داروهای کاهش وزن به علل ریشهای پرخوری احساسی که پیچیدگیهای خاص خود را دارد رسیدگی نمیکنند.
پرخوری علل مختلفی دارد. بعضیها با دیدن یا بو کردن غذا وسوسه میشوند و بعضی دیگر به دلایل احساسی پرخوری میکنند.
مطالعه نشریه دیابت و مراقبتهای بهداشتی بالینی نشان داد افرادی که به دلیل محرکهای بیرونی پرخوری میکنند، معمولاً به داروهای آگونیست گیرنده پپتید شبهگلوکاگون ۱ واکنش خوبی نشان میدهند. همچنین افرادی که برای کاهش وزن جلوی پرخوری خود را میگیرند، معمولاً واکنش خوبی به داروها نشان میدهند.
با اینحال، مطالعه حاضر نشان داد افرادی که پرخوری احساسی دارند، از مصرف داروهای آگونیست گیرنده پپتید شبهگلوکاگون ۱ سود نمیبرند؛ امری که از ارتباط پیچیده احساسات و خوردن حکایت دارد.
شناخت فرایند کاهش وزن
یک مطالعه ژاپنی به بررسی وضعیت ۹۲ بیمار دیابتی پرداخت که از داروهای آگونیست گیرنده پپتید شبهگلوکاگون ۱ استفاده میکردند. محققان به مدت یک سال مطالعه کردند تا ببینند چرا این دارو همیشه باعث کاهش وزن نمیشود.
آنها میخواستند بدانند آیا افرادی که پرخوری احساسی دارند، از مصرف دارو نتیجه میگیرند یا خیر. پرخوری چه به دلیل محرکهای بیرونی و چه به دلیل مسائل احساسی میتواند شما را به خوردن بیشتر وادارد، اما فقط پرخوری احساسی است که حسوحالتان را خراب میکند.
داوطلبانی که تحت تأثیر محرکهای بیرونی بودند، کاهش وزن بیشتر و پایدارتری را تجربه کردند و سطح قند خون بهتری داشتند (کاهش هموگلوبین گلیکوزیله). افرادی که گفته بودند پرخوری احساسی دارند، در سه ماه اول با کاهش قابلتوجه حجم غذای خود مواجه شدند، اما بعد از یک سال به نقطه اول بازگشتند.
دکتر تاکهیرو کاتو، نویسنده مطالعه از دانشگاه گیفو، در بیانیهای مطبوعاتی گفت: «یکی از دلایل این است که داروهای آگونیست گیرنده پپتید شبهگلوکاگون ۱ ارتباطی با عوامل روانی پرخوری احساسی ندارند.»
«افرادی که تمایل زیادی به پرخوری احساسی دارند، ممکن است به حمایتهای رفتاری یا روانشناختی بیشتری نیاز داشته باشند.»
نقش احساسات در اعتیاد
دکتر جوآن آیفلند، متخصص تغذیه اعتیاد و مشاور گروههای حمایتی در زمینه پرخوری احساسی، معتقد است که اعتیاد هم میتواند عامل پرخوری باشد.
آیفلند گفت که مصرف بعضی از غذاها باعث بروز احساسات شدید میشود که از جمله میتوان به غذاهای فوقفرآوریشده اشاره کرد که حاوی شکر، نمک و چربی هستند و ما را به «نقطه لذت» میرسانند و به واسطه ترشح دوپامین باعث افزایش ولع خوردن میشوند.
آیفلند افزود که غذاهای فرآوریشده باعث بروز احساسات ناخوشایند میشوند و با افسردگی، اضطراب، استرس و خشم ارتباط مستقیم دارند.
آیفلند، که بنیانگذار گروه خصوصی انجمن رهایی از اعتیاد است، به اپک تایمز گفت: «افرادی که به دلیل اعتیاد پرخوری میکنند، از مصرف آگونیست گیرنده پپتید شبهگلوکاگون ۱ سود نمیبرند.»
او افزود که دلایل احساسی اعتیاد به غذا اغلب از تروماهای باقیمانده از دوران کودکی و باورهای رفتاری نشأت میگیرند که غذا را مثل سایر مواد اعتیادآور تسکیندهنده میدانند. ماهیت اعتیادآور بعضی از غذاها به این چرخه مخرب دامن میزند.
لازم به ذکر است که پزشکان در رابطه با مفهوم اعتیاد به غذا اختلافنظر دارند.
در تضاد با تحقیقات قبلی
مطالعه ژاپنی که پیشتر از آن گفتیم، کامل نبود.
عوامل مختلفی بر نتایج این مطالعه اثرگذار بودند که از جمله میتوان به سبک زندگی، وضعیت روانی یا شرایط اقتصادی و اجتماعی اشاره کرد. از این گذشته، مطالعه ژاپنی مشاهدهای بود و محققان تنها توانستند ارتباط بین الگوهای غذایی و واکنش به دارو را شناسایی کنند و رابطه علّی را به اثبات نرساندند. داوطلبان به دلیل ابتلا به دیابت نوع دو تحت درمان بودند و مشخصاً به دنبال کاهش وزن نبودند. از اینرو، تعمیم دادن نتایج به افراد سالم میسّر نیست.
لازم به ذکر است که نتایج این مطالعه با بعضی از تحقیقات قبلی مغایرت دارد. محققان در مطالعهای در سال ۲۰۲۴ به نتایج متفاوتی دست یافتند. محققان آمریکایی ۱۰۱ بیمار را قبل و بعد از شروع داروهای آگونیست گیرنده پپتید شبهگلوکاگون ۱ تحت کنترل قرار دادند تا رفتار غذایی آنها را بررسی کنند. یافتهها نشان دادند که داوطلبان با کاهش قابلتوجه تعداد دفعات پرخوری احساسی مواجه شدند.
رسیدگی به ولع غذایی
به گفته آیفلند، داروهای آگونیست گیرنده پپتید شبهگلوکاگون ۱ که جلوی ولع غذایی را میگیرند، میتوانند بخشی از راهکار کاهش وزن باشند، اما راهحل نهایی نیستند.
او افزود که یادگیری مهارتهای جدید برای رهایی از اعتیاد میتواند شانس موفقیت در کاهش وزن را افزایش دهد و به افراد کمک کند که وزنشان را بدون اتکا به دارو حفظ کنند. بعضی از این مهارتها عبارتند از:
- تهیه و مصرف غذای سالم برای بیرون از خانه یا مهمانیها
- پیدا کردن رستورانهای خوب قبل از صرف غذا در بیرون از خانه
- اجتناب از معاشرت با افرادی که باعث میشوند طبق هوسهای خود غذا بخورید و توجهی به سلامت غذاها نداشته باشید
- آگاهی از ترفندهای صنعت مواد غذایی از جمله افزودنیهایی که «نقطه لذت» غذا را فعال میکنند
مداخلات روانشناختی هم میتوانند مؤثر باشند. تحلیل جامع نشریه بینالمللی تحقیقات محیطی و سلامت عمومی نشان میدهد که ژورنالنویسی در رابطه با غذا و خلقوخو، درمان شناختی-رفتاری و ذهنآگاهی ابزارهای مؤثری هستند. درمان شناختی-رفتاری با بیشترین کاهش وزن همراه بود و به کاهش پرخوری احساسی هم کمک کرد.
آیفلند هشدار داد: «فکر نکنید میتوانید داروهای کاهش وزن را کنار بگذارید و به مشکل نخورید. تمام عواملی که باعث ولع غذایی میشوند، همچنان به قوت خود باقی بوده و شما را تحت فشار میگذارند. دارو نباید راهحل دائمی شما باشد.»
