کودکان بعد از تولد بیش از همیشه در معرض آسیب قرار دارند، زیرا از زیر چتر سوختوساز کبد مادر خارج میشوند.
اخیراً اعلام شده که مصرف تایلنول در دوران بارداری به افزایش خطر اوتیسم منجر میشود، اما نگرانی دیگری هم وجود دارد.
ویلیام پارکر، محقق مدعو دانشگاه کارولینای شمالی و مدیرعامل دابلیوپیلب، که بیش از یک دهه در حوزه تحقیقات اوتیسم فعالیت داشته، به اپک تایمز گفت که مصرف استامینوفن در دوران بارداری خطراتی به همراه دارد، اما شواهد نشان میدهند که خطر اصلی زمانی بروز میکند که این دارو بعد از تولد نوزاد مصرف شود.
تاکنون بیشتر تحقیقات مربوط به ابتلا به اوتیسم بر اثر استامینوفن بر مصرف این دارو در دوران بارداری متمرکز بودهاند.
این ارزیابی علمی که خبر آن روز دوشنبه در یک کنفرانس مطبوعاتی مطرح شد، به همت محققان دانشگاه هاروارد، دانشکده پزشکی آیکان در ماونت ساینای و چند دانشگاه دیگر انجام گرفته است.
دکتر آندریا باکارلی، رئیس و استاد بهداشت محیط در دانشکده بهداشت عمومی هاروارد، در بیانیهای که به دست اپک تایمز رسید، نوشت: «ما شواهدی داریم که نشان میدهند مواجهه با استامینوفن در دوران بارداری با افزایش ابتلای کودکان به اختلالات عصبی رشدی ارتباط دارد. اگر استامینوفن به مدت ۴ هفته یا بیشتر مصرف شود، ارتباط بین ایندو قویتر خواهد بود.»
این مطالعه شامل تحقیقاتی است که نشان میدهند وجود استامینوفن در مدفوع جنین و خون بند ناف با اختلال طیف اوتیسم و اختلال کمتوجهی-بیشفعالی ارتباط مستقیم دارد.
برایان لی، استاد دانشگاه درکسل، به اپک تایمز گفت: «چند مطالعه مشاهدهای انجام شده که از ارتباط بین ایندو حکایت دارد، اما هنوز هیچ مطالعهای نتوانسته ارتباط علّی آنها را ثابت کند. شواهد علمی تا اینجا نشان میدهند که مصرف استامینوفن در دوران بارداری باعث ابتلا به اوتیسم نمیشود.»
به گفته باکارلی، شواهد بیولوژیکی از ارتباط علّی مواجهه با استامینوفن قبل از تولد و اختلالات عصبی رشدی حمایت میکنند. او با اشاره به بعضی از مطالعات حیوانی گفت که مواجهه با استامینوفن قبل از تولد به مغزِ در حال رشد نوزاد آسیب میرساند.
بعضی از شواهد که ارتباط بین استامینوفن و اوتیسم را رد میکنند، از مطالعه سال ۲۰۲۱ در اسکاندیناوی به دست آمدهاند که نشان میدهد هیچ ارتباطی بین مصرف استامینوفن و اوتیسم وجود ندارد.
با اینحال، باکارلی و همکاران او در مطالعه مروری اخیر خود این تحقیق را نقد کردند و گفتند که تغییرات آماری ممکن است بر نتیجه مطالعه اثر گذاشته باشند.
پارکر گفت که استامینوفن در کودکان سالم باعث اوتیسم نمیشود، اما کودکانی که از نظر بیولوژیکی تحت فشار هستند، بیشتر در معرض آسیبهای ناشی از استامینوفن قرار دارند.
او افزود: «همانطور که بعضی از سیگاریها به دلیل عوامل ژنتیکی و سبک زندگی بیشتر در معرض خطر ابتلا به سرطان هستند، کنترل عواملی مانند سلامت مادر و حساسیت ژنتیکی نوزاد میتواند تأثیر واقعی استامینوفن را پنهان کند.»
مصرف استامینوفن بعد از تولد
پارکر، که بیش از یک دهه در حوزه تحقیقات اوتیسم فعالیت داشته، به اپک تایمز گفت: «مطالعات ما نشان میدهند که مصرف استامینوفن در دوران بارداری و بعد از تولد خطرناک است.»
استامینوفن تنها داروی ضددرد و تببر است که برای نوزادان زیر ۶ ماه تجویز میشود.
در نوزادانی که دچار اوتیسم میشوند، استامینوفن مثل یک ماشه عمل میکند و زمینهسازِ مشکلات سلامتی میشود.
استامینوفن در دوران بارداری در کبد مادر و جنین متابولیزه میشود. پارکر افزود که وقتی نوزاد بعد از تولد از زیر چتر سوختوساز کبد مادر خارج میشود، بیش از همیشه در معرض آسیب قرار میگیرد.
پارکر به مطالعه معرفیشده در کنفرانس مطبوعاتی اشاره کرد که نشان میدهد سطح بالای استامینوفن در خون بند ناف با افزایش ۳.۶ برابری خطر ابتلا به اوتیسم ارتباط مستقیم دارد. سطح استامینوفن در خون بند ناف از مواجهه مستقیم نوزاد با دارو حکایت دارد. این درحالی است که نوزاد باید دارو را بدون کمک مادر متابولیزه کند.
بخشی از شواهدی که از ارتباط بین استامینوفن و ابتلا به اوتیسم بعد از تولد حکایت دارند، از تحقیقات اولیه دکتر استفن شولتز اقتباس شدهاند. او اولین کسی بود که به بررسی این ارتباط پرداخت و تمرکز خود را روی واکسن و مصرف استامینوفن گذاشت. پسر کوچک شولتز بعد از دریافت واکسن امامآر (سرخک، اوریون و سرخجه) و مصرف استامینوفن دچار اوتیسم شد.
این مطالعه که با نظرپرسی از والدین انجام گرفت، نشان داد که مصرف استامینوفن بعد از واکسیناسیون با اوتیسم ارتباط مستقیم دارد. اما وقتی استامینوفن حذف میشود، هیچ ارتباطی بین ایندو دیده نمیشود.
ختنه که اغلب بعد از تولد انجام میگیرد، با اوتیسم ارتباط دارد. محققان این مطالعه افزودند که استامینوفن، یا همان پاراستامول، اغلب برای تسکین درد نوزاد تجویز میشود.
شیوع اوتیسم از سال ۱۹۸۰ سیر صعودی پیدا کرد و تجویز استامینوفن چندبرابر شد. تحقیقات در آن مقطع نشان دادند که تجویز آسپرین برای رفع تب و درد کودکان میتواند باعث ابتلا به سندرم ری شود. از اینرو، توصیههای بهداشتی بر استامینوفن متمرکز شدند.
با اینحال، پارکر معتقد است که دامنه اثرات استامینوفن در نوزادان و کودکان بهطور کامل مورد بررسی قرار نگرفته است.
پیشتر فرض بر این بود که بدن نوزادان و کودکان داروها را مثل بدن بزرگسالان متابولیزه میکند. از آنجا که سمیّت استامینوفن در بزرگسالان در قالب آسیب کبدی ظاهر میشود، محققان صرفاً عملکرد کبد نوزادان را بررسی کردند. اما متابولیسم کبد نوزادان تا ۳ سالگی کامل نیست.
استامینوفن در بزرگسالان از طریق سه مسیر کبدی متابولیزه میشود: گلوکورونیداسیون، سولفاسیون و اکسیداسیون. مسیر اکسیداسیون به تولید متابولیتهای سمی مانند ان-استیل-پارا-بنزوکینون ایمین منجر میشود که درصورت بیشمصرفی با آسیب کبد و سیستم عصبی همراه است.
مسیر گلوکورونیداسیون در نوزادان بسیار ضعیف است و در دوران کودکی بهطور کامل فعال نمیشود. از اینرو، مسیر سولفاسیون تنها مسیر مؤثر و ایمن برای متابولیسم دارو به شمار میآید. با اینحال، بسیاری از کودکانی که در آینده به اوتیسم مبتلا میشوند، مسیر سولفاسیون ضعیفی دارند. این امر باعث میشود که بدن بیشتر به مسیر اکسیداسیون اتکا کند و خطر مسمومیت افزایش یابد.
پارکر افزود: «ما این دارو را به گربهها نمیدهیم، زیرا این حیوانات فاقد مسیر گلوکورونیداسیون هستند. پس چرا آن را به خوردِ نوزادان میدهیم؟ استامینوفن به دلیل وجود محدودیتهای متابولیک مشابه در گربهها سمی تلقی میشود.»
بدن معمولاً از گلوتاتیون برای دفع متابولیتهای سمی استفاده میکند، اما تحقیقات نشان میدهند کودکانی که دچار اوتیسم میشوند، اغلب به دلیل بیماریهای زمینهای یا مشکلات سلامتی مادر از ذخایر گلوتاتیون ناچیزی برخوردارند و نمیتوانند کل سموم را دفع کنند.
قدم بعدی چیست؟
استامینوفن با خطرات سلامتی همراه است و فشار زیادی به سازوکار تنش اکسایشی بدن وارد میکند، اما دارویی برای خنثی کردن اثر سمی آن وجود دارد.
ان-استیلسیستئین، یا همان انایسی، نوعی آنتیاکسیدان است که برای درمان بیشمصرفی استامینوفن و پیشگیری از آسیب کبدی تجویز میشود. انایسی به ساخت گلوتاتیون کمک میکند که وجود آن برای دفع متابولیتهای سمی ضروری است.
با اینحال، تأثیر آن در پیشگیری از آسیبهای استامینوفن در کودکان آزمایش نشده و تنها روی کاغذ اثربخش است.
استامینوفن برای خانمهای باردار تنها داروی موجود برای کاهش تب و درد است، اما همیشه توصیه نمیشود. تب شدید هم برای مادر و جنین خطرناک است و میتواند موجب نقص لوله عصبی و زایمان زودرس شود.
توصیه باکارلی و همکار او این است که یک رویکرد متعادل و محتاطانه در پیش بگیرید.
«بیمارانی که در دوران بارداری به کاهش تب یا درد نیاز دارند، باید بعد از مشورت با پزشک و سبک و سنگین کردن خطرات و منافع استامینوفن از کمترین دوز مؤثر این دارو در یک مدت کوتاه استفاده کنند.»
