روشهای ایمنیدرمانی جدید شانس زنده ماندن برخی از بیماران مبتلا به سرطان ریه سلول کوچک را افزایش دادهاند.
سرطان ریه سلول کوچک جزو تهاجمیترین انواع سرطان است. بیشتر افرادی که مشکلشان در مراحل پیشرفته بیماری آشکار میشود، کمتر از یک سال زنده میمانند. با اینحال، مردی که سرطان چندین اندام او را درگیر کرده بود، تا اینجا بیش از ۷ سال دوام آورده است؛ نتیجهای عجیب که هم نویدبخش است و هم نشان میدهد که روشهای درمانی جدید درحال تغییر دورنمای عارضهای هستند که زمانی مرگبار تلقی میشد.
دکتر گری تیان، متخصص خون و سرطان در مرکز سرطان وست در تنسی، که بالغ بر ۲۰ سال تجربه بالینی دارد، در یکی از قسمتهای اخیر برنامه «سلامت ۱+۱» شبکه انتیدی، رسانه خواهر اپک تایمز، درباره پرونده این بیمار صحبت کرد.
سرطان این بیمار در اوایل پنجاهسالگی و در مرحله چهارم مشخص شد. تومورها در زمان تشخیص از ریهها فراتر رفته و بعدها به مغز او رسیدند و غدد فوقکلیوی او را هم درگیر کردند.
او همزمان تحت پرتودرمانی، جراحی و ایمنیدرمانی قرار گرفت و با وجود عود بیماری به کار تماموقت خود ادامه داد و حتی در جلسات درمانی خود هم با لپتاپ حاضر میشد. این بیمار بهتازگی بازنشسته شده و وضعیت او با انجام ایمنیدرمانی نگهدارنده تقریباً پایدار است.
تیان گفت شانس بقای طولانیمدت در موارد پیشرفته سرطان ریه سلول کوچک ناچیز است، اما این پرونده نشان میدهد که درمان سریع و ترکیبی میتواند عارضهای را که بهسرعت باعث مرگ بیمار میشود، به یک عارضه مزمن و قابلکنترل تبدیل کند تا بیمار بتواند سالها بدون مشکل به زندگی ادامه دهد.
سرطان ریه سلول کوچک: «پادشاه سرطانها»
نتیجه درمان این بیمار از آن جهت شگفتانگیز است که سرطان ریه سلول کوچک در شمار سریعترین و تهاجمیترین انواع سرطان ریه قرار دارد. این بیماری حدود ۱۵ درصد از کل موارد سرطان ریه را تشکیل میدهد و تقریباً ۷۰ درصد بیماران در زمان تشخیص در مرحله ۴ بیماری به سر میبرند. میانگین طول عمر بیماران در این موارد حدود ۱۰ ماه است.
سیگار مهمترین عامل خطر ابتلا به این بیماری است. سرطان ریه سلول کوچک بهندرت در افراد غیرسیگاری رخ میدهد. یافتههای یک مطالعه فراگیر در تایوان نشان داده که حدود ۸۵ درصد از بیماران سابقه مصرف دخانیات داشتهاند. مطالعه دیگری نشان داد که بیماران مبتلا به سرطان ریه سلول کوچک در مقایسه با سایر بیماران سرطانیِ سیگاری سابقه مصرف سنگینتری داشتهاند (۴۰ پاکت-سال یا روزی ۱ پاکت بهمدت ۴۰ سال)؛ نکتهای که از ارتباط مستقیم مصرف دخانیات با این بیماری حکایت دارد.
شیوه درمان تغییر کرده است
با توجه به ماهیت تهاجمی سرطان ریه سلول کوچک، درمان سریع و مؤثر حائز اهمیت است.
دکتر استفن لیو، دانشیار و متخصص سرطان ریه در دانشکده پزشکی دانشگاه جرجتاون، در برنامه «سلامت ۱+۱» توضیح داد که مرحله نخست این بیماری با شیمیدرمانی مبتنی بر ترکیبات پلاتین (سیسپلاتین یا کربوپلاتین) و اتوپوساید شروع میشود. اتوپوساید روند تکثیر دیانای در سلولهای سرطانی را مختل میکند. این روش اغلب سریع و مؤثر است، اما سرطان در بسیاری از موارد چند ماه بعد از پایان درمان عود میکند.
با اینحال، دستاوردهای اخیر در حوزه ایمنیدرمانی باعث تغییر دورنمای این بیماری شدهاند.
دکتر تیشیانا لیل، متخصص خون و سرطان در دانشکده پزشکی دانشگاه اموری، میگوید ایمنیدرمانی در شناسایی و نابودی سلولهای سرطانی به دستگاه ایمنی کمک میکند.
در مراحل اولیه بیماری که فقط یک ریه و غدد لنفاوی مجاور درگیر هستند، ایمنیدرمانی معمولاً بعد از شیمیدرمانی و پرتودرمانی بهعنوان درمان تکمیلی انجام میگیرد.
لیل در برنامه «سلامت ۱+۱» گفت: «ما ایمنیدرمانی را بعد از اتمام شیمیدرمانی و پرتودرمانی برای یک دوره دوساله ادامه میدهیم. این رویکرد روند کنترل بیماری را بهشکل قابلتوجهی بهبود بخشیده و طول عمر بیماران را افزایش داده است.»
لیو افزود که ایمنیدرمانی در موارد حاد از ابتدا در کنار شیمیدرمانی مبتنی بر پلاتین در دستور کار قرار میگیرد.
سازمان غذا و داروی آمریکا بهتازگی با یک روش درمانی نگهدارنده جدید موافقت کرده که در آن باید ضمن ادامه مصرف داروی ایمنیدرمانی آتزولیزومب از داروی شیمیدرمانی دیگری به نام لوربینکتدین استفاده شود. مطالعات نشان دادهاند که این ترکیب شانس زنده ماندن بیماران را بهشکل قابلتوجهی افزایش میدهد.
آزمایش خون و امکان شخصیسازی درمان
پژوهشگران در تلاش هستند که ببینند کدام بیماران از ایمنیدرمانی سود بیشتری میبرند.
براساس مطالعهای که در نشریه نیچر منتشر شده است، دیانای توموریِ در گردش میتواند شاخص خوبی برای تعیین روند درمان باشد.
بیمارانی که رد پای این دیانای بعد از اتمام شیمیدرمانی همچنان در خونشان دیده میشود، احتمالاً هنوز با بقایای میکروسکوپی تومور دستبهگریبان هستند. ایمنیدرمانی تکمیلی در این افراد میتواند روند پیشرفت بیماری را کندتر کند و طول عمر بیماران را افزایش دهد.
اما بیمارانی که بعد از اتمام شیمیدرمانی از شر این دیانای خلاص میشوند، معمولاً نتیجه خاصی از ایمنیدرمانی تکمیلی نمیگیرند که نشان میدهد شیمیدرمانی بیشتر سلولهای سرطانی را از بین برده است.
کارآزماییهای بالینی حائز اهمیت هستند
پیشرفت زیادی صورت گرفته است، اما شانس زنده ماندن طولانیمدت بیماران مبتلا به سرطان ریه سلول کوچک ناچیز است. لیو گفت: «وقتی بیماری پیشآگهی چالشبرانگیزی دارد، کارآزماییهای بالینی بهترین گزینه برای درمان خواهند بود.»
روشهای استاندارد امروزی از جمله شیمیدرمانی به همراه ایمنیدرمانی در گذشته فقط در قالب همین کارآزماییها در دسترس بودند. مشارکت در کارآزماییها امکان دسترسی زودهنگام به راهکارهای درمانی نویدبخش را فراهم میکند و باعث پیشرفت روند توسعه درمانهای جدید خواهد شد.
علائمی که نباید نادیده گرفته شوند
تشخیص زودهنگام سرطان ریه سلول کوچک کار دشواری است.
لیل توضیح داد که غربالگری سرطان ریه درحالحاضر بر شناسایی سرطان ریه سلول غیرکوچک تمرکز دارد. از آنجا که سرطان ریه سلول کوچک روند تکثیر بسیار سریعی دارد، غربالگری منظم هم اغلب نمیتواند بیماری را در مراحل اولیه شناسایی کند.
تیان میگوید سرفههای مداوم، درد قفسه سینه، سرفه خونی و گرفتگی صدا از شایعترین علائم این بیماری هستند. اگر سرطان به غدد لنفاوی زیر استخوان ترقوه برسد، ممکن است متوجه وجود توده شوید.
از آنجا که این علائم شباهت زیادی به علائم بیماریهای شایع تنفسی دارند، خیلیها آنها را نادیده میگیرند و همین مسئله میتواند روند تشخیص و شروع درمان را به تأخیر بیاندازد.
پیشگیری همچنان بهترین کار است
فرایند درمان پیشرفت قابلتوجهی داشته است، اما پیشگیری همچنان مؤثرترین راه کاهش مرگومیر ناشی از این بیماری است.
تیان گفت: «مهمتر از همه این است که سیگار نکشید.»
ترک سیگار در هرسنی خطر ابتلا به سرطان ریه سلول کوچک و سایر سرطانها را کاهش میدهد. هرچه زودتر ترک کنید، تأثیر بیشتری خواهد داشت.
افراد گروه پرخطر باید هرساله سیتیاسکن با دوز پایین انجام دهند. این توصیه شامل بزرگسالان ۵۰ تا ۸۰ ساله میشود که سابقه مصرف ۲۰ پاکت-سال (روزی ۱ پاکت بهمدت ۲۰ سال) دارند و هنوز سیگار میکشند یا سیگار را در ۱۵ سال گذشته ترک کردهاند.
سرگذشت این بیمار نشان میدهد که پیشرفت ایمنیدرمانی و پزشکی دقیق مرزهای درمان سرطان ریه سلول کوچک را جابهجا کرده است. با اینحال، تجربه این بیمار استثنائی است و شامل حال همه بیماران نمیشود. پرهیز از دخانیات، توجه به علائم خطر و شروع سریع درمان همچنان بهترین راه مقابله با این سرطان ریه تهاجمی بهشمار میرود.
