چین برای تأمین رشد اقتصادی و رقابت ژئوپلیتیکی خود بهطور جدی در انرژی هستهای سرمایهگذاری میکند، اما وابستگی زیاد آن به واردات اورانیوم، بهویژه با توجه به بازآرایی زنجیرههای تأمین توسط آمریکا، میتواند این برنامهها را با چالش روبهرو کند.
به گزارش رسانه دولتی «شانگهای سکیوریتیز نیوز»، پکن در ماه آوریل یک برنامه گسترده انرژی هستهای را رونمایی کرد که بر اساس آن، ظرفیت نصبشده هستهای این کشور تا سال ۲۰۳۰ میتواند از ایالات متحده پیشی بگیرد و به بزرگترین در جهان تبدیل شود.
در این گزارش آمده که انرژی هستهای ستون فقرات راهبرد بلندمدت امنیت انرژی چین خواهد بود.
به گزارش رسانه دولتی «پیپلز دیلی»، وانگ چانگلین از کمیسیون ملی توسعه و اصلاحات چین در یک نشست خبری در روز جمعه ۱۷ آوریل گفت که گسترش هستهای نهتنها برای استقلال انرژی ضروری است، بلکه برای کسب برتری در رقابتهای ژئوپلیتیکی نیز اهمیت دارد.
«پیپلز دیلی» همچنین گزارش داده که مجموع راکتورهای فعال، تأییدشده و در حال ساخت به ۱۱۲ واحد رسیده و ظرفیت ترکیبی آنها در جهان پیشتاز است.
در ظاهر، مسیر رشد قابل دستیابی به نظر میرسد؛ اما موفقیت آن به تأمین منابع حیاتی بالادستی وابسته است که مهمترین آنها اورانیوم است.
در حال حاضر، چین منابع داخلی کافی از اورانیوم ندارد و بهشدت به واردات وابسته است؛ وارداتی که بسیاری از آنها میتواند تحت تأثیر تحولات ژئوپلیتیکی قرار گیرد.
شکاف رو به افزایش منابع
اورانیوم سوخت اصلی نیروگاههای هستهای است و تأمین داخلی چین فاصله زیادی با نیازهای آن دارد.
یک پلتفرم خبری آنلاین چینی گزارش داده که تا سال ۲۰۲۴، ذخایر اثباتشده اورانیوم چین حدود ۳۵۰ هزار تن بوده که تقریباً ۶ درصد از مجموع جهانی را تشکیل میدهد.
تولید سالانه تنها حدود ۱۰ درصد از تقاضای کشور را پوشش میدهد و همین موضوع چین را بهشدت به واردات وابسته کرده است.
برای تأمین منابع خارجی، چین به سرمایهگذاری سهامی در پروژههای اورانیوم در خارج از کشور و خرید در بازار جهانی متکی است.
قزاقستان بهتنهایی سهم قابلتوجهی از واردات چین را تأمین میکند و بهطور عمیق در زنجیره تأمین سوخت هستهای این کشور ادغام شده است.
شرکتهای تحت حمایت دولت چین با شرکت ملی اورانیوم قزاقستان مشارکتهای مشترک تشکیل داده و در عملیات استخراج اورانیوم مشارکت دارند.
در کشور نامیبیا نیز چین سرمایهگذاریهای بزرگی در استخراج اورانیوم انجام داده است. معدن «هوساب» یکی از بزرگترین پروژههای اورانیوم در جهان، یک طرح شاخص با حمایت چین به شمار میرود.
این ترتیبات به پکن نفوذ قابلتوجهی بر تولید اورانیوم در خارج از کشور میدهد؛ با این حال، این رویکرد همچنین این حکومت را در معرض ریسکهای سیاسی و راهبردی خارج از مرزهایش قرار داده است.
افزایش رقابت از سوی واشینگتن
این آسیبپذیری اکنون در حال پررنگتر شدن است؛ چراکه ایالات متحده تلاش میکند نفوذ خود را بر زنجیرههای تأمین مواد معدنی حیاتی بازسازی کند.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در نوامبر ۲۰۲۵، میزبان رهبران پنج کشور آسیای مرکزی از جمله قزاقستان، قرقیزستان، تاجیکستان، ترکمنستان و ازبکستان بود و مواد معدنی حیاتی، از جمله اورانیوم، را در مرکز همکاریها قرار داد.
این ابتکار نشاندهنده راهبرد گستردهتر آمریکا برای متنوعسازی زنجیرههای تأمین، کاهش وابستگی به چین و روسیه، و ایجاد شبکههای جایگزین تأمین است.
آسیای مرکزی در این تلاش نقش کلیدی دارد. دادههای «انجمن جهانی هستهای» نشان میدهد که قزاقستان بهتنهایی حدود ۴۰ درصد از اورانیوم جهان را تولید میکند و به یک بازیگر تعیینکننده در بازار جهانی انرژی هستهای تبدیل شده است.
تحرکات اخیر آمریکا در این منطقه نیز این تغییر را نشان میدهد. پس از دیدار سال گذشته با ترامپ، قزاقستان توافقهایی با شرکتهای آمریکایی در حوزه منابع معدنی حیاتی امضا کرد.
