گرمادرمانی از دیرباز برای بهبود ابعاد مختلف سلامتی به کار گرفته شده که برای نمونه میتوان به جلوگیری از تشنج در قرن پنجم و درمان اختلالات روانی در قرن نوزدهم اشاره کرد. با اینحال، پیشرفت فناوری در عصر حاضر به دانشمندان اجازه داده که فواید خاص گرمادرمانی و عوامل مرتبط با آن را به طور کامل بررسی کنند.
تحقیقات اخیر نشان میدهند که اشکال مختلف گرمادرمانی اثراتی مشابه ورزش دارند. فواید ورزش بیش از گرمادرمانی است، اما این روش بعضاً مکمل خوبی برای برنامه ورزشی شما خواهد بود.
از این گذشته، گرمادرمانی میتواند طیف وسیعی از مشکلات سلامتی را برطرف کند.
تأثیری مشابه ورزش سبک یا متوسط
محققان دانشگاه اورگن در یک کارآزمایی بالینی که در مجله آمریکایی فیزیولوژی انتشار یافته است، تأثیر حمام آب داغ و سونا را مورد بررسی قرار دادند. داوطلبان به سه گروه تقسیم شدند: غوطهور در آب داغ، سونای سنتی و سونای مادون قرمز.
محققان با کنترل وزن بدن که قبل و بعد از هر جلسه گرمادرمانی انجام میگرفت، سطح تعریق ناشی از گرما را اندازهگیری کردند و تأثیر گرمادرمانی بر سیستم قلبی عروقی و ایمنی را با آزمایش خون و اندازهگیری ضربان قلب، فشار خون و خروجی قلب مورد ارزیابی قرار دادند.
کریستوفر مینسن، از مرکز علوم ورزشی باورمن در دانشگاه اورگن، در ایمیلی به اپک تایمز نوشت: «تحقیقات ما و دیگران نشان میدهند که تجربه حمام آب داغ و سونا به شکل صحیح و منظم با بهبود سلامتی همراه خواهد بود.»
او افزود: «بهبودی تا حدی به این دلیل رخ میدهد که وقتی دمای بدن در یک مدت طولانی افزایش پیدا میکند، ضربان قلب، تعریق و توزیع خون در سراسر بدن تحت تأثیر قرار میگیرد که مشابه تأثیر ورزشهای سبک یا متوسط است.»
گرمادرمانی چه شباهتی با ورزش دارد
محققان توضیح دادند که گرمادرمانی باعث افزایش دمای پوست و کل بدن میشود که با تعریق و گشاد شدن عروق خونی پوست همراه است؛ اتفاقی که برای خنک نگهداشتن بدن رخ میدهد. برای جبران گشاد شدن عروق خونی پوست، خروجی قلب تا دو برابر حالت عادی افزایش مییابد. سازوکار تنظیم دما و واکنشهای قلبی عروقی در این حالت مشابه سازوکاری است که در حین انجام ورزشهای هوازی متوسط فعال میشود.
از این گذشته، فشار ناشی از گرمادرمانی بر سیستم ایمنی اثر میگذارد که مشابه تأثیر ورزش است. ورزش باعث افزایش موقتی التهاب میشود که واکنش ضدالتهابی بدن را فعال میکند. این امر باعث کاهش التهابات مزمن و خفیف شده و برای سلامت قلب و سلامت متابولیک سودمند است.
جسیکا آتنسیو، نویسنده اصلی مطالعه و دانشجوی دکترای شاغل در آزمایشگاه کریستوفر مینسن، در بیانیه مطبوعاتی خود گفت: «همیشه گفتهایم که ورزش بهترین درمان غیردارویی برای ارتقای سلامتی است، اما بعضیها نمیتوانند یا نمیخواهند ورزش کنند.» او افزود که «گرمادرمانی مکمل خوبی برای ورزش است.»
انواع گرمادرمانی
حمام آب داغ و انواع سونا امکان گرمادرمانی را برای شما فراهم میکنند.
فواید گرمادرمانی
گرمادرمانی با مجموعهای از فواید سلامتمحور همراه است.
افزایش سالهای تندرستی
دوران سلامتی به بخشی از زندگی اطلاق میشود که فرد در آن از سلامت بهینه برخوردار است و از محدودیتهای جسمی یا ذهنی رنج نمیبرد. از اینرو، سلامتی امکان بهرهمندی از زندگی باکیفیت و به دور از ناتوانیها و بیماریهای مزمن را فراهم میکند.
محققان در مطالعهای به بررسی تحقیقاتی پرداختند که تاکنون درباره گرمادرمانی منتشر شده است. آنها به شواهدی دست یافتند که نشان میدهد سونای خشک فواید بسیاری برای سلامتی دارد که از جمله میتوان به کاهش فشار خون و تسکین علائم بیماری انسدادی ریوی مزمن، افسردگی خفیف، فیبرومیالژیا و خستگی مزمن اشاره کرد. روشهای هیدروتراپی یا آبدرمانی مانند حمام بخار به کنترل علائم نارسایی قلبی، سکته قلبی، آسم، چاقی، التهاب مفصل و اضطراب کمک میکنند. سونای فنلاندی خطر ابتلا به بیماریهای قلبی عروقی از جمله سکته مغزی، فشار خون بالا و مرگ ناگهانی بر اثر حمله قلبی و همچنین اختلالات روانی، بیماریهای ریوی و مرگ ناشی از هر علت را کاهش میدهد.
به گفته محققان، اثربخشی گرمادرمانی به این دلیل است که خواص آنتیاکسیدانی دارد، از سلولها محافظت میکند و جلوی التهاب را میگیرد. این روش درمانی همچنین بر عملکرد ایمنی، قلبی عروقی، نورواندوکرین و گردش خون اثر میگذارد.
محافظت از مغز
مطالعه مروری مجله پیشگامان فیزیولوژی نشان میدهد که گرمادرمانی برای افرادی که از بیماریهای نورودژنراتیو رنج میبرند سودمند است. این بیماریها باعث تاشدگی و انباشت پروتئینهای آسیبدیده در مغز میشوند. محققان دریافتند که گرمادرمانی میتواند بیان پروتئینهایهای گرماشوک را افزایش دهد؛ ترکیباتی که اثر سمی ناشی از انباشت پروتئینها را به حداقل رسانده یا از سمیت آنها جلوگیری میکنند و عملکرد عصبی-عضلانی را بهبود میبخشند. از این گذشته، گرمادرمانی میتواند جریان خون ورودی به مغز، عملکرد عضلات و نشانگرهای سلامت متابولیک را بهبود بخشد. احتمال میرود که این روش درمانی سرعت پیشرفت بیماری آلزایمر و پارکینسون را نیز کندتر کند.
بهبود عملکرد ورزشی
ورزشکارها قبل از تمرین بدنشان را گرم میکنند، زیرا افزایش دمای عضلات و کل بدن نقش مهمی در فعالیت ورزشی دارد. با اینحال، اگر فاصله بین گرم کردن و شروع تمرین بیشازحد باشد، دمای عضلات و کل بدن کاهش یافته و عملکرد ورزشی تنزل مییابد.
محققان در یک مطالعه به بررسی هفت کارآزمایی بالینی در رابطه با تأثیر گرمادرمانی در فاصله بین گرم کردن و شروع تمرین پرداختند. نتایج نشان دادند که پوشیدن گرمکن در این فاصله سرعت کاهش دمای عضلات را میگیرد و بیشینه قدرت شما را در حین تمرین افزایش میدهد. پوشیدن گرمکن همچنین با کاهش خوشایند اما ناچیزِ دمای کل بدن همراه است. برای اثبات این موضوع به تحقیقات بیشتری نیاز داریم.
ملاحظات و نکات کاربردی
الیزابت رنفت، پزشک خانواده، در ایمیلی به اپک تایمز نوشت که گرمادرمانی به همه افراد توصیه نمیشود. از اینرو، مهم است که افراد قبل از انجام گرمادرمانی با پزشک خود مشورت کنند. همچنین اگر در طول گرمادرمانی احساس ناخوشایندی داشتید، باید فوراً دست نگهدارید و تا وقتی که با پزشک خود مشورت نکردید، سراغ گرمادرمانی نروید.
او هشدار میدهد که گرمادرمانی برای افرادی که با شرایط زیر دستوپنجه نرم میکنند، ضرر دارد:
- بیماری عروق کرونری ناپایدار
- سکته قلبی جدید
- فشار خون بالا و کنترلنشده
- بیماری حاد دریچه قلب
- عفونت فعال، تب یا کهیر
- افت فشار در وضعیت ایستاده که به دنبال نشستن یا دراز کشیدن رخ میدهد
به گفته رنفت، در جریان گرمادرمانی باید از مصرف الکل خودداری کنید، زیرا ترکیب ایندو میتواند فشار خون شما را پایین بیاورد و باعث بروز مشکلات قلبی شود.
برای شروع گرمادرمانی توصیه میشود که ابتدا به مدت ۱۰ دقیقه در سونای فنلاندی بنشینند و زمان سونا را هربار ۵ دقیقه افزایش دهید تا درنهایت به ۲۰ تا ۳۰ دقیقه برسد. سونای فنلاندی معمولاً رطوبت کمی دارد. از اینرو، میتوانید با ریختن آب در کف سونا در معرض رطوبت بیشتری قرار بگیرید. محققان توصیه میکنند که هفتهای ۴ تا ۷ مرتبه گرمادرمانی کنید.
رنفت در پایان گفت: «همانطور که همیشه گفتهایم، ورزش از تمام اشکال گرمادرمانی فواید بیشتری دارد. اما برای افرادی که قادر به ورزش کردن نیستند یا میخواهند برنامه ورزشی خود را کاملتر کنند، گرمادرمانی گزینه فوقالعادهای است که فواید آن برای سلامتی به اثبات رسیده است.»
