جنجال ادامهدار از آوریل ۲۰۲۵ پیرامون شرکت ماهوارهای چینی سیجیاستیال، پرسشهای بسیاری درباره نقش چین در جنگ دریای سرخ برانگیخته است. آمریکا میگوید این شرکت تصاویر ماهوارهای در اختیار حوثیها گذاشته که به آنها کمک کرده تا حملات موشکی و پهپادی علیه کشتیهای آمریکایی و متحدانش را هدایت کنند. این ماجرا نگرانی تحلیلگران را تقویت کرده که پکن از یک تماشاگر محتاط به یکی از حامیان اصلی حوثیهای یمن بدل شده است.
حمایت فعال از حوثیها عموماً به جمهوری اسلامی و تا حدی به روسیه نسبت داده میشود. از این رو، ورود چین به این فهرست برای بسیاری غافلگیرکننده است. چین سالها از درگیری یمن فاصله میگرفت و بر بیطرفی و لزوم راهحل مسالمتآمیز تأکید داشت. اما در سالهای اخیر، حمایت قابل توجهی از حوثیها نشان داده که توان نظامی آنها را تقویت کرده و حزب کمونیست چین را عملاً در کنار جمهوری اسلامی و روسیه بهعنوان حامی شورشیان قرار داده است. انگیزه این تغییر رویکرد را باید در منافع راهبردی چین در منطقه و تقابل جهانی آن با آمریکا جستوجو کرد.
بهطور رسمی، چین دولت قانونی یمن را به رسمیت میشناسد و به قطعنامههای شورای امنیت در حمایت از تمامیت ارضی این کشور رأی مثبت میدهد؛ اما در پشت صحنه با رهبران حوثی در ارتباط است. یکی از دلایل این رویکرد، نگاه عملگرایانه چین برای تأمین امنیت کشتیهای تجاریاش در دریای سرخ است. گزارش «شورای آتلانتیک» نشان میدهد که در سال ۲۰۲۳، رهبران حوثی با مقامات چینی در عمان دیدار کرده و بر سر تضمین عبور امن کشتیهای با پرچم چین توافق کردهاند. از اواخر همان سال و با آغاز حملات گسترده حوثیها به کشتیهای خارجی در اعتراض به جنگ غزه، کشتیهای چینی تقریباً بدون مزاحمت از این مسیر عبور کردند.
همزمان، شواهدی وجود دارد که چین فراتر از توافقات دریایی، کمکهای نظامی و فناوری پیشرفته شامل تسلیحات، تجهیزات الکترونیکی، نرمافزار و حتی اطلاعات جاسوسی به حوثیها میرساند. در آوریل ۲۰۲۵، وزارت خزانهداری آمریکا شرکت چینی سیجیاستیال را به اتهام ارسال محرمانه تصاویر ماهوارهای برای حوثیها تحریم کرد. واشنگتن میگوید این تصاویر دقت حملات آنها به کشتیهای آمریکایی و متحدانشان را افزایش داده است. پکن این اتهامات را رد میکند.
با این حال، اطلاعات آمریکا حاکی از وجود شبکهای از شرکتهای چینی است که قطعات حیاتی نظامی به حوثیها میرسانند. پیشتر در اکتبر ۲۰۲۴ و ژوئن همان سال، چندین شرکت چینی و عمانی به دلیل تأمین قطعات موشک و پهپاد برای حوثیها تحریم شدند. تحقیقات مستقل نیز یافتههایی مشابه ارائه دادهاند؛ از جمله کشف سلولهای سوخت هیدروژنی ساخت چین در پهپادهای حوثی و توقیف صدها ملخ پهپاد با برچسب چینی در مرز عمان-یمن.
به گفته منابع غربی و دولت رسمی یمن، از آغاز ۲۰۲۵، شمار تسلیحات ساخت چین در اختیار حوثیها بهطور بیسابقهای افزایش یافته و دقت حملات آنها به کمک فناوری و نقشهبرداری ماهوارهای چینی بالا رفته است.
دو انگیزه اصلی این حمایت چین از حوثیها عبارتاند از تضعیف نفوذ آمریکا در خاورمیانه، بدون ورود به تقابل مستقیم پرهزینه با واشنگتن و تقویت اتحاد با جمهوری اسلامی که طی سالهای اخیر، بهویژه پس از امضای توافق همکاری راهبردی ۲۵ ساله در سال ۲۰۲۱، روابطش با چین را گسترش داده است.
نمونهای از این همکاری، انتقال بیش از هزار تن «سدیم پرکلرات» از چین به ایران در ژانویه ۲۰۲۵ بود؛ مادهای برای سوخت جامد موشک که توان ساخت صدها موشک برد متوسط را دارد. این تجهیزات سپس به شبکههای نیابتی جمهوری اسلامی، از جمله حوثیها، منتقل میشود.
در صورت تشدید تقابل چین و غرب، بهویژه آمریکا، یمن میتواند به یکی از کانونهای درگیری این رقابت بدل شود و پکن احتمالاً کمکهای فناورانه و دوکاربردی بیشتری به حوثیها ارائه خواهد کرد. همچنین، چین ممکن است به عنوان میانجی میان عربستان و حوثیها ظاهر شود تا اعتبار خود را بهعنوان میانجی صلح در منطقه افزایش دهد.
برای حوثیها، حضور بازیگران بزرگی چون چین، علاوه بر ایران و روسیه، میتواند هم موجب تقویت نظامی حوثیها و هم مانع آشتی داخلی شود؛ چرا که دیگر طرفها حوثیها را وابسته به اهداف و جاهطلبیهای این قدرتها خواهند دید، امری که میتواند به تداوم جنگ در خاورمیانه منجر شود.
