در شرایطی که فعال شدن مکانیسم ماشه از سوی کشورهای غربی میتواند به بازگشت تمامی تحریمهای شورای امنیت علیه ایران منجر شود، مقامهای جمهوری اسلامی همچنان امیدوارند که توافق ۲۵ ساله ایران و چین اجرا شود.
هادی محمدپور، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس، در گفتوگویی با ایلنا اظهار داشته که توافق ۲۵ ساله با چین وارد فاز اجرایی شده و مسیرهای عملیاتی آن در حال پیادهسازی است. به گفته او، اگر روابط اقتصادی با چین افزایش پیدا نکند، درآمدهای جمهوری اسلامی افزایش نخواهد یافت.
او افزود: «قطعا از افزایش مراودات اقتصادی با چین استقبال میکنیم و طبق قانون برنامه هفتم توسعه رشد اقتصادی باید افزایش پیدا کند و یکی از نهادهایی که باید این موضوع قانونی را محقق کند، وزارت اقتصاد است و مجلس هم برای تسهیل اجرای این قانون باید به وزارت اقتصاد کمک کند.»
محمدپور بر نقش چین در فروش نفت ایران تاکید کرده و گفته است: « در شرایط فعلی فروش نفت به چین و یا به هر کشوری قطعا با فشارهای سیاسی آمریکا مواجه خواهد شد و باید بپذیرم که این مشکل پیش روی ما قرار دارد.»
شواهد نشان میدهد بازگشت قطعنامههای سازمان ملل، بهویژه در حوزههای بانکی، انرژی و کشتیرانی، نهتنها محدودیتهای تازهای بر تجارت نفتی ایران اعمال میکند، بلکه هرگونه سرمایهگذاری یا قرارداد بلندمدت با طرفهای خارجی را در معرض نقض تحریمهای بینالمللی قرار میدهد.
در گذشته نیز شرکتهای بزرگ چینی در پی تحریمها از بازار ایران عقبنشینی کرده بودند. تجربه خروج شرکتهایی مانند سینوپک و حتی بانکهای چینی از پروژههای نفتی ایران در سالهای پس از تحریم، هنوز در خاطره اقتصادی کشور باقی مانده است. /
چین با امضای توافقنامه همکاری ۲۵ ساله تهران و پکن در سال ۲۰۲۱ بهطور رسمی جمهوری اسلامی را بهعنوان شریک اصلی خود در خاورمیانه معرفی کرد.
بر اساس توافق ۲۵ ساله، چین باید طی ۲۵ سال مبلغ ۴۰۰ میلیارد دلار در ایران سرمایهگذاری کند که به طور متوسط سالی بالغ بر ۱۶ میلیارد دلار خواهد شد. اما با وجود امضای توافقهای متعدد، میزان سرمایهگذاری واقعی تاکنون حتی به یک میلیارد دلار نیز نرسیده و عملاً هیچ پروژهای در مقیاس ملی و کلان به اجرا درنیامده است.
همکاری نظامی، بخش محوری این توافق است. جمهوری اسلامی تجهیزات جنگی لازم از جمله پهپادهای تهاجمی ارزانقیمت را در اختیار روسیه قرار میدهد و چین نیز بخش عمده نفت و گاز صادراتی ایران را خریداری میکند که نهتنها برای اقتصاد چین که برای ارتش این کشور نیز حائز اهمیت است.
برخی تحلیلگران معتقدند چین کمونیستی وابستگی قابلتوجهی به نفت ایران دارد. از اینرو، اگر جمهوری اسلامی سقوط کند، چین بزرگترین بازنده ماجرا خواهد بود.
