چرا هیچ دولت عربی، غزه و کرانه باختری را نمی‌‌‌‌‏خواهد؟

نویسنده: پاتریشیا آدامز و لارنس سالومون

به نظر می‌‌‌‌‏رسد اسرائیل به زودی بر غزه تسلط کامل پیدا کند، پس این بحث پیش می‌‌‌‌‏آید که پس از توقف جنگ چه کسی غزه را در اختیار می‌‌‌‌‏گیرد. در حالی که اسرائیل ممکن است در آینده قابل پیش‌بینی کنترل خود را حفظ کند، اما هیچ بخشی از غزه را نمی‌‌‌‌‏خواهد.

دولت اسراییل غزه را در سال ۲۰۰۵ ترک کرد و با خود تمام یهودیان ساکن غزه و حتی اجساد یهودیانی را که در آنجا دفن شده بودند برد.

مصر هم هیچ بخشی از غزه را نمی‌خواهد؛ با اینکه تا زمان تصرف غزه توسط اسرائیل در جنگ شش روزه سال ۱۹۶۷ آن را تحت اختیار داشت.

برای مصر، یک بار حکومت بر غزه کافی بود. با وجود فشار از طرف آمریکا بر مصر برای تحویل گرفتن غزه بعد از پاکسازی منطقه از حماس، مصر تاکنون از تحویل گرفتن غزه امتناع و حتی از پناه دادن به فلسطینی‌‌‌‌‏های فراری از جنگ غزه خودداری کرده است.

اردن، عربستان سعودی و سایر کشورهای عربی نیز خواهان حاکمیت بر غزه نیستند؛ به دلیل سوء ظن نسبت به اهداف فلسطین و سابقه خونین. برنامه گنجاندن‌‌‌‌‏شان در یک نیروی حافظ صلح در غزه پس از نبود حماس هم به جایی نرسیده است.

کشورهای عربی هم هیچ بخشی از مردم غزه را پذیرا نبوده‌‌‌‌‏اند. در حالی که تظاهرات ضد اسرائیلی در اردن، یمن، الجزایر، مراکش، لبنان و سوریه و سایر کشورهای عربی برگزار شده است، ولی هیچ یک پیشنهاد پذیرش آوارگان فلسطینی را نداده‌‌‌‌‏اند.

اردن از فلسطینی‌‌‌‌‏ها می‌‌‌‌‏ترسد. چرا؟ ماجرا بر می‌‌‌‌‏گردد به سپتامبر سیاه ۱۹۷۰ که فدائیان به شدت مسلح یاسر عرفات درگیری خونینی را برای کشتن ملک حسین و تصرف اردن راه انداختند. از آن سپتامبر سیاه به این طرف اردن از فلسطینی‌ها می‌ترسد. بعد از شکست از ارتش اردن، فلسطینی‌‌‌‌‏ها به لبنان گریخته و جنوب لبنان را تصرف کرده و به‌‌‌‌‏خاطر سازمان فتح عرفات آنجا را فتح‌لند نامیدند.

لبنان، کشوری مسیحی و بخشی مسلمان که به عنوان سوئیس خاورمیانه شناخته می‌شد، تمامیت و انسجام خود را از دست داد، به‌ویژه از زمانی که سازمان آزادی‌‌‌‌‏بخش فلسطین (ساف) از جنوب لبنان به عنوان پایگاهی برای حمله به اسرائیل استفاده کرد.

در سال ۱۹۷۵، لبنان توسط یک جنگ داخلی پر هرج و مرج درهم شکسته شد. نهایتا کشور همسایه‌اش سوریه مجبور به اعزام نیرو به لبنان برای مقابله با ساف شد و بعد از آن در سال ۱۹۸۲ حمله اسرائیل باعث شد عرفات و وفادارانش به سوریه فرار کنند که سوریه آنها را به تونس تبعید کرد.

یک دهه بعد، در سال ۱۹۹۱، تهاجم صدام حسین و اشغال هفت ماهه کویت، باعث نارضایتی کویت از وفاداری عرفات به صدام و منجر به اخراج تقریباً ۲۰۰ هزار فلسطینی ساکن آن در یک هفته شد.

سعودی‌ها به خاطر حکومت حماس با مردم غزه دوستانه نبوده‌اند. بنا بر گزارش‌ها، حکومت سلطنتی عربستان، امامان مساجد را از دعا برای فلسطینی‌ها منع می‌کند و مردم عادی سعودی ‌را که از آرمان فلسطین حمایت می‌کنند، زندانی می‌کند.

مصر هم در حالی از پذیرش غزه و مردمش امتناع می‌‌‌‌‏کند که بسیاری از مردم غزه خود را مصری می‌‌‌‌‏دانند.  یک دهه پیش فتحی حماد، عضو دفتر سیاسی حماس،  با ابراز نارضایتی از اینکه عبدالفتاح السیسی، رئیس جمهور مصر، از کمک به حماس در جنگ علیه اسرائیل امتناع می‌کرد، به تلخی گفت: «نیمی از فلسطینی‌ها مصری هستند.»

او گفت: «فلسطینی‌‌‌‌‏ها چه کسانی هستند؟ …ما خانواده‌‌‌‌‏های زیادی به نام المصری داریم که ریشه آنها مصری است! آنها ممکن است اهل اسکندریه، قاهره، دومیتا، از شمال، از اسوان، از مصر علیا باشند. مصری‌ها! ما مصری هستیم، ما عرب هستیم، ما مسلمان هستیم، ما بخشی از شما هستیم. شخصاً نیمی از خانواده من مصری هستند و نیمی دیگر سعودی هستند.»

از مصریان برجسته غزه می‌‌‌‌‏توان به عرفات اشاره کرد که به قبایل عربی منفرد و خودگردان ساکن منطقه عنوان ملت فلسطین داد. همانطور که در بیوگرافی رسمی خودش می‌‌‌‌‏گوید: «اگر چیزی به نام مردم فلسطین وجود داشته باشد، این من، یاسر عرفات هستم که آن را خلق کردم.» عرفات در مصر متولد و بزرگ شد. او در دانشگاه قاهره تحصیل کرد و در ارتش مصر خدمت کرد.

همچنین عرفات دلیلی است بر اینکه آقای السیسی علیرغم ذخایر غنی نفتی ساحلی، هیچ بخشی از غزه را نمی‌‌‌‌‏خواهد. عرفات غزه را به پناهگاه تروریستی تبدیل کرد که بعداً حماس را با آغوش باز پذیرفت، شاخه‌‌‌‌‏ای از اخوان المسلمین که یک دهه پیش قدرت را در مصر به دست گرفت و تهدید می‌‌‌‌‏کند که دوباره چنین خواهد کرد.

مصر امنیت خود را جدی می‌‌‌‌‏گیرد. مصر برای مصون نگه داشتن خود از تهدیدهای امنیتی از جانب غزه، پس از تسلط حماس در سال ۲۰۰۷، مرزهای خود را مسدود کرد. حکومت مصر برای جلوگیری از انتقال سلاح و تردد تروریست‌‌‌‌‏ها در تونل‌‌‌‌‏های بین مصر و غزه، با ویران کردن شهر رفح در سمت مصری صحرای سینا و بیرون کردن حدود ۷۰ هزار نفر، یک منطقه حائل به وسعت یک مایل ایجاد کرد و برای اطمینان بیشتر، این تونل‌‌‌‌‏ها را با آب پر کرد و یک دیوار بتنی ۶ متری تا عمق ۵ متری زیرِ زمین ساخت.

دولت‌های عربی هم مانند اسرائیل، غزه و فلسطینی‌ها را تهدیدی برای موجودیت خود می‌دانند، به همین دلیل، هیچ دولت عربی خواستار بازگرداندن غزه به مصر یا بازگرداندن کرانه باختری به اردن نیست.

دولت‌‌‌‌‏های عربی به دنبال مهار فلسطینی‌‌‌‌‏ها در سرزمین‌‌‌‌‏های مجاور اسرائیل هستند تا اسرائیل خودش آن مشکل را حل کند.

پاتریشیا آدامز نویسنده، ناشر و اقتصاددان و رئیس بنیاد تحقیقات انرژی پروب و پروب بین‌‌‏المللی، یک اندیشکده مستقل در کانادا و سراسر جهان است.

نظرات بیان شده در این مقاله نظرات نویسنده است و لزوماً منعکس کننده نظرات اپک تایمز نیست.