شاخههای مختلف نیروهای مسلح استفاده کردهاند. این رویه که مدتها در بوروکراسی و ارتش چین شایعه بوده، شامل دریافت رشوه در ازای ترفیع مقام است.
به گفته این منبع در ارتش آزادیبخش خلق، اگر این پرونده بهصورت محدود مطرح شود یک پرونده فساد است؛ اما اگر گستردهتر چارچوببندی شود، به مسئله تشکیل جناح اشاره دارد. در دکترین حزب کمونیست چین، فروش مناصب دولتی صرفاً رشوهخواری محسوب نمیشود، بلکه نشانهای از ایجاد باندهای سیاسی است؛ تخلفی تابو که به معنای شکلگیری شبکههای قدرت موازی در ساختار سلسلهمراتبی حزب تلقی میشود.
یک پژوهشگر مستقل مستقر در چین به اپک تایمز گفت اگرچه این تحقیق ممکن است با ملاحظات سیاسی هدایت شود، اما اتهام فساد مسیر حقوقی عملیتری فراهم میکند.
او گفت: «دهههاست خرید و فروش مناصب رسمی در سطوح مختلف دولت حزب کمونیست چین، بهویژه در ارتش، یک راز آشکار بوده است. مقامهای ارشد اغلب با پرداخت پول به سمت میرسیدند و بعداً با فروش انتصابها به زیردستان، آن هزینه را جبران میکردند. اگر این رویهها پیشتر تحمل میشد، چرا اکنون بهعنوان نقض انضباط حزبی و نظامی پیگرد میشود؟ روشن است که موضوع بر سر یک کشمکش قدرت است.»
یک وکیل در استان گوانگدونگ چین نیز به اپک تایمز گفت قانون کیفری چین دیگر شامل جرایم آشکارا سیاسی مانند «ضدانقلابی» نیست. در عوض، کشمکشهای سیاسی معمولاً از طریق اتهامهای غیرسیاسی حلوفصل میشوند که رشوهخواری سادهترین و آسانترین آنها برای پیگرد قضایی است.
او به محاکمه سال ۲۰۱۳ «بو شیلای»، ستاره رو به صعود سیاست در حزب کمونیست چین، اشاره کرد که در نهایت به فساد محکوم شد؛ هرچند بسیاری پرونده او را ریشهدار در کشمکشهای قدرت در سطوح عالی میدانستند.
در داخل چین، پژوهشگران نظامی میگویند این تحقیق از هماکنون پیامدهایی بهدنبال داشته است.
یک پژوهشگر نظامی مستقر در شیامن به اپک تایمز گفت پس از اعلام این بررسی، رهبران ارشد حزب کمونیست چین بارها بر وفاداری به نهادهای مرکزی حزب، از جمله در نیروهای مسلح، تأکید کردهاند.
او گفت: «وقتی مناصب را میفروشید، فقط پول بهدست نمیآورید؛ بلکه وفاداری شخصی هم بهدست میآورید.»
به گفته او، این پویایی برای رهبری عالی یک معضل ایجاد میکند: همان شبکههای حمایتی که وفاداری را تضمین میکنند، میتوانند پایگاههای قدرت مستقل هم بسازند، و در مورد ژانگ و لیو، بسیاری از افسران ردهپایین ممکن است همچنان به آنها وفادار باشند.
باز کردن شبکه روابط مرتبط با دو ژنرال ارشد میتواند پیچیده باشد. به گفته این پژوهشگر، بسیاری از افسران بهطور مستقیم یا غیرمستقیم از طریق شبکههای مرتبط با ژانگ ترفیع گرفتهاند.
او گفت: «بسیاری از افراد توسط ژانگ، یا توسط زیردستان او، یا از طریق زنجیره فرماندهی پایینتر ارتقا یافتهاند. اگر بخواهید به سمت پایین تحقیق کنید، اصلاً چگونه باید پیش بروید؟»
او افزود هرچند بازرسان ممکن است در برچیدن این شبکهها با دشواری روبهرو شوند، اما چهرههای کلیدی احتمالاً از نظارت و بررسی در امان نخواهند ماند.
