زمانبندی وعدههای غذایی برای افراد مبتلا به بیماری کرون ممکن است در کاهش چربی احشایی مؤثرتر از کاهش کالری دریافتی عمل کند.
۴۰ درصد از مبتلایان به بیماری کرون از درمانهای پیشرفته جواب نمیگیرند. نیمی از کسانی هم که ابتدا از درمان نتیجه میگیرند، درنهایت بهبود نمییابند. حالا پژوهشگران میگویند فستینگ به بهبود این بیماری کمک میکند.
نتایج یک کارآزمایی تصادفی و کنترلشده، که در نشریه گاستروانترولوژی انتشار یافته است، نشان میدهد که محدود کردن زمان غذا به یک بازه ۸ ساعته و پایبندی به فستینگ ۱۶ ساعته در شش روز هفته میتواند شکمدرد بیماران مبتلا به کرون را که با اضافهوزن یا چاقی دستبهگریبان هستند تا ۵۰ درصد و دفعات اجابت مزاج را تا ۴۰ درصد کاهش دهد. فستینگ همچنین با کاهش التهاب کلی و افت قابلتوجه چربی بدن همراه است.
میتری رامان، متخصص گوارش و دانشیار پزشکی دانشگاه کلگری و نویسنده ارشد مطالعه حاضر، به اپک تایمز گفت: «داوطلبان گروه فستینگ با کاهش علائم گوارشی مرتبط با بیماری کرون مواجه شدند و بهبودی قابلتوجهی را تجربه کردند.»
۳۵ نفر از مبتلایان به بیماری کرون که بیماری آنها رو به بهبودی کامل بود، بهطور تصادفی در دو گروه فستینگ و کنترل تقسیم شدند.
به داوطلبان گروه فستینگ توصیه شد آخرین وعده غذایی خود در ساعات ابتدایی عصر میل کنند تا مدت فستینگ شبانه طولانیتر شود. داوطلبان گروه کنترل هم به الگوی تغذیه همیشگی خود ادامه دادند. پژوهشگران همچنین شاخص توده بدنی داوطلبان را اندازهگیری کردند و از آنها نمونه خون و مدفوع گرفتند.
داوطلبان گروه فستینگ وزن بیشتری کم کردند و شاخص توده بدنی آنها بهطور متوسط ۱ واحد کاهش یافت که از نظر بالینی درخور توجه است. از این گذشته، میزان چربی احشایی آنها هم بهشدت کاهش یافت. چربی احشایی همان چربی سمج ناحیه شکم است که اندامهای داخلی را احاطه میکند.
شدت علائم بیماری طبق شاخص هاروی-بردشاو به میزان قابلتوجهی کاهش یافت. مقدار این شاخص به کمک پرسشنامهای محاسبه میشود که دفعات اجابت مزاج، درد شکم و وضعیت عمومی بیمار را ارزیابی میکند.
مسئله فقط این نیست که کمتر غذا بخورید
جالب است بدانید که داوطلبان گروه فستینگ و گروه کنترل از نظر کالریها و درشتمغذیهای دریافتی تقریباً یکسان بودند.
پژوهشگران متوجه کاهش مولکولهای التهابی مهم بافت چربی از جمله لپتین، مهارکننده فعالکننده پلاسمینوژن-۱ و آدیپسین شدند. این ترکیبات، که آدیپوکین نامیده میشوند، بر پاسخ ایمنی و التهاب بدن اثر میگذارند.
رامان گفت: «ما به این نتیجه رسیدیم که کاهش وزن صرفاً از کاهش مقدار انرژی یا کالری دریافتی نشأت نمیگیرد، بلکه بیشتر با ریتم شبانهروزی بدن و زمان غذا خوردن سروکار دارد.»
متیو برایت، پژوهشگر فوقدکتری و متخصص تغذیه دانشگاه کلرادو آنشوتز، که نقشی در این مطالعه نداشت، به اپک تایمز گفت: «فستینگ با افزایش حساسیت به انسولین، بهبود انعطافپذیری متابولیک- جابهجایی مؤثر گلوکز و چربی بهعنوان منبع انرژی- و تنظیم فعالیت سیستم ایمنی باعث بهبود سلامت متابولیک میشود.»
با اینحال، از آنجا که میزان کالری دریافتی براساس خوداظهاری داوطلبان لحاظ شده است، این احتمال وجود دارد که بخشی از فواید فستینگ ناشی از تغییراتی باشد که از چشم پژوهشگران دور مانده است.
ساعت درونی روده
داوطلبان گروه فستینگ با تغییر مطلوب میکروبیوم روده مواجه شدند که برای نمونه میتوان به افزایش سطح باکتریهای مولد اسیدهای چرب زنجیرهکوتاه اشاره کرد. این باکتریها معمولاً در مبتلایان به بیماریهای التهابی روده و اختلالات متابولیک کاهش مییابند که به پایداری سد دفاعی روده و تنظیم سیستم ایمنی منجر میشود.
همچنین سطح باکتریهای مرتبط با بیماری التهابی روده از جمله باکتروئید اوواتوس و سویههای اشرشیا/شیگلا در داوطلبانی که کاهش وزن بیشتری داشتند، بهمراتب کمتر بود.
برایت میگوید بسیاری از فرایندهای متابولیک و ایمنی روده طبق ریتم شبانهروزی عمل میکنند و طولانیشدن بازه زمانی غذا خوردن میتواند این هماهنگی را مختل کند.
او گفت: «فستینگ به کوکشدن ساعتهای درونی بدن کمک میکند.»
از آنجا که غذا خوردن یکی از مهمترین عوامل دخیل در کارکرد ساعتهای درونی بدن- ساعتهای شبانهروزی مستقلی که در تمام اندامها و بافتهای مغز وجود دارند- بهشمار میرود، محدود کردن وعدههای غذایی به یک بازه زمانی مشخص باعث میشود ریتم شبانهروزی منظمتری داشته باشید و به هماهنگی میکروبهای روده، سلولهای ایمنی و فرایندهای متابولیک کمک میکند.
چرا چربی احشایی در بیماری کرون اهمیت دارد؟
این پژوهش مؤید شواهدی است که نشان میدهند چربی اضافی بهویژه چربی احشایی میتواند بیماری کرون را سختتر و کنترل آن را دشوارتر کند.
بالاتر بودن سطح چربی احشایی با افزایش احتمال بستری شدن در بیمارستان، بستری مجدد، نیاز به جراحی و کاهش اثربخشی داروها ارتباط دارد.
رامان میگوید کنترل وزن از طریق فستینگ در کنار داروهای رایج به بهبودی پایدار و طولانیمدت کمک میکند.
او افزود که فستینگ مقطعی حتی برای افرادی که وزن طبیعی دارند مفید است، زیرا افرادی هم که وزن طبیعی دارند ممکن است چربی احشایی داشته باشند.
بیماری کرون هنوز درمان قطعی ندارد و کنترل آن در بلندمدت دشوار است، اما این یافتهها بیماران را امیدوار کردهاند که شاید بتوانند با چند راهکار ساده مانند استراحت دادن به روده در طول شب بهبود پیدا کنند.
