یکی از عوامل اصلی پیر شدن پوست، گلیکاسیون است؛ فرایندی که به موجب آن قندها به پروتئینهایی مانند کلاژن و الاستین متصل میشوند.
دکتر تریشا کانا، متخصص پوست و عضو هیئت مشاوران پزشکی کدکس لبز، به اپک تایمز گفت: «رژیم غذایی تأثیر عمیق و انکارناپذیری بر روند پیر شدن پوست ما میگذارد.»
امروزه خیلیها برای مراقبت از پوست خود به غذاها متوسل میشوند که دلایل خاص خود را دارد. ما نمیتوانیم روند طبیعی پیری را متوقف کنیم، اما رژیم غذایی میتواند به مرور زمان بر ظاهر و کیفیت پوست ما اثر بگذارد.
با اینحال، پیر شدن پوست فرایند پیچیدهای است که تحت تأثیر عوامل ژنتیکی و محیطی قرار دارد. از آنجا که مواد مغذی باید مرحله هضم و جذب را پشت سر بگذارند و سپس به پوست منتقل شوند، فرایند بهبود زمانبر است. روند ترمیم همانند پیری تدریجی است.
چه عواملی به روند پیر شدن پوست سرعت میبخشند
یکی از عوامل اصلی پیر شدن پوست، گلیکاسیون است؛ فرایندی که به موجب آن قندها به پروتئینهایی مانند کلاژن و الاستین متصل میشوند این فرایند ساختار و عملکرد پروتئینها را تغییر میدهد و باعث خشکتر شدن پوست و افزایش احتمال ایجاد چینوچروک و افتادگی پوست میشود.
بدن به شکل طبیعی از سیستمهای دفاعی خود برای جلوگیری از گلیکاسیون استفاده میکند. اما مصرف زیاد قند و غذاهای فراوریشده باعث میشود که این سیستمها تحت فشار قرار بگیرند که درنهایت به انباشت سریعتر فرآوردههای گلیکاسیون منجر میشود.
خبر خوش این است که راهکارهای فراوانی برای کاهش شتاب گلیکاسیون و محافظت از پوست وجود دارد. علاوه بر کاهش مصرف قند و غذاهای فرآوریشده، بسیاری از خوراکیهای گیاهی اعم از چای سبز، دارچین و انار و حتی مریمگلی و میخک، که از ترکیبات طبیعی برخوردارند، با گلیکاسیون مقابله میکنند. این ترکیبات از جمله آنتیاکسیدانها و فیتونوترینتها میتوانند از شکلگیری فرآوردههای قندی جلوگیری کرده یا در پاکسازی آنها به بدن کمک کنند.
التهاب مزمن و خفیف یکی دیگر از عوامل اصلی پیر شدن پوست است. عادتهای غذایی نامناسب و عدم تعادل مواد مغذی به این التهاب دامن میزنند. از اینرو، فرایند بازسازی پوست مختل شده و روند پیر شدن از درون سرعت میگیرد.
التهاب باعث تنش اکسایشی میشود که با هجوم رادیکالهای آزاد به سلولهای پوستی، پروتئینها و حتی دیانای حمله میکند. این تنش صرفاً موجب قرمز شدن یا تحریک موقت نمیشود، بلکه به مرور امکان ترمیم را از پوست میگیرد. از اینرو، پوست ما نازکتر، ضعیفتر و مستعد چینخوردگی میشود. این فرایند که «التهاب ناشی از پیری» نام دارد، همان عاملی است که باعث میشود بعضیها زودتر از دیگران دچار چینوچروک و لکههای پیری شوند.
از این گذشته، التهاب و تنش اکسایشی معمولاً باعث تشدید یکدیگر میشوند؛ هرچه التهاب شدیدتر باشد، تنش اکسایشی نیز شدیدتر میشود و برعکس.
الکل هم میتواند آسیبزا باشد. ثابت شده که مصرف بیشازحد الکل سد محافظ پوست را مختل کرده و نفوذپذیری آن را دستخوش تغییر میکند که باعث کمآبی، رنگپریدگی و ناهماهنگی در بافت پوست میشود.
داشتن پوستی درخشان به کمک تغذیه
ژنتیک نقش بسزایی در روند پیر شدن پوست دارد، اما رژیم غذایی یکی از مؤثرترین و در دسترسترین ابزارهایی است که برای کاهش شتاب علائم آشکار پیری در اختیار داریم.
تغذیه مناسب از تمام مراحل سلامت پوست اعم از آبرسانی، ترمیم و تولید کلاژن پشتیبانی میکند.
آنتیاکسیدانهایی مانند ویتامینهای آ، ث و ئی و ترکیبات گیاهی همچون فلاونوئیدها و پلیفنلها به خنثی کردن رادیکالهای آزاد کمک میکنند. ویتامین آ که به نوسازی و ترمیم سلولهای پوستی کمک میکند، در سیبزمینی شیرین، کدو، هویج و شاهماهی یافت میشود. ویتامین ث که به تولید کلاژن کمک میکند، در پرتقال، توتفرنگی، فلفل قرمز و بروکلی به وفور یافت میشود. ویتامین ئی نیز باعث بهبود انعطافپذیری پوست و کاهش چینوچروک میشود. مغزها، دانهها و سبزیجات سبزرنگ منابع عالی ویتامین ئی هستند.
اسیدهای چرب امگا-۳ به حفظ رطوبت و تسکین التهاب پوست کمک میکنند. مواد معدنی از جمله روی، سلنیوم و مس از روند ترمیم پشتیبانی کرده و به حفظ یکپارچگی سد محافظ پوست کمک میکنند.
یک رژیم غذایی متنوع و رنگارنگ از چرخه نوسازی طبیعی پوست حمایت میکند؛ چرخهای که حدود ۲۸ روز ادامه پیدا میکند تا سلولهای قدیمی جای خود را به سلولهای تازه بدهند.
ونسا کینگ، متخصص تغذیه، به اپک تایمز گفت: «از آنجا که بافتها بهطور مداوم در حال نوسازی هستند، دریافت پروتئین کافی برای تداوم این فرایند ضروری است.»
پیشنهاد دکتر کانا این است که برای داشتن یک وعده غذایی پوستپسند با یک بشقاب ساده و سرشار از مواد مغذی کامل شروع کنید. ابتدا سراغ منبع اسیدهای چرب امگا-۳ مانند سالمون وحشی یا ماهی سیبَس بروید و آنها را کباب کنید. سپس کربوهیدراتهای پیچیده مانند سیبزمینی شیرین پخته، عدس یا لوبیا را به بشقاب خود اضافه کنید.
سپس سراغ سبزیجات سبزرنگ بروید. اضافه کردن اسفناج یا کلم تفتدادهشده باعث میشود که به آنتیاکسیدانهایی مانند لوتئین و ویتامینهای ث و ئی دسترسی پیدا کنید. برای افزایش رنگ و لعاب بشقاب و داشتن فیتونوترینت بیشتر میتوانید از سالاد اسفناج و آووکادو، فلفل قرمز، توتفرنگی، گردو و تخم کدو استفاده کنید. درنهایت، سس خانگی دلخواه خود را به سالاد اضافه کنید. برای نمونه، میتوانید از ترکیب روغن زیتون، آبلیمو و خردل استفاده کنید تا تأثیر آنتیاکسیدانها به حداکثر برسد.
کینگ توصیه میکند که در انتخاب نوشیدنی از نوشیدنیهای قندی پرهیز کنید و بهجای آن چای سبز بدون شکر بنوشید. این نوشیدنی سرشار از فلاونوئید و پلیفنل است.
