رادیو آزادی در گزارشی به گسترش همکاری میان حکومتهای اقتدارگرای چین، روسیه، ایران و کره شمالی پرداخته و نوشته است که این حکومتها با بهرهگیری از منابع اقتصادی، فناوری، تجهیزات نظامی و نفوذ ژئوپولیتیکی یکدیگر، توانایی بیشتری برای مقابله با فشارهای آمریکا و متحدان غربی آن پیدا کردهاند.
براساس این گزارش، همکاری میان این چهار حکومت که با سرواژه کرینک (CRINK) نیز از آنها یاد میشود، هنوز به یک اتحاد رسمی و یکپارچه مانند ناتو تبدیل نشده، اما در حوزههایی که منافع مشترکی دارند، شکل عملیاتی و فزایندهای پیدا کرده است.
جنگ اوکراین یکی از مهمترین عرصههای این همکاری است. روسیه در جریان جنگ از پهپادهای شاهد طراحیشده در ایران استفاده کرده است. کره شمالی نیز مهمات، موشکهای بالستیک و نیروی انسانی در اختیار مسکو قرار داده است.
در این میان، نقش چین بیش از آنکه به حضور مستقیم نظامی مربوط باشد، در حوزههای اقتصادی و فناوری با کاربرد دوگانه برجسته است. براساس گزارش رادیو اروپای آزاد، خرید انرژی روسیه از سوی پکن به تامین منابع مالی مسکو کمک کرده و چین همزمان فناوریها و قطعات دارای کاربرد دوگانه در اختیار روسیه قرار داده است.
دیوید جی. کریمر، مدیر اجرایی مؤسسه جورج دبلیو. بوش و دیپلمات ارشد سابق آمریکا، همکاری این کشورها را «عملیاتی و گزینشی» توصیف کرده است.
به گفته او، اعضای این شبکه در حوزههایی که منافعشان همپوشانی دارد از یکدیگر حمایت میکنند؛ این موضوع به آنها امکان میدهد بخشی از آسیبپذیریهای اقتصادی، نظامی و راهبردی خود را جبران کنند.
نقش جمهوری اسلامی در جنگ روسیه علیه اوکراین
یکی از نمودهای این همکاری، انتقال توانمندی پهپادی جمهوری اسلامی به روسیه است. پهپادهای شاهد در مراحل اولیه تهاجم تمامعیار روسیه به اوکراین، که در فوریه ۲۰۲۲ آغاز شد، به یکی از ابزارهای حملات روسیه تبدیل شدند.
براساس این گزارش، مسکو پس از آن نسخه خود از این پهپادها را توسعه داده است. این همکاری در عین حال نمونهای از تبادل فناوری و تجربه نظامی میان این حکومتها محسوب میشود.
مارک مونتگومری، دریادار بازنشسته آمریکایی و مدیر ارشد مرکز نوآوری سایبری و فناوری در بنیاد دفاع از دموکراسیها، گفته است پژوهشهای او بیش از ۶۰۰ مورد همکاری میان چین، روسیه، ایران و کره شمالی را ثبت کرده است.
به ارزیابی او، اوکراین اکنون در عمل با توانمندیهایی از هر چهار کشور مواجه است؛ جمهوری اسلامی توانمندی پهپادی فراهم کرده، جمهوری دموکراتیک خلق کره شمالی مهمات و نیروی انسانی در اختیار روسیه گذاشته، جمهوری خلق چین قطعات دارای کاربرد دوگانه تامین کرده و روسیه نیز تجربههای نظامی به دست آمده در میدان جنگ را در اختیار شرکای خود قرار میدهد و ظاهرا در مقابل، فناوری نظامی نیز منتقل میکند.
پکن؛ قدرتمندترین عضو شبکه
با وجود گسترش روابط مسکو و تهران و همکاری نظامی روسیه و کره شمالی، پکن از نظر اقتصادی و ژئوپولیتیکی قدرتمندترین حکومت اقتدارگرا در این مجموعه به شمار میرود.
رادیو اروپای آزاد نوشته است که بیش از آنکه پکن به مسکو وابسته باشد، روسیه به چین وابستگی دارد. با این حال، چین از ارائه سطحی از حمایت مستقیم نظامی که ممکن است روسیه پس از اعلام دوستی «بدون محدودیت» دو کشور در سال ۲۰۲۲ انتظار داشته باشد، خودداری کرده است.
پکن همچنین تعمیق روابط مسکو با پیونگیانگ را با دقت دنبال میکند؛ تحولی که به گفته کریمر، چین از آن چندان خشنود نیست.
با وجود این اختلافات، همکاری عملی میان این کشورها ادامه دارد. روسیه و چین همچنین از جایگاه خود در شورای امنیت سازمان ملل و حق وتو برای مقابله با برخی تلاشهای بینالمللی برای افزایش فشار بر شرکای خود استفاده کردهاند.
نگرانی واشنگتن از پیوند بحرانهای جهانی
به نوشته این رسانه، گسترش این همکاریها باعث شده است برخی قانونگذاران و تحلیلگران آمریکایی جنگ اوکراین، تنش بر سر تایوان و تحولات خاورمیانه را بیش از گذشته بهعنوان چالشهایی مرتبط با یکدیگر ارزیابی کنند.
جان کرتیس، سناتور جمهوریخواه و عضو کمیته روابط خارجی سنای آمریکا گفته است نتیجه جنگ اوکراین میتواند مستقیماً بر بازدارندگی در منطقه هند و اقیانوس آرام و محاسبات پکن درباره تایوان اثر بگذارد.
مدیر اجرایی مؤسسه جورج دبلیو. بوش نیز معتقد است که آمریکا و متحدانش باید به جای برخورد جداگانه با چین، روسیه، جمهوری اسلامی و کره شمالی، همکاری میان اروپا، آسیا و خاورمیانه را تقویت کنند.
به نوشته رادیو اروپای آزاد، این چهار کشور فاقد پیمان دفاع متقابل، فرماندهی نظامی مشترک و دکترین راهبردی یکپارچه هستند و منافع آنها نیز در برخی حوزهها با یکدیگر تعارض دارد. با این حال، توانایی آنها برای همکاری موردی و جبران نقاط ضعف یکدیگر، چالشی فزاینده برای واشنگتن و متحدان دموکراتیک آن ایجاد کرده است.
بر اساس این گزارش، «کرینک» برای ایجاد چالش در برابر غرب الزاما نیازی به تبدیل شدن به اتحادی رسمی ندارد؛ ادامه همکاری چین، روسیه، جمهوری اسلامی و کره شمالی در حوزههای اقتصادی، فناوری و نظامی میتواند توان هر یک از آنها را برای مقابله با فشارهای آمریکا و متحدانش افزایش دهد.
هر چند در این مقاله به حمایتهای پکن از تهران در جریان درگیری جمهوری اسلامی و ایالات متحده اشاره مشخصی نشده است، اما گزارشهای متعددی از حمایتهای نظامی پکن از جمهوری اسلامی منتشر شده است.
آندرس کور، کارشناس سیاسی معتقد است چین منابع مالی و فناوریهای دوگانه نظامی در اختیار حکومت ایران قرار میدهد که برای تولید موشکهای بالستیک و پهپادهای مسلح استفاده میشوند.
به گفته او، با وجود وابستگی چین به نفت و گاز خاورمیانه، بهنظر میرسد پکن مایل است با ادامه واردات انرژی از ایران، به تداوم جنگ کمک کند. احتمالا پکن به افزایش قیمت هیدروکربنها کمتر اهمیت میدهد؛ زیرا در فناوریهای انرژیهای تجدیدپذیر برتری دارد. از زمان آغاز جنگ، بخشهای پنلهای خورشیدی و خودروهای برقی چین رشد چشمگیری داشتهاند.
همچنین اپک تایمز در سلسله مقالاتی در بهمن سال گذشته به همکاری امنیتی ده ساله جمهوری اسلامی و حزب کمونیست چین پرداخت. این گزارش تصریح کرد که همکاری امنیتی جمهوری خلق چین با حکومت ایران تنها به ارائه زیرساختهای سرکوب سایبری منتقدان در ایران محدود نبوده، بلکه سایر ابعاد سرکوب شامل آموزش نحوه سرکوب اعتراضات و خیزشهای مردمی و پیشگیری از اعتراضات نیز متمرکز بوده است، ضمن اینکه شواهد نشان میدهد که در شیوههای شکنجه و قتل زندانیان سیاسی و عقیدتی در ایران و چین شباهتهایی وجود داشته است.
