زایلیتول یک شیرینکننده رایج است که در محصولات مختلف از جمله آدامس، محصولات بهداشتی دهان و دندان، نوشیدنیها و مواد غذایی مورد استفاده قرار میگیرد.
نتایج یک مطالعه مشاهدهای نشان داده که بالا بودن سطح زایلیتول در خون در مقایسه با سطوح پایینتر این ماده باعث افزایش خطر عوارض قلبیعروقی میشود.
پژوهشگران در این مطالعه که در اواخر ماه اوت در کنفرانس انجمن قلب و عروق اروپا ارائه شد، نتیجه گرفتند افرادی که زایلیتول بیشتری در خونشان دارند، در مقایسه با افرادی که زایلیتول کمتری دارند، بیشتر در معرض خطر مشکلات قلبیعروقی مانند حمله قلبی، سکته یا مرگ قرار میگیرند.
در بیانیه مطبوعاتی انجمن قلب و عروق اروپا در روز ۲۶ اوت آمده است که پژوهشگران دادههای ۱۷ هزار و ۷۱۰ داوطلب را در قالب دو مطالعه بزرگ و بلندمدت بررسی کردند: مطالعه آیندهنگر اروپایی درباره سرطان و مطالعه طولی کانادا درباره سالمندی.
پژوهشگران با اشاره به مطالعه طولی کانادا گفتند داوطلبانی که زایلیتول بیشتری در خونشان داشتند، در دوره ششساله مطالعه در مقایسه با داوطلبانی که زایلیتول کمتری داشتند، ۵۷ درصد بیشتر در معرض خطرات قلبیعروقی قرار داشتند. آنها با اشاره به مطالعه آیندهنگر اروپایی افزودند افرادی که زایلیتول بیشتری در خونشان داشتند، در مقایسه با داوطلبانی که زایلیتول کمتری داشتند، ۱۸ درصد بیشتر در معرض خطر بودند.
در بیانیه انجمن آمده است که عواملی مانند شاخص توده بدنی، فشار خون بالا، دیابت و چربی خون تأثیری بر ارتباط بین این شیرینکننده و عوارض قلبیعروقی نداشتند؛ عواملی که ممکن است افراد را بهسمت مصرف محصولات کمکالری سوق دهند.
پژوهشگران در این بیانیه تأکید کردند که مطالعه حاضر از نوع مشاهدهای بوده و نمیتوان درباره رابطه علّی زایلیتول و خطر حمله قلبی یا سکته نظر قطعی داد. آنها افزودند که در این مورد به پژوهشهای بیشتری نیاز داریم.
دکتر مارکو ویتکوفسکی، از بیمارستان دانشگاهی شاریته در برلین، در بیانیهای در روز ۲۶ اوت گفت: «دلیل استفاده از شیرینکنندههای مصنوعی این است که تصور میکنیم سالمتر از شکر هستند و نهادهای نظارتی هم عموماً آنها را بیخطر میدانند.»
ویتکوفسکی، که نقشی در این مطالعه داشت، افزود: «یافتههای مربوط به ارزیابی جمعیت عمومی نشان میدهند که اطلاعات چندانی درباره ایمنی زایلیتول وجود ندارد و ما به مطالعات بیشتری نیاز داریم؛ بهویژه با توجه به اینکه میزان زایلیتول موجود در محصولات همچنان رو به افزایش است.»
زایلیتول که به اندازه شکر معمولی شیرین است، نوعی الکل قندی طبیعی است که در شماری از سبزیجات و میوهها و در برخی از درختان یافت میشود. براساس اطلاعات دانشکده پزشکی هاروارد، زایلیتول در فروشگاهها عرضه میشود و به شکل یک پودر سفیدرنگ و بلورمانند به فروش میرسد.
جدا از احتمال بروز مشکلات قلبیعروقی که در مطالعه جدید مطرح شده است، پژوهشگران در مطالعات مؤسسه ملی سلامت گفتهاند که مصرف زایلیتول با مشکلات گوارشی مانند اسهال، نفخ و تجمع گاز در دستگاه گوارش همراه است.
مقامات بهداشتی از مدتها قبل نسبت به دادن زایلیتول به سگها هشدار دادهاند، زیرا این ماده میتواند موجب نارسایی کبد، افت خطرناک قند خون یا مرگ آنها شود.
سازمان غذا و داروی آمریکا در وبسایت خود هشدار داده که «اگر گمان میکنید سگتان زایلیتول خورده است، فوراً با دامپزشک یا مراکز کنترل مسمومیت حیوانات تماس بگیرید.»
محصولاتی که روی بستهبندی آنها عبارت فاقد شکر درج شده است، لزوماً حاوی زایلیتول نیستند.
براساس اطلاعات دانشگاه جانز هاپکینز، استیویا، اریتریتول، سوربیتول، مالتیتول، سوکرالوز، آسپارتام بهعنوان جایگزین شکر شناخته میشوند. بعضی از این ترکیبات از منابع طبیعی به دست میآیند، اما بعضی دیگر مانند آسپارتام، ساخارین و سوکرالوز مصنوعی هستند.
