ترکیبات شیمیایی موجود در محیط طی یک قرن گذشته بهشدت افزایش یافته و پیامدهای آن نسلبهنسل ادامه پیدا کرده است.
میگویند اوتیسم ریشه ژنتیکی دارد. با اینحال، موارد اوتیسم از دهه ۱۹۷۰ بهشکلی افزایش یافته که برای توضیح آن نمیتوان به عوامل ژنتیکی بسنده کرد.
مایکل اسکینر، استاد دانشگاه و بنیانگذار و مدیر مرکز زیستشناسی تولیدمثل دانشگاه ایالتی واشینگتن، به اپک تایمز گفت: «ساختار ژنتیکی ثابت است و بهندرت تغییر میکند.»
متخصصان برای موشکافی علت افزایش موارد اوتیسم به دو عامل اشاره میکنند: تکمیل معیارهای تشخیص اوتیسم و عوامل محیطی.
تولید ترکیبات شیمیایی از دهه ۱۹۵۰ تاکنون در سراسر جهان پنجاهبرابر شده و امروزه حدود ۳۵۰ هزار نوع ترکیب شیمیایی و پلاستیک داریم.
دبورا بنت، دانشیار و متخصص مواجهه با مواد شیمیایی در دانشگاه کالیفرنیا، دیویس، به اپک تایمز گفت: «تعداد مواد شیمیایی مصرفی ما سیر صعودی دارد. با اینحال، ارتباط بسیاری از آنها با اوتیسم هنوز مورد مطالعه قرار نگرفته است.»
موشکافی علل احتمالی
یافتن عوامل محیطی مرتبط با اوتیسم به جستوجویی بیپایان میماند: هربار که مادهای را کنار میگذارید، ماده دیگری تولید میشود.
بنت گفت آلودگی هوا به خطر ابتلا به اوتیسم دامن میزند.
با اینحال، میزان آلودگی هوا در آمریکا از سال ۱۹۷۰ تا ۲۰۲۰ بیش از ۷۵ درصد کاهش یافته است؛ روندی که با افزایش موارد اوتیسم همخوانی ندارد.
بنت گفت: «حجم برخی از آلایندههای مهم هوا از جمله مونوکسید کربن و ذرات معلق کاهش یافته است، اما سطح سایر ترکیبات شیمیایی بالاتر رفته که میتواند در افزایش موارد اوتیسم دخیل باشد.»
آفتکشهای فسفاته از جمله ترکیباتی هستند که بهطور گسترده مورد مطالعه قرار گرفتهاند. این مواد آلی که کاربرد گستردهای در بخش کشاورزی دارند، بر اثر واکنش فسفریک اسید با الکل تولید میشوند.
استفاده از این آفتکشها از سوی سازمان حفاظت از محیطزیست آمریکا محدود شده است. این سازمان در اواخر دهه ۱۹۹۰ درباره حشرهکش کلرپیریفوس اعلام کرد که استفاده از این ماده باید در فضای داخلی و بیرونی خانه به حداقل برسد و درنهایت گفت که استفاده از آن فقط در فضای آزاد و بخش کشاورزی مجاز است. کلرپیریفوس همچنان در باغات سیب، مرکبات، سویا، پنبه و مزارع گندم مصرف میشود.
سایر ترکیبات فسفاته هم که با اوتیسم مرتبط هستند، در محصولات پیشگیرنده شعله و نرمکنندههای پلاستیک به کار میروند که اغلب در مصالح ساختمانی ضداشتعال، ملحفه و رختخواب، مبلمان و لباسهای پلاستیکی یافت میشوند. با اینحال، تحقیقات زیادی درباره ارتباط آنها با اوتیسم انجام نگرفته است.
نرمکنندههای پلاستیک از جمله فتالاتها- که در بستهبندی مواد غذایی و محصولات معطر یافت میشوند- هم با اوتیسم ارتباط دارند. شواهد محکمی در اینباره وجود ندارد، اما سازمان حفاظت از محیطزیست آمریکا در سال ۲۰۲۵ از تصویب دستورالعمل کاهش مواجهه با فتالاتها خبر داد.
هربار که این سازمان استفاده از یک ماده شیمیایی را محدود میکند، نام ماده شیمیایی دیگری مطرح میشود.
افزایش مواد شیمیایی
سطح سلامت کودکان در هردهه رو به وخامت رفته است. اکنون بالغ بر ۴۰ درصد از کودکان آمریکایی از اختلالات عصبیرشدی یا سایر بیماریهای مزمن رنج میبرند.
۲۵ پژوهشگر از برجستهترین مؤسسات علمی آمریکا و اروپا در سال ۲۰۲۵ در مقالهای نشان دادند که بیماریهای مزمن دوران کودکی از جمله اوتیسم با افزایش استفاده از مواد شیمیایی مصنوعی ارتباط دارند.
این مقاله در نشریه پزشکی نیوانگلند انتشار یافته است. پژوهشگران در این مقاله نشان دادند که مواد شیمیایی با کمترین نظارت بهداشتی ممکن وارد بازار میشوند: «کمتر از ۲۰ درصد از این مواد از نظر سمیّت آزمایش میشوند و حجم کمتری از نظر سمیّت برای نوزادان و کودکان مورد بررسی قرار میگیرند.»
بنت گفت: «میزان مواجهه با بسیاری از ترکیبات به مرور زمان کاهش یافته است، ولی ما دائماً ترکیبات جدید تولید میکنیم. از اینرو، همیشه ترکیبات جدیدتری وارد چرخه میشوند.»
در مطالعه دیگری که بنت هم در آن مشارکت داشت، میزان مواجهه کودکان خردسال با مواد شیمیایی با میزان مواجهه مادران در دوران بارداری مقایسه شد. پژوهشگران در این مطالعه از مادران و نوزادان نمونه ادرار گرفتند.
این مطالعه نشان داد که غلظت مواد شیمیایی در کودکان دوساله در مقایسه با کودکان سه و چهارساله بیشتر است.
از این گذشته، سطح چند نشانگر زیستی مرتبط با آفتکشها و فتالاتها در کودکان خردسال بیشتر از مادرانی بود که دوره بارداری را پشت سر میگذاشتند.
فرزندان کوچکتر خانواده در مقایسه با فرزندان اول ترکیبات شیمیایی بیشتری در ادرارشان داشتند. با اینحال، پژوهشگران هشدار دادند که این تفاوت ممکن است تصادفی باشد یا تحت تأثیر متغیرهای دیگر باشد.
بنت گفت: «کودکان خردسال بهطور کلی بیش از بزرگسالان در معرض مواد شیمیایی قرار دارند، زیرا محیط اطراف خود را با دست و دهان کشف میکنند.»
اپیژنتیک: ردپای محیط
وقتی در معرض تغییرات محیطی اعم از تغییرات ناشی از سموم، استرس یا تغذیه قرار میگیریم، ژنوم ما دستخوش تغییر میشود. به این پدیده تغییر اپیژنتیکی میگویند که عملکرد ژنهای ما را تحت تأثیر میگذارد.
اسکینر گفت افزایش مواد شیمیایی موجود در محیط بهواسطه تغییرات اپیژنتیکی به افزایش موارد اوتیسم دامن میزند.
او گفت: «بعضی از ژنها باید در سنین پایین فعال شوند و بعضی دیگر هم باید در سنین بالاتر فعال یا غیرفعال شوند.»
اگر ژنها در موعد مناسب فعال نشوند، روند رشد و تکامل از حالت طبیعی خارج میشود.
دنیس گریسون، استاد علوم مولکولی در دانشگاه ایلینوی شیکاگو، به اپک تایمز گفت: «محیط در نحوه بیان ژنها دخیل است و تأثیر آن بعدها در تغییرات و رفتارهایی منعکس میشود که مشخصه اختلال طیف اوتیسم هستند.»
مطالعات نشان دادهاند که مواجهه حیوانات با فلزات سنگین، ترکیبات فسفاته و نرمکنندههای پلاستیک در دوران قبل و بعد از زایمان به خطر بروز علائم اوتیسم در فرزندان آنها دامن میزند. پژوهشگران در مطالعات دیگر به تغییرات اپیژنتیکی ناشی از این مواجهه پی بردند.
پژوهشگران در بررسی دوقلوهای همسان، که از نظر ژنتیکی مشابه یکدیگر هستند، به مواردی برخوردند که در آنها یکی از دوقلوها به اوتیسم مبتلا شده و دیگری به این اختلال مبتلا نشده است. قل مبتلا به اوتیسم الگوی اپیژنتیکی متفاوتی داشت.
پژوهشگران هنوز علت و معنای تفاوتهای اپیژنتیکی را نمیدانند، اما به این نتیجه رسیدهاند که الگوی اپیژنتیکی افراد مبتلا به اوتیسم با افراد سالم تفاوت دارد.
تغییرات اپیژنتیکی تنها بر خود فرد اثر نمیگذارند، بلکه میتوانند نسلبهنسل ادامه پیدا کنند و از پدربزرگ و مادربزرگ به والدین و از والدین به فرزندان برسند. اسکینر این پدیده را «وراثت اپیژنتیکی بیننسلی» نامیده است.
