پیشبینی شده که موارد شکستگی تا سال ۲۰۵۰ افزایش ۳۲ درصدی خواهد داشت و دانشمندان هشدار میدهند که میکروپلاستیکها میتوانند عامل اصلی باشند.
ذرات پلاستیکی بسیار کوچکی که هوا، آب و مواد غذایی را آلوده کردهاند، در عمق استخوانهای ما هم کشف شدهاند. پژوهشگران با تحلیل ۶۲ مطالعه هشدار دادهاند که میکروپلاستیکها از منظر سلامتی مایه نگرانی هستند.
مطالعه مروری نشریه بینالمللی پوکی استخوان نشان داد که میکروپلاستیکها و نانوپلاستیکها میتوانند مستقیماً وارد استخوانها شوند. این آسیب در مطالعات انسانی مشاهده نشده، اما خطر تضعیف و تغییر شکل استخوانها در مطالعات حیوانی و سلولی به اثبات رسیده است. این یافتهها درحالی مطرح شدهاند که بنیاد بینالمللی پوکی استخوان پیشبینی کرده شکستگیهای ناشی از پوکی استخوان تا سال ۲۰۵۰ افزایش ۳۲ درصدی خواهند داشت.
مراقبتهای بهداشتی بر کاهش مشکلات استخوانی از طریق ورزش، رژیم غذایی و دارو تمرکز دارد و توجهی به نقش میکروپلاستیکها ندارد.
رودریگو بوئنو دیاولیویرا، نویسنده اصلی مطالعه حاضر و مسئول آزمایشگاه مطالعات استخوانی در برزیل، در بیانیهای مطبوعاتی گفت: «ما شناخت نسبتاً خوبی از بیماریهای استخوانی-متابولیکی داریم، اما اطلاعاتمان در رابطه با تأثیر میکروپلاستیکها بر پیشرفت این بیماریها همچنان ناقص است.»
میکروپلاستیکها و نانوپلاستیکها در استخوانهای انسان یافت شدهاند. مطالعات سلولی نشان میدهند که این پلاستیکها با تسریع روند پیری سلولهای استخوانی، تغییر روند رشد استخوانها و ایجاد التهاب باعث بروز آسیب میشوند. میکروپلاستیکها همچنین میتوانند بر سلولهای مغز استخوان که لازمه تولید سلولهای خونی هستند اثر بگذارند.
میکروپلاستیکها چگونه وارد استخوانها میشوند و به آنها آسیب میرسانند
پژوهشگران در تحقیقات خود به وجود میکروپلاستیکها در استخوان، غضروف و دیسکهای ستون فقرات انسان پی بردهاند. سطح آنها در استخوان بهطور میانگین دهها ذره در هر گرم است.
ذرات پلاستیکی از طریق نفسکشیدن، بلع و تماس پوستی وارد بدن میشوند.
این ذرات کوچک پس از ورود به بدن از طریق جریان خون حرکت کرده و در بافتهای مختلف جا خوش میکنند. شبکه متراکم رگها در ساختار استخوانی بدن به این ذرات اجازه میدهد به نقاطی دسترسی پیدا کنند که سلولهای استخوانساز و استخوانکاه در آنها فعالیت دارند.
این مطالعه نشان داد که سلولهای بنیادی استخوان میکروپلاستیکها را جذب میکنند که موجب التهاب و تغییر فعالیت سلولی میشود. میکروپلاستیکها سلولهای بنیادی مغز استخوان را به افزایش تولید استئوکلاستها- سلولهای استخوانکاه- وامیدارند. مطالعات حیوانی نشان دادهاند که مواجهه با میکروپلاستیکها باعث تغییر شکل استخوان و شکستگی میشود.
اولیویرا گفت: «در این مطالعه شاهد بودیم که اثرات منفی به شکل نگرانکنندهای به توقف رشد استخوان در حیوانات منجر شدند.»
فراتر از استخوانها: پیامدهای گسترده برای سلامتی
از استخوانها که بگذریم، میکروپلاستیکها- که کوچکتر از دانه برنج هستند- در بخشهای مختلف بدن انسان از جمله خون، بزاق، کبد و کلیه مشاهده شدهاند. این ذرات با آسیبدیدگی روده، التهاب کبد و عدم تعادل میکروبیوم روده ارتباط دارند.
تحقیقات از ابعاد مختلف آلودگی میکروپلاستیکی پرده برمیدارند و وجود آنها در خون، قلب، جفت، شیر مادر و مغز انسان در مطالعات مختلف به اثبات رسیده است.
تیم تحقیقاتی اولیویرا پروژه جدیدی را آغاز کرده تا تأثیر مواجهه با میکروپلاستیکها بر تشدید بیماریهای استخوانی متابولیکی و استحکام استخوان ران را بررسی کند.
اولیویرا گفت: «یکی از اهداف ما این است که نشان دهیم میکروپلاستیکها میتوانند یک عامل محیطیِ قابلکنترل باشند و برای نمونه علت افزایش شکستگیهای استخوانی را توضیح دهند.»
لیزا اردل، مدیر بخش علم و نوآوری مؤسسه غیرانتفاعی فایو جایرز، که ۱۵ سال است در زمینه مطالعه آلودگی میکروپلاستیکها فعالیت دارد به اپک تایمز گفت: «تأثیر میکروپلاستیکها بر سلامت انسان یک حوزه تحقیقاتی نسبتاً جدید است، اما ثابت شده که بلعیدن میکروپلاستیکها در موشها، ماهیها و سایر موجودات زیانبار است. این آسیبها شامل تغییرات رفتاری و فیزیولوژیکی، تنش اکسایشی و رشد ضعیف هستند.»
اردل گفت: «مطالعات انسانی از پیامدهای مشابه مانند تنش اکسایشی و التهاب خبر دادهاند. میکروپلاستیکها با اختلالات غدد درونریز، بیماریهای قلبیعروقی و دمانس هم ارتباط دارند. تحقیقات بیشتری در دست انجام هستند، اما همین حالا آنقدر میدانیم که دست به کار شویم.»
ابعاد آلودگی پلاستیکی حیرتآور است. تولید و مصرف بالغ بر ۴۰۰ میلیون تن پلاستیک در سال، سواحل و رودخانهها و اقیانوسها را تا عمق ۱۱ هزار متری آلوده کرده است.
چه میتوان کرد
امینه طارق-سیدیبه، مدیر بخش پایاندادن به پلاستیکها در Earthday.org، به اپک تایمز گفت: «بهترین راه برای محدود کردن مواجهه با پلاستیکها این است که دیگر از پلاستیکهای یکبارمصرف استفاده نکنیم.»
ایجاد تغییرات ساده در عادتهای روزمره تفاوت قابلتوجهی ایجاد خواهد کرد. کارشناسان توصیه میکنند:
در خانه:
- از دستگاه تصفیه آب که مشخصاً میکروپلاستیکها را تصفیه میکند استفاده کنید.
- بهجای ظروف پلاستیکی از ظروف شیشهای یا استیل ضدزنگ استفاده کنید.
- از گرمکردن غذا در ظروف پلاستیکی اجتناب کنید.
- بیشتر از سبزیجات چلیپایی مانند بروکلی و گلکلم استفاده کنید تا سیستم سمزدایی طبیعی بدن را تقویت کنید.
تغییرات بزرگتر:
- پلاستیکهای یکبارمصرف بهویژه بطریهای آب را کنار بگذارید. یافتههای یک مطالعه نشان داد که هر لیتر آب معدنی نزدیک به ۲۴۰ هزار ذره نانوپلاستیک دارد.
- از آب لولهکشی استفاده کنید که تحقیقات نشان میدهند میکروپلاستیکها و نانوپلاستیکهای کمتری دارند.
- لباسها و پارچههای تهیهشده از الیاف طبیعی را به الیاف مصنوعی ترجیح دهید.
- برای کاهش آلودگی محیطی به شکل صحیح به دفع و بازیافت پلاستیکها بپردازید.
اردل هشدار داد که اگر میکروپلاستیکها وارد محیط شوند، پاکسازی آنها غیرممکن خواهد بود. «بهترین راه برای کاهش مشکل آلودگی میکروپلاستیکها این است که منشأ آلودگی را با جایگزینی پلاستیک با گزینههای ایمنتر از بین ببریم.»
