لباسهای نو با وجود ظاهر تمیز و تازهشان ممکن است در روند تولید و عرضه در معرض رنگها، مواد شیمیایی و آلودگیهای میکروبی قرار گرفته باشند.
جنیفر جنینگز عاشق ظاهر اتوکشیده و پاکیزگی و تازگی لباسهای نوست، اما معتقد است که لباسهای نو میانه خوبی با بدنش ندارند. رنگهای بهکاررفته در لباسها جوری وارد پوست او میشوند که انگار بدنش از اسفنج درست شده است. لباسهای نو پوستش را ملتهب میکنند و باعث میشوند بهشدت عرق کند.
جنینگز به اپک تایمز گفت: «فرقی نمیکند لباس چه جنسی داشته باشد. بدنم همیشه به لباسهای نو واکنش نشان میدهد.»
مورد جنینگز استثنائی نیست. بسیاری از افراد به لباسهای نو حساسیت دارند. نکتهای که خیلیها از آن بیخبرند، این است که لباسهای فروشگاههای آنلاین یا پوشاک دستدوم ممکن است مملوء از ترکیبات محرک باشند.
لباسهای نو پیشینه خاص خود را دارند
دکتر شیلپی ختارپال، متخصص پوست در کلینیک کلیولند، به اپک تایمز گفت: «کسی از پیشینه لباسهای نو خبر ندارد؛ اینکه کجا بوده، با چه موادی در تماس بوده، چه زمانی بستهبندی شده، در بستهبندی در کنار چه اجناسی بوده و زیر دست چه کسانی قرار داشته است.»
فرایند تولید لباس به این شکل است که مواد شیمیایی مختلفی به الیاف لباس اضافه میشوند. این روند از مرحله شستوشو آغاز میشود. کرن لئوناس، استاد علوم نساجی در دانشگاه ایالتی کارولینای شمالی، به اپک تایمز گفت: «الیاف طبیعی مانند پشم و پنبه آغشته به آلودگی و عرق هستند و باید پاکسازی شوند.»
او گفت: «الیاف از یک فرایند شیمیایی نسبتاً سنگین عبور میکنند و در مراحل تولید نخ و پارچه هم وارد پروسه رنگبَری و پشمشویی میشوند که با استفاده از سورفکتانتها (مواد فعال سطحی) انجام میگیرند.»
اگر حساسیت زیادی دارید، سدیم هیپوکلریت و هیدروژن پراکسید موجود در سفیدکنندهها میتوانند سد دفاعی پوست را درهم بشکنند. رایحه بهکاررفته در شویندهها هم محرک است، اما مواد شیمیایی مورد استفاده در مرحله نهایی تولید نگرانکنندهتر از همه هستند. پارچهها اغلب رنگ میشوند یا تحت فرایندهای شیمیایی قرار میگیرند تا ضدآب، ضداشتعال، سفت و خشک، ضدمیکروب، نرم و ضدچروک شوند. بعضی از این ترکیبات با شستوشو از بین میروند و بعضی دیگر روی پارچه باقی میمانند.
رزینهای مبتنی بر فرمالدهید، که برای جلوگیری از چروکشدن لباس به کار گرفته میشوند، مضرتر از همه هستند. استفاده از این ترکیبات در سالهای اخیر محدود شده است. ترکیبات آزو هم که در اروپا ممنوع شدهاند، در کارگران و مصرفکنندگان التهاب پوستی ایجاد میکردند.
براساس یک مطالعه مروری که در نشریه گزینههای درمانی آلرژی انتشار یافته است، ترکیبات آزو ارزان و در دسترس هستند و در تولید رنگهای مختلف کاربرد دارند. این ترکیبات فقط تا حدی به الیاف پارچه میچسبند و شاید همین موضوع دلیل حساسیتزایی آنها باشد.
ترکیبات ضداشتعال که در لباسهای کودکان به کار میروند، باعث اختلالات هورمونی میشوند و در مطالعات حیوانی بهعنوان سموم عصبی معرفی شدهاند.
همچنین نگرانیهای زیادی درباره مواد پر و پلی فلوئوروآلکیل وجود دارد؛ ترکیباتی که به «مواد شیمیایی ماندگار» معروف هستند و برای ضدلککردن لباسها به کار میروند.
لئوناس میگوید باقیماندن مواد شیمیایی اضافی روی پارچه اتفاق عجیبی نیست: «پارچهها اغلب بهدرستی آبکشی نمیشوند.»
طولانیبودن زنجیره تأمین بهویژه در مورد کالاهای وارداتی باعث میشود که لباسها قبل از رسیدن به فروشگاه از زیر دست افراد زیادی عبور کنند. از این گذشته، تقریباً همه لباسها سر از انباری درمیآورند و ممکن است با آلودگی، گردوغبار یا کپک مواجه شوند. مشتریها لباسها را در فروشگاه امتحان میکنند، آنها را روی زمین میاندازند و لگدمال میکنند و آنها را از نو داخل قفسه میگذارند. هرکسی که با لباس در تماس باشد، ممکن است میکروبهای خود را به آن منتقل کند.
هرکسی ممکن است واکنش نشان دهند؛ عوامل خطر به شرح زیر هستند
نوزادان، کودکان نوپا، افرادی که در شرایط جوی دشوار زندگی میکنند و کسانی که مستعد حساسیت و راش پوستی هستند، همیشه در معرض خطر قرار دارند.
عارضه اصلی مواد شیمیایی بهکاررفته در لباسهای نو درماتیت است؛ نوعی التهاب پوستی که باعث خارش شدید، قرمزی، تورم و خشکی پوست میشود. اگزما هم نوعی درماتیت است که بر اثر عوامل ژنتیکی، فعالیت بیشازحد سیستم ایمنی و ضعف سد دفاعی پوست رخ میدهد.
ختارپال گفت: «گاهی متوجه نمیشوید چرا علائمتان شدت گرفته یا اوضاعتان وخیمتر شده است. حتی اگر مستعد مشکلات پوستی باشید، نباید فوراً لباسهای نو را مقصر بدانید.»
او به افرادی که لباسها را بدون شستوشو استفاده میکنند، هشدار میدهد: «پوست انسان ممکن است نسبت به چیزهایی که قبلاً به آنها حساسیت نداشته، حساسیت پیدا کند. پوست بهمرور زمان تغییر میکند. هرچه سن بالاتر میرود، تولید سبوم کمتر میشود.» سبوم یک لایه چربی طبیعی است که از پوست محافظت میکند و آن را مرطوب نگهمیدارد و از نفوذ باکتریها و مواد تحریککننده جلوگیری به عمل میآورد.
سرما و آبوهوای خنک باعث کاهش تولید سبوم شده و پوست را همیشه در معرض آسیب بیشتر قرار میدهند.
فرمالدهید و ترکیبات رنگی با سرطان ارتباط دارند. البته خطر ابتلا به سرطان بر اثر پوشیدن لباسهای آلوده به مواجهه با سایر ترکیبات شیمیایی هم بستگی دارد.
لباسها را قبل از پوشیدن بشویید
راهحل ساده است: هرچیزی را- از لباسهای نو گرفته تا ملحفه و حوله- قبل از پوشیدن بشویید. با این کار مواد شیمیایی باقیمانده را پاکسازی میکنید، اما ترکیباتی که به خوردِ پارچه رفتهاند، به کار خود ادامه میدهند.
آب سرد بهترین گزینه برای حفظ کیفیت لباس است و در کنار مواد شوینده به پاکسازی مواد شیمیایی کمک میکند. آب سرد همچنین از رنگ پس دادن لباسهای روشن جلوگیری میکند.
نوع شوینده اهمیت زیادی دارد. از محصولات عطری استفاده نکنید. ختارپال میگوید رایحهها رطوبت پوست را کاهش میدهند و آن را حساستر میکنند.
او گفت: «همیشه از شویندههای بدون رایحه و فاقد افزودنی استفاده کنید، زیرا عطرها و محرکهای مشابه به پوست آسیب میزنند. دستمالهای کاغذی هم باید فاقد مواد شیمیایی باشند.»
لباسها را پشتورو بشویید تا طرح و دوختشان آسیب نبیند. لباسهای تیره را جداگانه بشویید تا رنگشان بقیه لباسها را خراب نکند. اما بیشتر لباسهای نو را میتوانید به همراه لباسهای دیگر بشویید.
لباسهایی مانند کت، پلیورهایی که روی لباسهای دیگر میپوشید و سایر روپوشها معمولاً خطر کمتری ندارند، چون مستقیماً با پوست در تماس نیستند. از اینرو، شستن آنها وقتی نو هستند ضرورت ندارد و میتوانید از این کار صرفنظر کنید.
چالش مواد شیمیایی و سیستم ایمنی بدن
افزایش واکنشهای پوستی به لباسها احتمالاً نتیجه حجم بالای استفاده از ترکیبات شیمیایی در صنایع مختلف است. اینکه سیستم ایمنی شما هم به اندازه کافی در معرض باکتریهای مفید قرار نگرفته باشد، بیتأثیر نیست.
ختارپال میگوید میکروبیوم سالم پوست نخستین خط دفاعی در برابر واکنشهای پوستی است. او توصیه میکند که بهجای ترکیبات ضدباکتری یا سفیدکننده از آب و صابون معمولی استفاده کنید تا میکروبهای مفید به همراه میکروبهای مضر از بین نروند. میکروبهای مفیدِ روی سطح پوست از رشد بیشازحد باکتریهایی که باعث التهاب و آسیب پوستی میشوند، جلوگیری میکنند.
سیستم ایمنی از درون بر سلامت پوست اثر میگذارد. میکروبیوم متنوع با باکتریهای مفید خود از درماتیت جلوگیری میکند. از این گذشته، رژیم غذایی سرشار از میوه و سبزیجات رنگارنگ و پرهیز از مصرف خودسرانه آنتیبیوتیک بهویژه در سنین پایین میتواند حساسیت به درماتیت را به حداقل برساند.
خوشبختانه میزان مواد شیمیایی افزودنی در منسوجات روبهکاهش است. پیشرفت فناوری به تولیدکنندگان کمک کرده که با دقت بیشتری از مواد شیمیایی استفاده کنند و حجم ضایعات و هزینهها را به حداقل برسانند. با اینحال، هنوز معلوم نیست که این موضوع به کاهش واکنشهای پوستی منجر میشود یا خیر. با اینحال، ترکیبات رنگی مورد استفاده در صنعت نساجی آنقدر باعث حساسیت شدهاند که پزشکان آنها را در آزمایش آلرژی پوستی بررسی میکنند.
لئوناس گفت: «مواد شیمیایی بیش از همیشه تحت کنترل درآمدهاند، اما این بهمعنی حذف کامل آنها نیست. اینکه لباسها را برای پاکسازی ترکیبات شیمیایی باقیمانده و کاهش تماس پوستی بشویید، همیشه مؤثر است.»
این کار برای جنینگز به یک عادت تبدیل شده است. او گاهی با چنان سرعتی در اتاق پرو به لباسها واکنش نشان میدهد که حتی اگر عاشق آن لباس باشد، از خرید آن صرفنظر میکند. او میگوید احتیاط شرط عقل است. جنینگز حتی لباسهای همسر و فرزندانش را هم میشوید، هرچند آنها مثل او حساسیت ندارند.
جنینگز گفت: «دقیقاً نمیدانم علتش چیست، زیرا بدنم به همه پارچهها واکنش نشان نمیدهد. فقط تصمیم گرفتم قبل از پوشیدن، لباسها را بشویم. حتی جورابها هم نیاز به شستوشو دارند.»
