یک مطالعه استرالیایی نشان داده است که مصرف روزانه مکمل روغن ماهی میتواند خطر بروز رویدادهای جدی قلبیعروقی را در افرادی که تحت درمان دیالیز کلیه هستند، کاهش دهد.
پژوهشگران دانشگاه موناش دریافتند زمانی که شرکتکنندگان روزانه چهار گرم روغن ماهی حاوی ایپیای (EPA) و دیاچای (DHA) دریافت کردند، رویدادهای جدی قلبیعروقی — شامل حمله قلبی، سکته مغزی، مرگ قلبی و قطع عضوهای مرتبط با بیماریهای عروقی — تا ۴۳ درصد کاهش یافت.
ایپیای و دیاچای دو مورد از «چربیهای سالم» (یا اسیدهای چرب چندغیراشباع اِن-۳) هستند که در اسیدهای چرب امگا ۳ یافت میشوند.
این مطالعه که متن کامل آن بهصورت پیدیاف منتشر شده، یک کارآزمایی چندمرکزی، دوسوکور و تصادفیسازیشده بود که ۱۲۲۸ بیمار تحت همودیالیز را در ۲۶ مرکز در استرالیا و کانادا، در بازه زمانی نوامبر ۲۰۱۳ تا ژوئیه ۲۰۱۹ بررسی کرد. حدود نیمی از بیماران (۶۱۰ نفر) در گروه دریافتکننده روغن ماهی و نیمی دیگر (۶۱۸ نفر) در گروه دارونمای روغن ذرت قرار گرفتند.
پژوهشگران دریافتند نرخ بروز رویدادهای جدی قلبیعروقی در گروه روغن ماهی بهطور معناداری کمتر از گروه دارونما بوده است.
کوان پولکینگهورن، متخصص کلیه در موناش هلث و مسئول بخش استرالیایی این پژوهش، گفت بیماران دیالیزی با خطر بالای بیماریهای قلبیعروقی روبهرو هستند و درمانهای اندکی برای کاهش این خطر وجود دارد.
او گفت: «در حوزهای که بسیاری از کارآزماییها نتیجه منفی داشتهاند، این یافته اهمیتی قابل توجه دارد.»
پیوند میان بیماری کلیه و بیماریهای قلبیعروقی
پولکینگهورن در ایمیلی به اپک تایمز گفت بیماری کلیه و بیماریهای قلبیعروقی عوامل خطر مشترک زیادی دارند. او توضیح داد: «عواملی مانند فشار خون بالا و دیابت از جمله این خطرات مشترک هستند؛ اما خود بیماری کلیه نیز بهتنهایی به افزایش این خطر کمک میکند.»
او افزود: «بهدلیل ماهیت خاص این خطرات، لازم است درمانهای دیگری برای کمک به بیماران مبتلا به نارسایی کلیه پیدا کنیم؛ به همین دلیل این مطالعه را انجام دادیم.»
بر اساس این گزارش، بیماریهای قلبیعروقی بیش از دوسوم بیماران تحت دیالیز را درگیر میکند و تقریباً نیمی از مرگومیر در میان بیماران دیالیزی به این بیماریها نسبت داده میشود.
پولکینگهورن گفت به باور او این یافتهها اهمیت زیادی دارند و میتوانند زمینهساز درمانهای جدید برای بیماران دیالیزی باشند. او افزود: «امیدوارم در آینده درمانهای دیگری نیز در دسترس قرار گیرد.»
اسیدهای چرب چگونه خطر بیماریهای قلبیعروقی را کاهش میدهند؟
پژوهشگران اشاره کردند که بیماران دیالیزی سطح پایینتری از ایپیای (EPA) و دیاچای (DHA) نسبت به افراد سالم دارند؛ موضوعی که آنها را به این نتیجه رساند که تأمین این مواد از طریق مکملها میتواند مفید باشد.
ارتباط میان اسیدهای چرب و کاهش خطر بیماریهای قلبیعروقی نخستینبار در یک مطالعه دانمارکی در سال ۱۹۷۱ ثبت شد. پژوهشگران دریافتند اینویتهای ساکن ساحل غربی گرینلند در مقایسه با گروه کنترل دانمارکی، سطح پایینتری از لیپیدها (پره-بتا لیپوپروتئین و تریگلیسرید پلاسما) دارند.
بر پایه این نتایج، ارتباطی میان رژیم غذایی سرشار از ماهی و کاهش خطر بیماریهای قلبیعروقی برقرار شد. از آن زمان تاکنون، این یافتهها بارها تکرار شده و سازوکارهای آن بهتر شناخته شدهاند.
در سال ۲۰۲۲، نشریه فرانتیرز مقاله مروریای منتشر کرد که به فواید سلامتی ایپیای و دیاچای میپرداخت. از جمله این فواید میتوان به اثرات ضدالتهابی، ضدترومبوز (کاهش لختهشدن خون)، ضدچربی (کاهش کلسترول) و ضدآریتمی (پایدار نگهداشتن ریتم قلب) اشاره کرد. در این مقاله توضیح داده شده است که دیاچای و ایپیای ژنها و پروتئینهای متعددی را تنظیم میکنند؛ از جمله مهار سلولهای التهابی (CD4 و CD8) افزایش بیان ژنهای ضدالتهابی.
پولکینگهورن تأکید کرد که این یافتهها بهطور مشخص مربوط به بیماران تحت دیالیز است.
او گفت: «نتایج ما فقط در مورد بیماران مبتلا به نارسایی کلیه که دیالیز میشوند صدق میکند و قابل تعمیم به افراد سالم نیست. من نمیتوانم بر اساس این نتایج به افراد سالم توصیهای ارائه دهم.»
آینده درمان بیماری مزمن کلیه
بر اساس گزارش نشریه لنست، پیشبینی میشود بیماری مزمن کلیه (CKD) به پنجمین عامل اصلی از دسترفتن سالهای عمر در جهان تبدیل شود. در استرالیا، این بیماری ۱٫۱ درصد از کل بار بیماریها را به خود اختصاص داده است. «بار بیماری» معیاری است برای سنجش سالهای عمر سالمی که بر اثر زندگی با بیماری یا مرگ ناشی از بیماری و آسیب از دست میرود.
بیماری مزمن کلیه یک عارضه پیشرونده است که در آن کلیهها بهتدریج توانایی تصفیه خون را از دست میدهند. در مراحل ابتدایی بیماری (مرحله ۱ تا ۳)، بیشتر افراد احساس طبیعی دارند. در مراحل پیشرفتهتر (مرحله ۴ و ۵)، بیماری کلیه میتواند به نارسایی کلیه منجر شود.
در حال حاضر، درمان نارسایی کلیه شامل دیالیز یا پیوند کلیه است.
گروههای حامی، از جمله «سلامت کلیه استرالیا»، بهدنبال راههایی هستند تا تا سال ۲۰۵۰ به دیالیز پایان دهند و شیوه تشخیص و درمان بیماری کلیه را تغییر دهند.
پولکینگهورن گفت: «در بلندمدت، ما درمان برای بیماران تحت دیالیز را توصیه میکنیم و این یافتهها نشان میدهد که درمانهایی وجود دارد که میتواند در این گروه از بیماران مؤثر باشد.»
بر اساس آمار مؤسسه سلامت و رفاه استرالیا (AIHW)، شمار افرادی که در استرالیا دیالیز دریافت میکنند از ۷۷۰۰ نفر در سال ۲۰۰۳ به ۱۵۵۰۰ نفر در سال ۲۰۲۲ دو برابر شده است؛ در حالی که بستریشدنهای مرتبط با دیالیز تقریباً سه برابر شده و از ۵۸۲ هزار مورد در سالهای ۲۰۰۱–۲۰۰۰ به ۱٫۷ میلیون مورد در سالهای ۲۰۲۲–۲۰۲۱ رسیده است.
