دیوان عالی ایالات متحده روز ۳۰ ژوئن (نهم تیر) فرمان اجرایی دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا که اعطای خودکار تابعیت به فرزندان مهاجران غیرقانونی و اتباع خارجی دارای اقامت موقت را محدود میکرد، باطل کرد.
دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا در صفحه تروث سوشال خود به این رای دیوان عالی آمریکا واکنش نشان داد و آن را «پیروزی بزرگ» برای رهبر حکومت چین خواند.
او با لحنی کنایهآمیز نوشت: «مایلم این پیروزی بزرگ در موضوع تابعیت بر اساس تولد را به شی جینپینگ، رئیسجمهور چین و کشور بزرگ چین تبریک بگویم.»
جان رابرتز، رئیس دیوان عالی در رأی خود نوشت: «کودکی که در خاک آمریکا و تحت حاکمیت قوانین آمریکا متولد شود، شهروند آمریکا محسوب میشود.»
قضات کلارنس توماس، نیل گورساچ و ساموئل آلیتو با رأی اکثریت مخالفت کردند.
برت کاوانا نیز با نتیجه نهایی مبنی بر ابطال فرمان اجرایی موافقت کرد، اما با بخشی از استدلالهای رأی اکثریت اختلاف نظر داشت.
فرمان اجرایی شماره ۱۴۱۶۰ ترامپ بر بند تابعیت در متمم چهاردهم قانون اساسی آمریکا متمرکز بود؛ بندی که تصریح میکند: «همه افرادی که در ایالات متحده متولد شدهاند یا تابعیت این کشور را کسب کردهاند و تحت صلاحیت آن قرار دارند، شهروند ایالات متحده و ایالتی هستند که در آن سکونت دارند.»
در این فرمان آمده بود که متمم چهاردهم هرگز به این معنا تفسیر نشده است که همه افرادی که در خاک آمریکا متولد میشوند، بدون استثنا شهروند این کشور باشند. بر اساس این تفسیر، اگر مادر فرد هنگام تولد بهطور غیرقانونی در آمریکا حضور داشته باشد و پدر او نیز شهروند یا دارنده اقامت دائم قانونی آمریکا نباشد، آن فرد «تحت صلاحیت» ایالات متحده قرار نمیگیرد.
به این ترتیب، فرمان اجرایی ترامپ، فرزندان مهاجران غیرقانونی و همچنین فرزندان افرادی را که با ویزاهای موقت بهطور قانونی در آمریکا حضور دارند، از دریافت خودکار تابعیت هنگام تولد محروم میکرد.
رئیس جمهور ایالات متحده در ۳۰ مارس امسال گفته بود که اصل اعطای تابعیت بر اساس تولد که از متمم چهاردهم قانون اساسی سرچشمه میگیرد، برای اعطای تابعیت به بردگان آزادشده و فرزندان آنان وضع شده بود، نه فرزندان افرادی که بهطور موقت وارد آمریکا میشوند.
در فرمان اجرایی نیز تأکید شده بود که «متمم چهاردهم هرگز بهگونهای تفسیر نشده است که تابعیت را بهطور همگانی به همه متولدشدگان در خاک ایالات متحده اعطا کند.»
یک دادگاه فدرال در ایالت نیوهمپشایر پیشتر اجرای این فرمان را بهطور موقت متوقف کرده و اعلام کرده بود که این فرمان به احتمال زیاد با متمم چهاردهم قانون اساسی و همچنین ماده ۱۴۰۱ از فصل هشتم قانون ایالات متحده، مصوب سال ۱۹۵۲ که تا حد زیادی بازتابدهنده متمم چهاردهم است، مغایرت دارد.
دولت فدرال این حکم را به دادگاه استیناف حوزه اول ارجاع داد، اما بدون انتظار برای صدور رأی، از دیوان عالی خواست مستقیماً وارد پرونده شود. در همین حال، دادگاه استیناف نیز در پروندهای جداگانه، دستور موقت توقف اجرای فرمان را تأیید کرد.
پیشینه سیاست فعلی اعطای تابعیت در ایالات متحده
سیاست کنونی اعطای تابعیت بر اساس تولد به رأی تاریخی دیوان عالی در سال ۱۸۹۸ در پرونده ایالات متحده علیه وونگ کیم آرک بازمیگردد؛ رأیی که بر اساس آن تقریبا همه افرادی که در خاک آمریکا متولد میشوند، از بدو تولد شهروند این کشور محسوب میشوند.
وونگ کیم آرک در سال ۱۸۷۳ در سانفرانسیسکو از والدینی چینی متولد شد که بهطور قانونی و دائم در آمریکا اقامت داشتند. از آنجا که والدین او نماینده دیپلماتیک یا مقام رسمی امپراتوری وقت چین نبودند، دیوان عالی با استناد به متمم چهاردهم حکم داد که او از بدو تولد شهروند آمریکا است.
فرمان اجرایی ترامپ تفسیری متفاوت از بند تابعیت در متمم چهاردهم ارائه میکرد.
در فرمان ترامپ آمده بود که اگرچه این بند که در سال ۱۸۶۸ تصویب شد، بهدرستی رأی «دِرِد اسکات علیه سندفورد» در سال ۱۸۵۷ را که بر اساس نژاد، افراد آفریقاییتبار را از حق تابعیت محروم کرده بود، رد کرد، اما هرگز به این معنا نبوده است که همه متولدشدگان در خاک آمریکا را بدون استثنا شهروند این کشور بداند.
این فرمان همچنین استدلال میکرد که متمم چهاردهم همواره افرادی را که با وجود تولد در آمریکا «تحت صلاحیت» ایالات متحده قرار ندارند، از تابعیت بر اساس تولد مستثنی کرده و ماده ۱۴۰۱ قانون فدرال نیز همین رویکرد را دنبال کرده است.
رأی اکثریت دیوان عالی آمریکا
جان رابرتز در رأی اکثریت نوشت که سیاست کنونی تابعیت بر اساس اصل حقوقی انگلیسی موسوم به «حق خاک» استوار است؛ اصلی که بر اساس آن، تولد در قلمرو یک کشور معمولاً موجب کسب تابعیت آن کشور میشود.
او با تمرکز بر عبارت «تحت صلاحیت آن» در متمم چهاردهم نوشت که در سنت حقوقی انگلستان، کودک هنگام تولد، صرفنظر از اینکه حضورش در قلمرو پادشاه «چقدر موقت یا نامطمئن» باشد، به حاکمی که از او حمایت میکند، وفاداری ضمنی دارد.
رابرتز افزود عبارت «تحت صلاحیت آن» هیچ استثنایی برای افرادی که تنها بهطور موقت در قلمرو کشور حضور دارند، قائل نشده است.
او نوشت: «در مقابل، تقریبا همه کسانی که در محدوده سرزمینی ایالات متحده حضور دارند، مشمول صلاحیت این کشور هستند.»
به گفته رئیس دیوان عالی، تابعیت «حق برخورداری از حقوق و مشارکت آزادانه در جامعه سیاسی ما» است و تدوینکنندگان متمم چهاردهم این وعده را به «هر فرد آزادی که در این سرزمین متولد شود» گسترش دادند.
او در پایان نوشت: «امروز نیز به آن وعده پایبند میمانیم.»
دیوان عالی در نهایت رأی دادگاه فدرال را تأیید و فرمان اجرایی ترامپ را باطل کرد.
