شرکت فایزر با صدها شکایت مواجه شده و تحقیقات همچنان در حال بررسی ارتباط احتمالی هورمونها با رشد تومورها هستند.
تحقیقات اخیر نشان میدهند که یک داروی ضدبارداری تزریقی که در بین عموم به «آمپول» معروف است، با خطر نادر اما جدی سرطان مننژیوم ارتباط مستقیم دارد.
مدروکسیپروژسترون استات نوعی آمپول ضدبارداری است که میلیونها خانم از آن استفاده میکنند. گفتنی است که این آمپول با افزایش تقریباً ۴ برابری خطر ابتلا به یک تومور رایج مغزی ارتباط دارد. براساس یک تحلیل جدید که بیش از ده میلیون خانم در آن حضور داشتند، بیشترین خطر به خانمهای بالای ۳۰ سال مربوط میشود که سالها از این آمپول استفاده کردهاند.
این نتایج درحالی منتشر شده که شرکت سازنده این آمپول، فایزر، با بیش از ۵۰۰ شکایت مواجه شده است. شاکیان میگویند که این آمپول باعث سرطان میشود و وکلای مدافع آنها میگویند که این شرکت شواهد علمی مربوط به خطر تشکیل تومورها را نادیده گرفته است.
افزایش تقریباً ۴ برابری خطر ابتلا به سرطان
مطالعهای که در نشریه عصبشناسی جاما انتشار یافت، نشان داد که دریافتکنندگان آمپول مدروکسیپروژسترون استات ۲.۴۳ برابر بیشتر در معرض خطر کلی ابتلا به مننژیوم قرار دارند. این خطر برای خانمهایی که بعد از ۳۰ سالگی به دریافت این آمپول روی آوردهاند بیشتر است و در بازه ۳۱ تا ۴۰ سالگی ۳.۷۷ برابر میشود.
محققان دادههای نزدیک به ۸۹ هزار دریافتکننده آمپول پروورا را با دادههای مربوط به خانمهایی که از سایر روشهای ضدبارداری استفاده میکردند، مورد مقایسه قرار دادند و با همسانسازی نمونهها توانستند تأثیر هورموندرمانی را از سایر عوامل دخیل در ابتلا به مننژیوم تفکیک کنند.
محققان نتیجه گرفتند که حدود ۶۰ درصد از موارد ابتلا به مننژیوم به دریافت آمپول پروورا مربوط میشود.
خانمهای مسنتر که بیش از ۶ سال از آمپول پروورا استفاده کرده بودند، با افزایش ۳.۹ برابری خطر ابتلا به مننژیوم مواجه شدند. با اینحال، خانمهایی که از ۳۰ سالگی به دریافت این آمپول روی آورده بودند، در بین تمام گروهها با بیشترین خطر تشکیل تومور مواجه شدند.
محققان برآورد کردند که تقریباً یک نفر از هر هزار و ۱۵۰ دریافتکننده آمپول پروورا به مننژیوم مبتلا میشود.
دکتر لوک بار، متخصص مغز و اعصاب و مدیر پزشکی شرکت سنسآیکیو، که نقشی در این مطالعه نداشت، به اپک تایمز گفت: «مننژیوم عمدتاً خوشخیم است، اما بسته به اندازه و محل تشکیل تومور میتواند مشکلات بالینی قابلتوجهی به بار بیاورد، بهویژه اگر تومور به بافت مغزی اطراف خود فشار وارد کند.»
مننژیوم شایعترین تومور اولیه مغزی است که معمولاً از مننژها یا همان غشاهای محافظ پیرامون مغز و نخاع نشأت میگیرد.
علائم مننژیوم تدریجی ظاهر میشوند و تشخیص آنها ممکن است در ابتدا دشوار باشد. این علائم بسته به محل تشکیل تومور در مغز یا نخاع متفاوت بوده و با سردرد، تشنج یا تغییر وضعیت بینایی همراه هستند.
مواجهه با تشعشع، سن بالا، زن بودن و استفاده از داروهای ضدبارداری از جمله سایر عوامل دخیل در مننژیوم هستند.
سازمان غذا و داروی آمریکا در اکتبر ۱۹۹۲ پروورا را بهعنوان یک داروی ضدبارداری تأیید کرد. با اینحال، آژانس توسعه بینالمللی آمریکا پیشتر این دارو را در قالب برنامههای حمایت از خانواده در کشورهای درحالتوسعه توزیع میکرد. پروورا از سال ۱۹۶۹ در آمریکا علاوه بر جلوگیری از بارداری برای درمان سرطان آندومتر مورد استفاده قرار گرفته است.
نقش آمپول پروورا در تحریک رشد تومورها
دانشمندان بر این باورند که این ارتباط از حساسیت سلولهای مننژیوم به هورمونها نشأت میگیرد. مدروکسیپروژسترون استات شکل مصنوعی هورمون طبیعی پروژسترون است که به تنظیم چرخه قاعدگی کمک میکند.
بالغ بر ۷۰ درصد از مننژیومها در سلولهای خود بخشهایی دارند که به آنها گیرندههای پروژسترون میگویند که به هورمون پروژسترون واکنش نشان میدهند. حدود ۱۰ درصد از مننژیومها نیز گیرندههای مشابهی برای استروژن دارند که نشان میدهد هورموندرمانی میتواند باعث تحریک رشد تومورها شود.
افزایش کلی خطر ناچیز است، اما این یافتهها از عوارض جانبی بالقوه داروهای رایج ضدبارداری حکایت دارند و به همین دلیل حائز اهمیت هستند. بار گفت: «مطالعات مشاهدهای نمیتوانند رابطه علت و معلولی را ثابت کنند، اما نشان میدهند که وجود چنین ارتباطی از نظر بیولوژیکی امکانپذیر است.»
مطالعه نشریه جاما که براساس تحقیقات قبلی از جمله مطالعه مجله بریتانیایی پزشکی در سال ۲۰۲۴ انتشار یافته است، نشان میدهد خانمهایی که تنها یک سال از پروورا استفاده کرده بودند، ۵ برابر بیشتر در معرض خطر مننژیوم قرار داشتند.
تشکیل پرونده قضایی در فلوریدا
فایزر ماه گذشته از قاضی دادگاه فلوریدا خواست که شکایتهای مربوط به ارتباط داروی تزریق ضدبارداری این شرکت با تومور مغزی را رد کند و افزود که نهادهای نظارتی از درج هشدار مربوط به تشکیل تومور بر روی برچسب دارو ممانعت کردهاند.
فایزر گفت ادعای اینکه شرکت این مسئله را از بیماران و پزشکان مخفی نگهداشته مردود است و افزود که سازمان غذا و دارو نیز این هشدارها را پیش از به جریان افتادن پروندهها رد کرده بود.
وکلای مدافع خانمهایی که از فایزر شکایت کردهاند، معتقدند که این شرکت شواهد علمی سال ۱۹۸۰ را نادیده گرفته است؛ شواهدی که نشان میدهند پروورا به تشکیل تومورهای مغزی منجر میشود. مطالعهای در سال ۱۹۸۳ نشان داد که پروژستین- یکی از ترکیبات پروورا- میتواند به سلولهای مننژیوم بچسبد.
براساس اسناد دریافتی دادگاه، نتایج این پرونده میتواند بر بیش از ۵۰۰ پرونده جاری دیگر اثر بگذارد.
این پرونده برای مصرفکنندگان فعلی این دارو چه معنایی دارد
کارشناسان میگویند با وجود اینکه افزایش خطر از نظر آماری قابلتوجه است، مننژیوم همچنان جزو بیماریهای نادر به شمار میآید.
بار گفت: «مصرف این دارو برای بسیاری از خانمها یک روش قابل اطمینان و مؤثر برای پیشگیری از بارداری است.» با اینحال، بیماران و ارائهدهندگان خدمات پزشکی باید از این خطر نوظهور مطلع باشند، بهویژه افرادی که با عوامل خطر مختلف دستبهگریبان هستند یا سابقه شخصی یا خانوادگی دارند.
محققان توصیه میکنند که ارائهدهندگان خدمات بهداشتی هنگام تجویز مدروکسیپروژسترون استات بهویژه برای خانمهای بالای ۳۰ سال یا افرادی که قصد مصرف طولانیمدت این آمپول را دارند، به این خطرات توجه کنند.
