عدم تحمل هیستامین زمانی رخ میدهد که بدن در تجزیه هیستامین مواد غذایی یا هیستامین طبیعی به مشکل میخورد.
عدم تحمل هیستامین رواج زیادی پیدا کرده و اغلب کماهمیت شمرده میشود. برآوردها نشان میدهند که حدود ۱ تا ۳ درصد از جمعیت جهان با این عارضه دستبهگریبان هستند. با اینحال، دادههای محدود، عدم وجود معیارهای استاندارد برای تشخیص و آگاهی پایین مردم درباره این عارضه باعث شده که نرخ شیوع واقعی آن همچنان نامعلوم باشد.
برخی این عارضه را نوعی شبهآلرژی میدانند، زیرا علائم آن به آلرژیهای غذایی شباهت دارند.
به بیان سادهتر، عدم تحمل هیستامین زمانی رخ میدهد که بدن در تجزیه هیستامین غذا و هیستامین طبیعی به مشکل میخورد. این عارضه اندامهای مختلف را درگیر میکند و گاهی عوارض زیادی دارد.
عدم تحمل هیستامین اغلب اشتباه تشخیص داده شده یا به مشکلات دیگر نسبت داده میشود. سطح آگاهی بالینی افزایش یافته و پژوهشهای زیادی هم انجام گرفته است، اما این عارضه بهعنوان یک بیماری رسمی شناخته نمیشود و بحث و جدلهای زیادی درباره آن وجود دارد.
علائم و نشانههای اولیه عدم تحمل هیستامین
هیستامین بهعنوان یک پیامرسان شیمیایی در بسیاری از عملکردها از جمله هضم، تنظیم رگهای خونی، پاسخهای ایمنی و فعالیت مغز ذخیل است. اگر مقدار هیستامین از ظرفیت بدن برای تجزیه آن فراتر باشد، اندامها دچار تحریک بیشازحد شده و علائم ظاهر میشوند.
عدم تحمل هیستامین از روده آغاز میشود، اما هیستامین اضافی میتواند از جداره روده عبور کند، وارد جریان خون شود و در کل بدن به گردش دربیاید. از اینرو، علائم ممکن است اندامهای مختلف را درگیر کنند. علائم اولیه در بسیاری از افراد خفیف و مقطعی هستند که تشخیص الگوی آنها را دشوار میکند. علائم در هرکسی متفاوت بوده و شدت آنها به مقدار تجمع هیستامین در بدن بستگی دارد.
علائم رایج این عارضه عبارتند از:
- گوارشی: نفخ، یبوست، اسهال و شکمدرد
- پوستی (از جمله لبها و پلکها): خارش، لکههای قرمز یا کهیر، گرگرفتگی و تورم
- تنفسی: تنگی نفس، آبریزش یا گرفتگی بینی، عطسه و ترشحات پشت حلق یا نیاز به صافکردن مکرر گلو
- عصبی: سردرد و میگرن
- قلبیعروقی: تپش قلب، افت فشار خون و سرگیجه
- تناسلی: دردهای قاعدگی
عدم تحمل هیستامین به چه علتی رخ میدهد؟
افراد سالم از دو آنزیم برای تجزیه هیستامین و دفع آن برخوردارند. این آنزیمها دیآمین اکسیداز و هیستامین اِن-متیلترانسفراز نام دارند. سطح این آنزیمها بهویژه دیآمین اکسیداز در افرادی که عدم تحمل هیستامین دارند کاهش مییابد یا عملکردشان مختل میشود. از اینرو، هیستامین به شکل مؤثر تجزیه نمیشود و در بدن تجمع پیدا میکند.
عدم تحمل هیستامین یک علت واحد ندارد، بلکه اغلب بهواسطه کاهش ظرفیت پاکسازی هیستامین، اضافهبار هیستامین یا هردو حالت رخ میدهد.
عواملی که ممکن است تجزیه هیستامین را مختل کنند عبارتند از:
ژنتیک
تغییر ژنی که مسئول تولید دیآمین اکسیداز است، میتواند تولید این آنزیم را به حداقل برساند یا عملکرد آن را مختل کند.
تغییر مسیرهای ژنتیکی هم میتواند مؤثر باشد. بخشی از هیستامین از طریق مسیرهای متیلاسیون پاکسازی میشود که در سایر امور بدن هم دخیل هستند. متیلاسیون به فعالشدن و خاموششدن ژنها کمک میکند. اگر ظرفیت متیلاسیون کاهش پیدا کند (برای نمونه، بر اثر تغییرات ژنتیکی)، احتمال تجمع هیستامین بیشتر میشود.
سلامت سد رودهای
هیستامین غذا عمدتاً توسط دیآمین اکسیداز در پوشش داخلی روده تجزیه میشود. از اینرو، سلامت روده نقش بسزایی در تحمل هیستامین دارد. عواملی که ممکن است یکپارچگی سد رودهای را مختل کنند، فعالیت دیآمین اکسیداز را به حداقل برسانند یا میزان مواجهه با هیستامین را افزایش دهند، شامل موارد زیر میشوند:
- بیماری سلیاک و حساسیت به گلوتن غیرسلیاکی
- بیماری التهابی روده
- التهاب روده یا افزایش نفوذپذیری روده (روده «نشتکننده»)
- مواجهه با آلایندههای محیطی از جمله فلزات سنگین
برهمخوردن تعادل باکتریهای روده
مطالعات کوچک نشان دادهاند که تعادل باکتریهای روده در افراد مبتلا به عدم تحمل هیستامین برهم میخورد که از جمله میتوان به افزایش باکتریهای تولیدکننده هیستامین و کاهش باکتریهای مرتبط با سلامت روده اشاره کرد.
سمزدایی درمانی
درمان مسمومیت ناشی از کپک یا درمان کاهنده بار فلزات سنگین (شلاسیون) که برای آزادسازی آلایندههای انباشتهشده مانند فلزات سنگین انجام میگیرد، فشار زیادی به مسیرهای متیلاسیون وارد میکند که پیشتر گفتیم در پاکسازی هیستامین به آنها نیاز داریم. در افرادی که با کاهش سطح دیآمین اکسیداز یا اختلالات متیلاسیون دستبهگریبان هستند، این عارضه سامانههای پاکسازی بدن را تحت فشار قرار میدهد و شرایط بروز عدم تحمل هیستامین را مهیا میکند.
الکل و داروها
الکل و برخی داروها باعث کمبود موقت و برگشتپذیر دیآمین اکسیداز میشوند. برای نمونه میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- آنتیبیوتیکهای حاوی کلاوولانیک اسید (آموکسیسیلین-کلاوولانات)
- ضدافسردگیهای سهحلقهای (آمیتریپتیلین)
- داروهای کاهنده اسید معده از نوع مهارکنندههای گیرنده اچ۲ (سایمتیدین)
- داروهای دیابت (متفورمین)
- آنتیهیستامینها (پرومتازین
- داروهای فشار خون (وراپامیل)
- داروهای درمان سل (ایزونیازید)
- داروهای رقیقکننده مخاط (آمبروکسول و استیلسیستئین)
- داروهای تهوع و استفراغ (متوکلوپرامید)
مواد غذایی
برخی از مواد مغذی، غذاها و نوشیدنیها جلوی فعالیت دیآمین اکسیداز را میگیرند. اسکوربیک اسید (ویتامین ث)، تیامین (ویتامین ب۱)، موز، مرکبات، توتفرنگی و آناناس، نوشیدنیهایی مانند قهوه، چای، الکل و نوشابههای انرژیزا و خوراکیهایی مانند شکلات در این دسته قرار میگیرند.
سایر آمینهای زیستی موجود در غذا
هیستامین به خانواده آمینهای زیستی تعلق دارد که یا از طریق غذا تأمین شده و یا توسط بدن و باکتریهای روده تولید میشوند. سایر آمینهای زیستی- مانند پوترسین، کاداورین و تیرامین که در برخی غذاها یافت میشوند- در استفاده از آنزیم دیآمین اکسیداز با هیستامین رقابت دارند. وقتی غذایی میخورید که آمینهای زیستی فراوانی دارد، ممکن است بدن نتواند کل هیستامین را پردازش کند، حتی اگر مقدار هیستامین دریافتی بالا نباشد.
هورمونهای زنانه
عدم تحمل هیستامین در زنان شایعتر است. پژوهشها نشان میدهند که سطح دیآمین اکسیداز در جریان چرخه قاعدگی تغییر میکند و در فاز لوتئال- زمانی که سطح استروژن و پروژسترون افزایش مییابد- بیشتر از فاز فولیکولی است. با اینحال، سازوکار دقیق تأثیر هورمونها بر فعالیت دیآمین اکسیداز همچنان نامعلوم است.
بیماریهای زمینهای
کمبود دیآمین اکسیداز در بیماریهای گوارشی از جمله سوءجذب کربوهیدرات و حساسیت به گلوتن غیرسلیاکی بررسی شده است. بیماری التهابی روده هم میتواند جلوی فعالیت دیآمین اکسیداز را بگیرد و تولید هیستامین را در روده چندبرابر کند.
عدم تحمل هیستامین و مسمومیت هیستامین
عدم تحمل هیستامین با مسمومیت هیستامین تفاوت دارد؛ عارضهای که اغلب «مسمومیت اسکومبروئید» نامیده میشود. نام این عارضه از خانواده تنماهیان گرفته شده که شامل ماهی تن، شاهماهی و ماهی خالخالی میشوند.
مسمومیت هیستامین نوعی مسمومیت غذایی است. این مسمومیت بر اثر مصرف غذاهایی رخ میدهد که بهدلیل نگهداری و پخت نامناسب هیستامین فراوانی دارند. علائم عدم تحمل و مسمومیت ممکن است شبیه یکدیگر باشند. با اینحال، مسمومیت هیستامین معمولاً چند دقیقه پس از مصرف رخ میدهد و طی چند ساعت یا در موارد نادر طی چند روز برطرف میشود.
عدم تحمل هیستامین چگونه تشخیص داده میشود؟
تشخیص عدم تحمل هیستامین بهدلیل تنوع علائم و عدم اجماع پزشکان دشوار است. آزمایشها هم محدودیتهای خود را دارند. از اینرو، پاسخ به درمان اغلب بهعنوان معیار طلایی در نظر گرفته میشود و اگر علائم پس از ۴ تا ۸ هفته رژیم غذایی کمهیستامین بهبود یابند یا برطرف شوند، تشخیص اولیه به اثبات میرسد.
پیش از آغاز رژیم کمهیستامین یک ارزیابی کامل انجام میگیرد که شامل موارد زیر است:
- بررسی سابقه پزشکی برای شناسایی دستکم دو نشانه مرتبط با عدم تحمل هیستامین
- بررسی داروها برای شناسایی مواردی که ممکن است جلوی فعالیت دیآمین اکسیداز را بگیرند یا بر ماستسلها (سلولهای ایمنی آزادکننده هیستامین) اثر بگذارند
- ارزیابی دیگر علل احتمالی مانند بیماریهای گوارشی، آلرژیهای غذایی یا اختلال ماستسلها در سایه احتمال عدم تحمل هیستامین
آزمایشات تکمیلی هم به شرح زیر هستند:
- اندازهگیری دیآمین اکسیداز در خون
- آزمایش خوراکی هیستامین که معمولاً بهدلیل فقدان دوز ایمن و استاندارد و خطر عوارض جانبی در بیمارستان انجام میشود و ممکن است در افراد سالم با نتیجه مثبت کاذب همراه باشد
چند آزمایش دیگر هم پیشنهاد شده که از جمله میتوان به تست پوستی هیستامین، اندازهگیری سطح هیستامین در مدفوع و متابولیتهای هیستامین در ادرار یا مدفوع و آزمایش ژنتیکی آنزیمهای مرتبط با هیستامین اشاره کرد. با اینحال، شواهد نشان میدهند که این آزمایشها ارزش چندانی ندارند و بیشتر برای تحقیق انجام میشوند تا اینکه با هدف تشخیص مورد استفاده قرار بگیرند.
آزمایشات طب عملکردی
عدم تحمل هیستامین اغلب تحت تأثیر عوامل زمینهای قرار دارد که معمولاً در معاینات مرسوم بررسی نمیشوند. با اینحال، متخصصان طب عملکردی از آزمایشات هدفمند برای شناسایی عوامل مؤثر استفاده میکنند.
- ارزیابی تغذیه: بررسی سطح مواد مغذی دخیل در سوختوساز هیستامین از جمله ویتامین ب۶، ویتامین ث، روی و مس
- آزمایش کامل مدفوع: ارزیابی برهمخوردن تعادل باکتریهای روده و پیشنهاد پروبیوتیکها و پریبیوتیکهای مناسب
- غربالگری سموم یا فلزات سنگین: بررسی سطح سموم بدن که ممکن است بر مسیرهای متیلاسیون اثر بگذارند
- غربالگری نفوذپذیری روده: ارزیابی افزایش نفوذپذیری روده که ممکن است در افزایش اضافهبار هیستامین دخیل باشد
- آزمایش حساسیت غذایی: تشخیص پاسخهای ایمنی دیرهنگام به مواد غذایی که ممکن است همپوشانی داشته باشند و به التهاب دامن بزنند
روشهای درمان عدم تحمل هیستامین
درمان اصلی این عارضه، رژیم غذایی کمهیستامین و استفاده از مکمل آنزیم دیآمین اکسیداز است که برای کمک به تجزیه هیستامین مصرف میشود. بیماریهای زمینهای مانند بیماری التهابی روده و سندرم روده تحریکپذیر هم که ممکن است به عدم تحمل هیستامین دامن بزنند یا علائم مشابه ایجاد کنند، باید تحت درمان قرار بگیرند.
رژیم غذایی کمهیستامین
غذاهای حاوی هیستامین فراوان از رژیم کمهیستامین حذف میشوند. موارد زیر از ابتدا کنار گذاشته میشوند:
- آزادکنندههای هیستامین: غذاهایی که باعث آزادشدن هیستامین انباشتهشده در بدن میشوند
- مهارکنندههای دیآمین اکسیداز: غذاهایی که از تجزیه هیستامین توسط این آنزیم جلوگیری میکنند
- غذاهای سرشار از آمینهای زیستی: خوراکیهایی که حاوی ترکیبات طبیعی هستند و بر سر استفاده از دیآمین اکسیداز با هیستامین رقابت دارند
این رژیم ممکن است بسته به نظر متخصص و میزان تحمل فرد بهصورت مرحلهای در دستور کار قرار بگیرد:
- مرحله ۱: محدودکردن ۴ هفتهای غذاهایی که سطح هیستامین را افزایش میدهند
- مرحله ۲: استفاده مجدد از غذاهای حاوی هیستامین- هربار یک غذا- در مقادیر اندک بهمدت ۱ تا ۲ هفته
- مرحله ۳: درصورت موفقیت در مرحله دوم، بهمدت ۱ تا ۲ هفته از مقادیر بیشتر استفاده کنید
- مرحله ۴: ادامه مصرف غذاهای حاوی هیستامین که و استفاده مجدد- هربار یک غذا- از غذاهای آزادکننده هیستامین و مهارکنندههای دیآمین اکسیداز
ثبت خوراک روزانه و علائم احتمالی بسیار مفید است، زیرا فهرست واحدی برای غذاهای ممنوعه وجود ندارد و واکنش افراد با یکدیگر متفاوت است. پیشنهادات زیر صرفاً یک راهنمای کلی است و این موارد را شامل میشود: غذاهای سرشار از هیستامین، غذاهایی که به آزادسازی هیستامین دامن میزنند و غذاهایی که احتمال دارد جلوی فعالیت دیآمین اکسیداز را بگیرند. برخی از مواد غذایی در بیش از یک دسته قرار میگیرند و باید با توجه به همان دسته دوباره در رژیم غذایی گنجانده شوند.
افرادی که عدم تحمل هیستامین دارند، ممکن است دچار ترس از غذاخوردن شوند و رژیمشان را بیشازحد محدود کنند؛ امری که به خطر سوءتغذیه یا اختلالات غذایی دامن میزند. از اینرو، به این افراد توصیه میشود که با همکاری متخصص تغذیه یک برنامه غذایی متعادل تنظیم کنند. رژیم متعادل ضمن جلوگیری از ایجاد محدودیتهای غیرضروری، امکان ایجاد ارتباط سالم با غذا را مهیا کرده و احتمال پایبندی به رژیم را افزایش میدهد.
نکاتی درباره نگهداری و پخت غذا
هیستامین غذا به مرور زمان و با افزایش باکتریهای تولیدکننده هیستامین بیشتر میشود. از اینرو، بهتر است باقیمانده غذا را سریع منجمد کنید و آن را برای مدت طولانی در یخچال نگذارید. سرخکردن و کبابکردن غذا هم میتواند سطح هیستامین را چندبرابر کند، درحالیکه آبپزکردن چنین تأثیری ندارد و حتی ممکن است سطح هیستامین را پایین بیاورد.
مکمل دیآمین اکسیداز
مکملهای دیآمین اکسیداز که معمولاً از عصاره جگر خوک تهیه میشوند، پیش از غذا مصرف میشوند تا سطح این آنزیم را افزایش دهند. این مکملها جای رژیم غذایی را نمیگیرند، اما به کاهش علائم کمک میکنند. مکملهای گیاهی دیآمین اکسیداز هم از گیاه «خلر» یا نخود سفید تهیه میشوند، اما شواهد بالینی چندانی برای حمایت از مصرف آنها وجود ندارد.
آنتیهیستامینها
برای کاهش علائم حاد توصیه میشود از آنتیهیستامینهایی که گیرندههای هیستامین نوع ۱ و ۲ را مسدود میکنند استفاده کنید. آنتیهیستامینها نباید روزانه مصرف شوند و کارآزماییهای بالینی هم فایده بلندمدت آنها در رابطه با عدم تحمل هیستامین را تأیید نکردهاند.
اگر علائم خطرناک باشند، درمان آنها مشابه درمان آنافیلاکسی خواهد بود که به کمک اپینفرین، کورتیکواستروئیدها و تزریق مایعات وریدی انجام میگیرد.
درمانهای طبیعی و راهکارهای سبک زندگی برای عدم تحمل هیستامین
از رژیم غذایی که بگذریم، برخی مواد مغذی و ترکیبات گیاهی هم در کنار رژیم کمهیستامین به کاهش علائم کمک میکنند. این ترکیبات یا باعث تجزیه هیستامین میشوند یا ماستسلها-سلولهای ایمنی آزادکننده هیستامین و دیگر ترکیبات التهابی- را تثبیت میکنند. توصیه میشود پیش از مصرف مکمل با یک متخصص مشورت کنید.
آنتیهیستامینهای طبیعی و تثبیتکننده ماستسلها
برخی ترکیبات طبیعی با ایفای نقش آنتیهیستامین یا تثبیتکننده ماستسلها از آزادسازی بیشازحد هیستامین جلوگیری کرده و علائم را به حداقل میرسانند. برای نمونه میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- کوئرستین
- روتین
- لوتئولین
- گزنه
مواد مغذی مؤثر بر سوختوساز هیستامین
آنزیم دیآمین اکسیداز برای عملکرد مطلوب به چند ماده مغذی متکی است و سوختوساز هیستامین هم به مسیرهای متیلاسیون بستگی دارد که از ویتامینهای گروه ب استفاده میکنند. مواد مغذی زیر به تجزیه هیستامین و متیلاسیون کمک میکنند:
- ویتامینهای گروه ب، از جمله ب۶، ب۱۲، فولات و ریبوفلاوین فعال
- مس
- روی
- ویتامین ث
از مکمل اس-آدنوزیلمتیونین، که دهنده متیل است، برای حمایت از متیلاسیون استفاده میشود. البته شواهد چندانی در رابطه با تأثیر این مکمل بر عدم تحمل هیستامین وجود ندارد.
حمایت از سلامت روده
از آنجا که سلامت روده و میکروبیوم بر تولید و تجزیه هیستامین اثر میگذارد، برخی پزشکان توصیه میکنند که از مواد مغذی برای حمایت از عملکرد سد رودهای و حفظ تعادل سالم میکروبی استفاده کنید. برای نمونه میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- مواد مغذی مانند روی و گلوتامین برای حمایت از سلامت مخاط و جداره روده
- سویههای پروبیوتیک که بهدلیل ظرفیت اندک در تولید هیستامین یا توان بالا در تجزیه هیستامین در دستور کار قرار میگیرند. البته شواهد هنوز مقدماتی بوده و مختص چند سویه هستند. همچنان باید با احتیاط پیش رفت، زیرا برخی سویههای پروبیوتیک به تولید هیستامین دامن میزنند
تأثیر طرز فکر بر عدم تحمل هیستامین
عدم تحمل هیستامین صرفاً تحت تأثیر غذا و مکمل نیست، بلکه استرس و طرز فکر هم روی آن اثر میگذارند. استرس روانی مزمن ماستسلها را تحریک کرده و باعث افزایش سطح هیستامین میشود. استرس همچنین با متیلاسیون غیرطبیعی، افزایش التهاب، تغییر میکروبیوم روده و اختلال عملکرد سد رودهای ارتباط دارد؛ عواملی که میزان تحمل هیستامین را به حداقل میرسانند.
طرز فکر روی شروع و پایبندی به راهبردهای درمانی اثر میگذارد. راهکارهایی که استرس را کاهش میدهند و توان مقابله را بهبود میبخشند، در بسیاری از بیماریهای مزمن با پایبندی بیشتر به روند درمان و کسب نتایج مطلوبتر همراه بودهاند. این راهبردها در مورد عدم تحمل هیستامین هم به افراد کمک میکنند به رژیمشان پایبند بمانند، غذاها را بهصورت منظم به رژیم خود بازگردانند و داروها یا مکملهای تجویزی را با ثبات بیشتری مصرف کنند.
بسیاری از مطالعات کوتاهتر از آن بودهاند که بتوانند احتمال درمان عدم تحمل هیستامین را تخمین بزنند. با اینحال، شواهد موجود و تجربیات بالینی نشان میدهند که این عارضه در بسیاری از افراد قابل درمان است و مادامالعمر نیست. علائم اغلب زمانی بهبود مییابند که اضافهبار هیستامین کاهش پیدا کند و مشکلات زمینهای برطرف شوند.
طرز فکر امیدوارانه- اینکه عدم تحمل هیستامین را بهعنوان یک عارضه قابل درمان در نظر بگیرید، نه مشکلی که زندگیتان را تحتالشعاع قرار میدهد- به اتخاذ تصمیمات روزمره بهتر، پایبندی بیشتر به درمان و کسب نتایج مطلوبتر کمک میکند.
چگونه میتوان از عدم تحمل هیستامین پیشگیری کرد؟
پیشگیری از عدم تحمل هیستامین به اندازه کافی مورد مطالعه قرار نگرفته است. اما چون علائم زمانی ظاهر میشوند که مقدار هیستامین از ظرفیت بدن برای تجزیه آن فراتر رفته است، برنامه پیشگیری باید بر کاهش اضافهبار و بهینهسازی ظرفیت پاکسازی بدن متمرکز باشد. راهبردهای زیر به کاهش خطر تجمع بیشازحد هیستامین کمک میکنند، بهویژه در افرادی که رودههای ضعیفی دارند، با استرس مزمن دستبهگریبان بوده و یا از مهارکنندههای دیآمین اکسیداز استفاده میکنند:
- محدودکردن غذاهای سرشار از هیستامین، آزادکنندههای هیستامین و مهارکنندههای دیآمین اکسیداز
- مصرف غذاهای تازه، نگهداری ایمن مواد غذایی و پرهیز از نگهداری طولانیمدت باقیمانده غذا در یخچال
- کنترل استرس از طریق راهکارهایی که به آرامش، خواب و سلامت روان کمک میکنند
- حمایت از سلامت روده در رابطه با نفوذپذیری و میکروبیوم
- درمان بیماریهای زمینهای که فعالیت دیآمین اکسیداز را کاهش میدهند یا به تولید هیستامین دامن میزنند
- مشورت با پزشک متخصص درباره جایگزین احتمالی داروهایی که فعالیت دیآمین اکسیداز را مختل میکنند
عوارض احتمالی عدم تحمل هیستامین
هیستامین باعث گشادشدن رگهای خونی میشود که ممکن است به افت ناگهانی فشار خون منجر شود. این عارضه ممکن است روی فعالیت الکتریکی قلب هم تأثیر بگذارد و باعث بروز ضربان نامنظم شود. اگر بدن نتواند هیستامین اضافی را به شکل مؤثر تجزیه کند، با عوارض قلبیعروقی مانند آریتمی و در موارد نادر ایست قلبی مواجه خواهید شد. هیستامین اضافی غذا، داروها یا عوامل محرک هم در بروز آنافیلاکسی دخیل هستند؛ واکنش آلرژیک شدید و خطرناکی که تنفس، فشار خون و اندامهای بدن را تحت تأثیر میگذارد.
جدا از این موارد، عدم تحمل هیستامین پیامدهای بلندمدت هم دارد. اگر برنامهریزی مناسبی نداشته باشید و سراغ رژیمهای بسیار محدود و کمهیستامین بروید، ممکن است دچار سوءتغذیه شوید. علائم مزمن، محدودیتهای غذایی و تشخیص دیرهنگام و اشتباه هم بهمرور زمان به اضطراب، افسردگی و کاهش کیفیت زندگی دامن میزنند.
