یک مطالعه جدید نشان میدهد که نحوه تولد نوزاد به شکل غیرمستقیم بر توسعه سیستم ایمنی و سلامت او در بلندمدت اثر میگذارد.
براساس این مطالعه، خطر ابتلای کودک به لوسمی میتواند با انجام سزارین قبل از آغاز علائم زایمان مرتبط باشد.
براساس مطالعه محققان سوئدی که بالغ بر ۲.۴ میلیون زایمان را بررسی کردند، نوزادانی که با سزارین برنامهریزیشده به دنیا میآیند، با افزایش جزئی خطر ابتلا به لوسمی مواجه میشوند.
این مطالعه که در نشریه بینالمللی سرطان انتشار یافته است، نشان میدهد کودکانی که قبل از آغاز علائم زایمان از طریق سزارین برنامهریزیشده به دنیا میآیند، نسبت به نوزادانی که به شکل طبیعی یا با سزارین اضطراری به دنیا میآیند، حدوداً ۲۰ درصد بیشتر در معرض ابتلا به لوسمی حاد لنفوئیدی قرار میگیرند.
این یافتهها از اهمیت ویژهای برخوردارند، زیرا نرخ سزارین در جهان رو به افزایش است. نرخ سزارین در سوئد نسبتاً پایین و بین ۱۱ تا ۱۷ درصد است، اما بیش از ۳۰ درصد نوزادان در آمریکا با عمل جراحی به دنیا میآیند و تقریباً نیمی از این موارد برنامهریزیشده بوده و اضطراری نیستند.
یافتههای کلیدی
محققان بالغ بر ۲.۴ میلیون زایمان را در فاصله سالهای ۱۹۸۲ تا ۱۹۸۹ و ۱۹۹۹ تا ۲۰۱۴ در سوئد بررسی کردند. با استفاده از پایگاه دادههای ملی سلامت، روشهای زایمان و تشخیص لوسمی کودکان تا سن ۲۰ سالگی رهگیری شد. از مجموع ۲.۴ میلیون زایمان، ۱۵.۵ درصد بهصورت سزارین انجام گرفته بود.
مهمترین نتیجه مطالعه، افزایش ۲۹ درصدی خطر ابتلا به لوسمی حاد لنفوئیدی سلول ب- رایجترین نوع این بیماری- در کودکانی بود که با سزارین برنامهریزیشده به دنیا آمده بودند. این کودکان با کودکانی مقایسه شدند که بهصورت طبیعی متولد شده بودند. این ارتباط در بین نوزدان پسر و کودکانی که بیماریشان قبل از ۵ سالگی- سن اوج ابتلا به لوسمی حاد لنفوئیدی- تشخیص داده شد، مشهودتر بود.
این افزایش در کودکانی که با سزارین اضطراری یا بدون برنامه قبلی به دنیا آمده بودند، مشاهده نشد؛ این سزارینها معمولاً پس از آغاز علائم زایمان یا درصورت بروز مشکل انجام میگیرند.
کریستینا-ایومورفیا کامپیتسی، محقق پسادکتری در مؤسسه کارولینسکا و نویسنده اصلی مطالعه حاضر، در ایمیلی به اپک تایمز نوشت: «از اینکه این ارتباط پس از اصلاح دادهها براساس عوامل مرتبط با مادر، بارداری و نوزاد همچنان پابرجا بود، اندکی تعجب کردیم.»
لوسمی حاد لنفوئیدی و رایجترین زیرگروه آن، یعنی لوسمی حاد لنفوئیدی سلول ب، گلبولهای سفید را هدف میگیرد و معمولاً در کودکان زیر پنج سال مشاهده میشود. این بیماری تا حد زیادی قابل درمان بوده و نرخ بقای آن در کشورهای پردرآمد بیش از ۸۵ درصد است.
درک خطر
افزایش خطر از نظر آماری معنادار است، اما بهطور مطلق ناچیز است.
در آمریکا هرسال حدود ۳ هزار و ۱۰۰ کودک و نوجوان زیر ۲۰ سال به لوسمی حاد لنفوئیدی مبتلا میشوند که یعنی از هر ۱۰۰ هزار کودک ۴ نفر درگیر میشوند. افزایش ۲۰ درصدی خطر لوسمی حاد لنفوئیدی به این معنی است که آمار به ۵ نفر در هر ۱۰۰ هزار کودک خواهد رسید.
کامپیتسی گفت: «خطر کلی همچنان جزئی است. اکثر کودکانی که با سزارین به دنیا میآیند، هرگز به لوسمی مبتلا نمیشوند.» او افزود که تیم تحقیقاتی در آغاز تصور میکردند که افزایش خطر ممکن است نتیجه مشکلاتی باشد که باعث برنامهریزی برای انجام سزارین شدهاند. اما اکنون به نظر میرسد که شیوه زایمان یا به دنیا آمدن کودک بر توسعه سیستم ایمنی اثر میگذارد که خطر ابتلا به لوسمی را افزایش میدهد.
محققان برای بررسی نقش مشکلات دوران بارداری در انتخاب نوع زایمان، عوامل مختلف از جمله دیابت دوران بارداری، پرهاکلامپسی، وزن کودک در زمان تولد، سن مادر، مصرف سیگار و عفونتها را در نظر گرفته و دادههای خود را اصلاح کردند. با اینحال، ارتباط مورد نظر همچنان به قوت خود باقی بود.
کامپیتسی گفت: «نمیتوان نتیجه قطعی گرفت (چرا که مطالعه حاضر به شیوه مشاهدهای انجام گرفته است)، اما یافتهها نشان میدهند که مواجهه با موارد فوق در سنین پایین (و حتی در زمان تولد) میتواند در بلندمدت بر توسعه سیستم ایمنی و سلامتی کودک اثر بگذارد.»
نقش تولد در توسعه سیستم ایمنی
دانشمندان روزبهروز بیشتر به «حکمت طبیعت» در فرایند تولد ایمان میآورند؛ سلسله رویدادهایی که طی هزاران سال شکل گرفته و به آمادهسازی سیستم ایمنی نوزاد برای زندگی خارج از رحم کمک میکنند.
وقتی زایمان به شکل طبیعی آغاز میشود و نوزاد از کانال زایمان عبور میکند، جسم او در معرض مجموعهای از سیگنالهای زیستی و میکروبها قرار میگیرد که نقش مهمی در سلامت بلندمدت او خواهند داشت. محققان بر این باورند که دو عامل کلیدی در ارتباط بین سزارین برنامهریزیشده و افزایش خطر ابتلا به لوسمی در کودکی دخیل هستند.
قرار گرفتن در معرض میکروبیوتا
نوزادانی که به شکل طبیعی به دنیا میآیند، در معرض باکتریهای مفید کانال زایمان قرار میگیرند که به رشد باکتریهای مفید در روده نوزاد و توسعه زودهنگام سیستم ایمنی کمک میکنند. اما نوزادانی که قبل از شروع علائم زایمان و بدون تماس با میکروبهای واژن از طریق سزارین برنامهریزیشده به دنیا میآیند، معمولاً در معرض باکتریهای پوستی و بیمارستانی قرار میگیرند که باعث کاهش تنوع میکروبی میشود. این وضعیت با سزارین اضطراری تفاوت دارد، زیرا سزارین اضطراری بعد از آغاز علائم زایمان انجام میگیرد که کیسه آب مادر پاره شده و احتمال تماس با میکروبهای واژن وجود دارد.
کامپیتسی افزود: «این تفاوتها ممکن است بر توسعه سیستم ایمنی در اوایل تولد اثر بگذارند.»
مطالعهای که در سال ۲۰۲۰ در نشریه ساینس ترنسلیشنال مدیسن انتشار یافت، نشان میدهد نوزادانی که با سزارین به دنیا میآیند، از مواجهه با میکروبهای مفید در کانال زایمان محروم میشوند؛ محرومیتی که محققان آن را با افزایش خطر بیماریهای مربوط به سیستم ایمنی مانند آسم مرتبط میدانند.
هورمونهای استرس در زمان تولد
زایمان باعث افزایش ناگهانی سطح هورمونهای استرس مانند کورتیزول و آدرنالین میشود که به آمادهسازی سیستم ایمنی نوزاد کمک میکنند. نوزادانی که به شکل طبیعی یا با سزارین اضطراری به دنیا میآیند، این جهش هورمونی را تجربه میکنند. اما نوزادانی که با سزارین برنامهریزیشده و پیش از آغاز علائم زایمان به دنیا میآیند، از این جهش بینصیب میمانند.
به گفته کامپیتسی، هورمونهای استرس که در حین زایمان ترشح میشوند، به توسعه صحیح سیستم ایمنی نوزاد کمک میکنند و سلولهای غیرطبیعی را که ممکن است باعث ابتلا به لوسمی شوند از بین میبرند.
او افزود: «سازوکار این فرایند از نظر زیستی قابل قبول است، اما همه چیز در حد فرضیه بوده و به انجام مطالعات بیشتری نیاز داریم.»
کالج آمریکایی متخصصان زنان و زایمان یادآور شد که سزارین و عواملی مانند مصرف آنتیبیوتیک و شیر خشک میتوانند روند انتقال طبیعی باکتریهای مادر را در بازه حساس توسعه سیستم ایمنی نوزاد مختل کنند که سلامت روده و توسعه سیستم ایمنی کودک را در آینده تحت تأثیر میگذارد.
ارزیابی خطر
یافتههای این مطالعه مؤید شواهد فزایندهای هستند که نشان میدهند نحوه به دنیا آمدن نوزاد در حد جزئی اما ماندگار بر سیستم ایمنیِ در حال توسعه کودک اثر میگذارد. این یافتهها با تحقیقات قبلی که سزارین برنامهریزیشده را با افزایش جزئی اما قابلتوجه خطر آسم، دیابت نوع ۱، حساسیتها و دیگر بیماریهای مربوط به سیستم ایمنی مرتبط میدانند، مطابقت دارند.
اکثر نوزادانی که با سزارین برنامهریزیشده به دنیا میآیند، هرگز به لوسمی مبتلا نمیشوند. همچنین در بسیاری از موارد میتوان گفت که انجام سزارین از نظر پزشکی ضروری است و جان مادر و نوزاد را نجات میدهد.
کامپیتسی گفت: «در این موارد، عدم انجام سزارین میتواند به مادر و کودک آسیب جدی وارد کند.» با اینحال، مطالعه حاضر میگوید که اگر سزارین برنامهریزیشده بدون وجود دلیل پزشکی مشخص انجام گرفته باشد، بهتر است که به خطرات بالقوه بلندمدت اما جزئی آن توجه کنیم.
درمجموع، اگر دلیل پزشکی مشخصی برای انجام سزارین برنامهریزیشده وجود ندارد، بهتر است که درباره اثرات بالقوه بلندمدت آن با پزشک مشورت کنید.
