با توقف عملیات نفتکشها در خاورمیانه برای جلوگیری از خطرات ناشی از جنگ جاری در ایران، قیمت نفت خام و مواد اولیه شیمیایی بهطور چشمگیری افزایش یافته و فشار قابل توجهی بر زنجیره صنعتی چین وارد کرده است.
پیش از آغاز جنگ در ۲۸ فوریه، روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت خام از تنگه هرمز عبور میکرد؛ رقمی که حدود یکپنجم مصرف جهانی نفت را تشکیل میدهد. جمهوری اسلامی ایران کشتیهایی را که از تنگه هرمز عبور میکنند هدف قرار داده و این مسیر حیاتی انرژی دریایی را تقریباً متوقف کرده است.
چین برای حدود ۷۲ درصد از مصرف داخلی نفت خام خود به واردات وابسته است و ۴۴ درصد از این واردات از خاورمیانه تأمین میشود. بخش عمده این واردات از تنگه هرمز عبور میکند.
کمیسیون ملی توسعه و اصلاحات چین در ۱۰ مارس (۱۹ اسفند) قیمت خردهفروشی بنزین و گازوئیل در داخل کشور را افزایش داد؛ بهطوری که قیمت بنزین به ازای هر تن ۶۹۵ یوان (۱۰۰٫۸ دلار) و گازوئیل ۶۷۰ یوان (۹۷٫۲ دلار) افزایش یافت؛ یکی از بزرگترین تعدیلهای قیمتی در سالهای اخیر.
در بسیاری از مناطق صفهای طولانی در جایگاههای سوخت تشکیل شد. یکی از شهروندان چینی به اپک تایمز گفت افزایش روزانه قیمتها باعث شده صفهای طولانی شکل بگیرد و حتی ورود به پمپبنزین نیز دشوار شود.
ایران علاوه بر تولید نفت، یکی از تأمینکنندگان اصلی مواد اولیه شیمیایی بهویژه متانول است و برای بسیاری از بازارهای آسیایی منبع مهمی محسوب میشود. حدود ۳۵ درصد تجارت دریایی متانول جهان از تنگه هرمز عبور میکند و جنگ ایران این مسیر حیاتی تأمین برای آسیا را مختل کرده است.
از زمان آغاز جنگ ایران، قیمتها در بازار مواد اولیه شیمیایی و نفت چین افزایش یافته و این روند بهسرعت در سراسر زنجیره صنعت شیمیایی گسترش یافته است.
بخشهایی که بیشترین وابستگی را به این مواد اولیه دارند؛ مانند پلاستیک، الیاف مصنوعی و کودهای شیمیایی، بیشترین تأثیر را از این افزایش قیمتها گرفتهاند. افزایش قیمت پلیاتیلن بهطور مستقیم هزینه تولید محصولات بستهبندی را بالا میبرد.
به گزارش رسانههای چین، قیمت کالاهای شیمیایی در بازار معاملات آتی داخلی این کشور همچنان در حال افزایش است. در ۱۲ مارس (۲۱ اسفند) قیمت نفت خام بیش از ۱۸ درصد افزایش یافت و اسید ترفتالیک خالص بیش از ۱۳ درصد رشد کرد. همچنین قیمت موادی مانند پارازایلین و پروپیلن هر کدام بیش از ۱۰ درصد افزایش یافت.
در همین حال، قیمت دیکلرومتان از حدود ۱۶۳۰ یوان (۲۳۶ دلار) برای هر تن به حدود ۲۸۰۰ یوان (۴۰۶ دلار) رسید؛ افزایشی در حدود ۷۰ درصد.
در نتیجه، بخش میانی صنعت پلیاولفین در چین به دلیل افزایش قیمت مواد اولیه با زیان مواجه شده و تولیدکنندگان محصولات پاییندستی نیز با مشکل انتقال این افزایش هزینهها روبهرو هستند.
هزینه مواد اولیه شیمیایی حدود ۱۰ تا ۲۰ درصد از هزینههای صنایع لوازم خانگی و خودروسازی را تشکیل میدهد. با انتقال تدریجی هزینههای بالادستی، قیمت محصولات نهایی نیز ممکن است بهتدریج افزایش یابد.
افزایش قیمت پلاستیک
این روند بهویژه بر بازار پلاستیک در چین تأثیر گذاشته است.
بازار معاملات پلاستیک ژانگموتو در شهر دونگگوان در استان گوانگدونگ، سالانه حدود ۱۰۰ میلیارد یوان (۱۶ میلیارد دلار) گردش مالی دارد و حدود یکدهم بازار مواد پلاستیکی چین را تشکیل میدهد؛ بازاری که بهعنوان شاخص مهم روندهای این صنعت شناخته میشود.
چیان فوچنگ (نام مستعار بهدلیل نگرانیهای امنیتی)، مدیر یک شرکت فناوری پلیمر در استان گوانگدونگ، به اپک تایمز گفت از زمان آغاز جنگ، دورهای از هراس در بازار معاملات پلاستیک ژانگموتو ایجاد شده است.
او گفت: «در ابتدا بسیاری از تولیدکنندگان موجودی کافی نداشتند و تقاضا برای تأمین مجدد انبارها بهطور متمرکز افزایش یافت. ارسال کالا از انبارها ناگهان بالا رفت و تعداد زیادی کامیون برای بارگیری در صف ایستادند که حتی باعث ایجاد ترافیک شد.»
چیان افزود افزایش قیمتها تأثیر قابل توجهی بر شرکتهای پاییندستی داشته است.
او گفت: «قیمت مواد اولیه رایج اکنون تقریباً دو برابر شده است. این موضوع تأثیر زیادی بر هزینههای تولید پاییندستی دارد و برخی شرکتها ممکن است با خطر زیان مواجه شوند. این موج افزایش قیمت عمدتاً ناشی از رشد قیمت محصولات پتروشیمی است.»
از زمان آغاز جنگ تا ۱۲ مارس (۲۱ اسفند)، قیمت مواد اولیه پلاستیک ABS از ۸۰۰۰ یوان (۱۱۶۰ دلار) برای هر تن به بیش از ۱۳۰۰۰ یوان (۱۸۸۵ دلار) رسید؛ افزایشی بیش از ۶۰ درصد.
قیمت مواد اولیه پلاستیک PC نیز از ۱۱۰۰۰ یوان (۱۵۹۵ دلار) برای هر تن به بیش از ۱۶۰۰۰ یوان (۲۳۲۹ دلار) افزایش یافت؛ رشدی بیش از ۴۰ درصد.
این مواد در تولید محصولات مصرفی مانند بدنه تلفن همراه و لپتاپ، صفحهکلید، جاروبرقی، قطعات داخلی خودرو مانند داشبورد، پنجرههای ایمنی، دیوارهای عایق صدا، سپرهای حفاظتی، اسباببازیها، ظروف نگهداری غذا و آب آشامیدنی و همچنین بستهبندی کاربرد گستردهای دارند.
وو تیشینگ (نام مستعار بهدلیل نگرانیهای امنیتی)، مدیر یک شرکت تولید مواد بستهبندی در شهر ژنگژو در استان هنان، به اپک تایمز گفت: «افزایش قیمت در سطح تولیدکنندگان بالادستی بسیار زیاد است و این هزینهها مرحلهبهمرحله به بخشهای پاییندستی منتقل میشود. شرکتهای پردازش میانی مانند ما تقریباً هیچ حاشیه سودی ندارند و بسیاری از شرکتها احساس میکنند ادامه فعالیت چندان معنا ندارد.»
او گفت قیمت مواد اولیه اکنون نوسان شدیدی دارد.
«قیمت مواد اولیه تقریباً هر روز تغییر میکند و بسیاری از شرکتها از انبار کردن کالا میترسند؛ حتی برخی خرید مواد اولیه را متوقف کردهاند تا وضعیت را مشاهده کنند.»
متانول
علاوه بر پلاستیک، سایر مواد اولیه شیمیایی نیز در بازار چین تحت فشار قرار گرفتهاند.
قیمت متانول در ۱۳ مارس (۲۳ اسفند) به ۲۸۱۱ یوان (۴۰۸ دلار) برای هر تن رسید؛ افزایشی ۶٫۰۸ درصدی نسبت به روز قبل. طی یک ماه گذشته، قیمت متانول ۲۵٫۰۴ درصد افزایش یافته است.
اگرچه ظرفیت تولید متانول در چین حدود ۱۱۸ میلیون تن است، این کشور همچنان برای ۱۲ تا ۱۵ درصد از مصرف خود به واردات وابسته است و حدود ۶۰ درصد از این واردات از ایران تأمین میشود.
